85% nhà sản xuất sách nói đã dùng AI, liệu con người có bị thay thế?

Nguồn ảnh: Tuổi Trẻ

AI giúp các nhà xuất bản làm sách nói nhanh và dễ hơn, kể cả với sách cũ hay ít người đọc. Tuy nhiên, việc dùng AI vẫn còn vướng chuyện chi phí, bản quyền giọng đọc và sự tin tưởng của khán giả.

Không chỉ hỗ trợ viết và biên tập sách, AI đang bước vào một lĩnh vực khác của ngành xuất bản: sản xuất nội dung âm thanh. Một nghiên cứu mới cho thấy phần lớn các đơn vị làm sách nói đã bắt đầu sử dụng AI, nhưng họ vẫn chưa muốn thay thế hoàn toàn con người.

AI giúp nhiều sách có cơ hội thành sách nói

Trước đây, không phải cuốn sách nào cũng được làm sách nói vì chi phí sản xuất khá cao. AI đang giúp các nhà xuất bản giải quyết phần nào vấn đề này, từ sách cũ, sách học thuật đến những cuốn phục vụ nhóm độc giả nhỏ.

Theo nghiên cứu Who is Narrating the Future? AI Adoption, Use and Outlook in Audio Production do Dosdoce.com phối hợp với Frankfurter Buchmesse và Frankfurt Audio thực hiện, 85% đơn vị được khảo sát đã dùng AI trong ít nhất một khâu sản xuất sách nói, podcast hoặc kịch âm thanh.

Trong đó, 17% đã sử dụng AI ở hơn sáu khâu. Dù vậy, AI chưa giúp chi phí giảm nhiều như những gì các công ty công nghệ thường quảng bá.

Báo cáo ước tính các đơn vị có thể tiết kiệm 20-50% chi phí trong năm thứ hai và thứ ba sau khi áp dụng AI, thấp hơn mức 85-95% được một số nhà cung cấp đưa ra.

Chất lượng vẫn quan trọng hơn giá

Việc tiết kiệm chi phí không phải điều các nhà sản xuất quan tâm nhất khi chọn công cụ AI. 86% người tham gia khảo sát ưu tiên chất lượng giọng đọc và việc xác định rõ quyền sử dụng. 79% quan tâm đến bảo mật dữ liệu, trong khi chỉ 44% xem tiết kiệm chi phí là tiêu chí chính.

Điều này cũng đặt ra câu hỏi về giọng đọc AI: dữ liệu giọng nói được lấy từ đâu, người sở hữu giọng nói có đồng ý hay không và họ có được trả tiền hay không.

Báo cáo cho rằng ngành xuất bản cần có quy định rõ ràng hơn về việc sử dụng giọng nói và dữ liệu để tạo AI. Khoảng 90% người được khảo sát cũng cho rằng cần công khai rõ hơn với tác giả và người nghe về việc AI được sử dụng như thế nào.

AI chưa thay thế hoàn toàn người đọc

Dù AI phát triển nhanh, ngành sách nói vẫn hướng đến việc kết hợp công nghệ với con người thay vì thay thế hoàn toàn người đọc chuyên nghiệp.

David Roa, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết một số đơn vị đang sử dụng giọng đọc con người cho những đầu sách quan trọng, AI cho các công đoạn kỹ thuật và giọng đọc AI cho sách cũ hoặc những cuốn có ít độc giả.

86% người tham gia dự đoán AI sẽ tạo ra những thay đổi đáng kể hoặc vừa phải đối với ngành âm thanh trong ba năm tới. Tuy nhiên, công nghệ vẫn cần đi cùng các quy định về bản quyền, sự đồng ý và trả thù lao cho người có giọng nói được sử dụng.

Báo cáo cũng cảnh báo AI có thể giúp tăng số lượng sách nói, nhưng điều đó không đồng nghĩa mọi ngôn ngữ và khu vực đều được hưởng lợi. Những thị trường như Mỹ Latin, châu Phi, Trung Đông và Đông Âu vẫn cần được đầu tư để có thêm nội dung âm thanh.

Đặt mục tiêu đọc 50 cuốn mỗi năm: Đọc sách hay chạy KPI?

Đặt mục tiêu đọc 50, 75 hay 100 cuốn sách mỗi năm có thể giúp một số người duy trì thói quen đọc. Nhưng khi số lượng trở thành thước đo, việc đọc cũng có nguy cơ bị biến thành một cuộc đua thành tích.

Trí tuệ nhân tạo đang mở rộng vai trò trong ngành xuất bản, từ hỗ trợ viết, biên tập đến sản xuất sách nói, podcast và kịch âm thanh. Nghiên cứu Who is Narrating the Future? AI Adoption, Use and Outlook in Audio Production do Dosdoce.com phối hợp với Frankfurter Buchmesse và Frankfurt Audio thực hiện cho thấy 85% đơn vị khảo sát đã dùng AI trong ít nhất một khâu, trong đó 17% áp dụng ở hơn sáu khâu. Công nghệ này giúp những đầu sách cũ, sách học thuật hoặc tác phẩm phục vụ nhóm độc giả nhỏ có cơ hội được chuyển thể sang âm thanh, thay vì bị loại bỏ vì chi phí sản xuất cao. Chất lượng và tính hợp pháp hiện được đặt cao hơn mục tiêu giảm giá thành, khi 86% người tham gia ưu tiên chất lượng giọng đọc cùng quyền sử dụng rõ ràng, 79% quan tâm đến bảo mật dữ liệu, còn chỉ 44% coi tiết kiệm chi phí là tiêu chí chính. Những con số này phản ánh mối lo ngày càng lớn về nguồn gốc dữ liệu giọng nói, sự đồng ý của chủ sở hữu và cơ chế trả thù lao. Gần 90% người được khảo sát cho rằng tác giả và người nghe cần được thông báo minh bạch hơn về cách AI tham gia vào quá trình sản xuất. Thay vì loại bỏ hoàn toàn người đọc chuyên nghiệp, ngành sách nói đang hình thành mô hình kết hợp, dùng giọng người cho các đầu sách quan trọng, AI cho công đoạn kỹ thuật và giọng tổng hợp cho sách cũ hoặc ít độc giả, theo đồng tác giả nghiên cứu David Roa. Có 86% người tham gia dự báo AI sẽ tạo ra thay đổi đáng kể hoặc vừa phải đối với ngành âm thanh trong ba năm tới. Dù vậy, khả năng mở rộng số lượng sách nói chỉ bền vững khi đi kèm quy định rõ ràng về bản quyền, sự đồng ý, thù lao và cơ hội tiếp cận công nghệ giữa các ngôn ngữ, khu vực.