Hola! đưa tin Madonna dự kiến mở màn lễ trao giải MTV Video Music Awards (MTV VMAs) 2026 vào ngày 27/9, đánh dấu lần đầu “Nữ hoàng nhạc Pop” trở lại sự kiện âm nhạc đình đám này với tư cách nghệ sĩ kể từ năm 2003.
Siêu sao 68 tuổi cũng đang dẫn đầu danh sách đề cử VMAs năm nay với 11 hạng mục, bao gồm Nghệ sĩ của năm, Video của năm và Ca khúc của năm. Đây cũng là lần thứ ba Madonna dẫn đầu danh sách đề cử VMAs, sau các năm 1990 và 1998.
Trước đó, vào tháng 7, bà phát hành Confessions II, album phòng thu thứ 15 trong sự nghiệp, nhận được sự đánh giá cao từ giới chuyên môn.
Trong lịch sử VMAs, Madonna là một trong những nghệ sĩ gắn bó nhất với sân khấu này. Năm 1984, bà biểu diễn Like a Virgin tại lễ trao giải đầu tiên. Hai năm sau, bà nhận giải thành tựu trọn đời Video Vanguard, trở thành nữ nghệ sĩ solo đầu tiên trong lịch sử âm nhạc nhận được vinh dự này.
Những màn trình diễn Express Yourself năm 1989 hay Vogue năm 1990 tiếp tục góp phần tạo nên hình ảnh nghệ sĩ luôn tìm cách bứt phá giới hạn của sân khấu đại chúng.
Lần gần nhất Madonna biểu diễn tại VMAs là năm 2003. Bà xuất hiện cùng Britney Spears và Christina Aguilera, tạo ra một trong những khoảnh khắc được nhắc lại nhiều nhất lịch sử chương trình.
Năm 2021, bà bất ngờ xuất hiện trên sân khấu để kỷ niệm 40 năm thành lập MTV, nhưng không biểu diễn.
Gần 5 thập kỷ vẫn ở giữa cuộc chơi
Madonna thuộc thế hệ nghệ sĩ trưởng thành cùng MTV, có sự nghiệp đi qua gần như toàn bộ những cuộc thay đổi lớn của ngành công nghiệp âm nhạc: từ đĩa nhựa, CD, truyền hình âm nhạc đến Internet, mạng xã hội và streaming.
Trong khi ngành âm nhạc thế giới liên tục chào đón và “đào thải” vô số nghệ sĩ, Madonna dường như nằm ngoài vòng xoáy này. Bà vẫn ở giữa cuộc chơi dù đã gần 50 năm trôi qua.
Trong nghiên cứu công bố năm 2011, học giả Joanne Garde-Hansen gọi Madonna là một dạng “heritage industry” (tạm dịch: ngành công nghiệp di sản). Những sản phẩm âm nhạc và hình ảnh về Madonna không nằm lại trong quá khứ mà liên tục được người hâm mộ lưu giữ, chia sẻ, diễn giải và tái sử dụng, qua đó tạo ra những lớp ký ức mới quanh nữ ca sĩ.
Không phải tuổi tác không còn là rào cản trong ngành giải trí. Tuy nhiên, Madonna cho thấy nghệ sĩ có thể tiếp tục thương lượng vị trí của mình trong ngành bằng chính âm nhạc, hình ảnh và khả năng thích nghi.
Madonna xây dựng sự nghiệp dựa trên khả năng liên tục thay đổi hình ảnh. Bà sử dụng âm nhạc, thời trang, vũ đạo và video ca nhạc để đặt vấn đề về những chủ đề không còn mới nhưng chưa bao giờ cũ như tình dục, tôn giáo, giới tính và quyền tự quyết của phụ nữ.
Một chương trong Oxford Handbook Topics in Music (tuyển tập các bài tiểu luận nghiên cứu trực tuyến do Oxford University Press xuất bản) dẫn lại nghiên cứu của nhà âm nhạc học Susan McClary, chỉ ra Madonna đã tạo ra “những vị thế nữ tính mới” thông qua sản phẩm nghệ thuật của mình.
Thay vì chỉ được xây dựng như đối tượng của ham muốn nam giới, nhân vật nữ trong thế giới Madonna có thể chủ động thể hiện ham muốn, lựa chọn hình ảnh và kiểm soát cách mình xuất hiện trước công chúng.
Hình tượng gây tranh cãi
Thế nhưng, Madonna làm vậy vì tính nghệ sĩ hay do chịu áp lực phải liên tục duy trì hình ảnh đủ gây chú ý để giữ vị trí trong văn hóa đại chúng?
Madonna từng xây dựng thương hiệu dựa trên sự khiêu khích. Nhưng khi công chúng nhìn vào tuổi 68, những phản ứng về ngoại hình đôi khi lại lấn át các cuộc thảo luận về âm nhạc.
Thực tế là Madonna nhiều lần trở thành tâm điểm tranh cãi về hình ảnh xuất hiện trước công chúng: gương mặt đơ cứng không có nếp nhăn và những bộ bodysuit táo bạo.
Nữ ca sĩ trẻ mặc trang phục gợi cảm trên sân khấu thường được xem là một phần của hình ảnh nghệ sĩ. Nhưng khi phụ nữ lớn tuổi làm điều tương tự, họ bị cho là không phù hợp, đi ngược lại với quy luật lão hóa tự nhiên.
Nghiên cứu về định kiến giới trong báo chí âm nhạc Mỹ của Kelsey Whipple và Renita Coleman, công bố trên tạp chí Journalism năm 2021-2022, cho thấy các bài viết về nghệ sĩ nữ có khả năng tập trung vào ngoại hình và các mối quan hệ cá nhân nhiều hơn so với nghệ sĩ nam.
Kết quả phân tích 936 bài viết vào năm 2016 được chọn ngẫu nhiên từ tám ấn phẩm lớn của Mỹ chỉ ra 20% bài viết về nữ nghệ sĩ đề cập ngoại hình, so với 11% ở nam nghệ sĩ, 38% đề cập họ trong vai trò mẹ, vợ, bạn gái hoặc thông qua các mối quan hệ cá nhân, trong khi nam nghệ sĩ là 27%. Nữ nghệ sĩ cũng được mô tả bằng ngôn ngữ tình dục hóa và cảm xúc nhiều hơn.
Điều này cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở việc nữ nghệ sĩ được bao nhiêu tuổi, mà còn ở cách truyền thông lựa chọn những khía cạnh nào trong cuộc đời họ để biến thành câu chuyện.
Với Madonna, vấn đề càng trở nên rõ rệt khi bà bước qua tuổi 60: cùng một cơ thể, phong cách hoặc cách thể hiện tình dục từng được xem là biểu tượng của sự nổi loạn khi còn trẻ, có thể trở thành đối tượng để truyền thông và công chúng phán xét khi bà già đi.
Madonna sắp trở lại sân khấu VMAs. Điều đáng chờ đợi không chỉ là bà sẽ trình diễn ca khúc nào, mặc trang phục gì hay tạo ra khoảnh khắc gây tranh luận nào. Quan trọng hơn là khán giả sẽ nhìn Madonna như biểu tượng của quá khứ hay nghệ sĩ vẫn đang hoạt động trong hiện tại.