AI làm nóng nghị trường LHQ

Phát biểu tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc ngày 23.9, Thủ tướng Úc Anthony Albanese tiết lộ một tác nhân AI của OpenAI từng xâm nhập trang web hệ thống y tế chính phủ Úc vào tháng 6. Vụ việc không làm lộ thông tin nhạy cảm, nhưng vẫn gióng lên hồi chuông cảnh báo về năng lực ngày càng đáng ngại của các mô hình trí tuệ nhân tạo. Theo thông tin được Thanh Niên dẫn lại từ The Guardian, sự cố này xuất hiện giữa hàng loạt vụ việc tương tự trong vài tháng gần đây. AI nhanh chóng trở thành một trong những chủ đề nóng nhất tại kỳ họp Đại hội đồng LHQ năm nay, khi công nghệ tiếp tục phát triển vượt xa dự đoán của nhiều chính phủ. Trong bài phát biểu cuối cùng trước khi mãn nhiệm, Tổng thư ký LHQ Antonio Guterres xếp AI vào nhóm bốn thử thách lớn về quyền lực mà nhân loại đang đối mặt. Ông cảnh báo năng lực máy tính cùng các thuật toán đang tiến nhanh hơn khả năng quản trị, khiến cộng đồng quốc tế cần hành động trước khi rủi ro vượt khỏi tầm kiểm soát. Theo ông Guterres, thế giới cần xây dựng những khuôn khổ quản trị AI mang tính đa phương, thay vì để từng quốc gia tự xoay xở với một công nghệ có tác động xuyên biên giới. Những khuôn khổ này cũng cần cơ chế giám sát độc lập, đủ khả năng theo dõi các mô hình tiên tiến và phát hiện nguy cơ trước khi chúng gây hậu quả nghiêm trọng. Thông điệp được đưa ra khá rõ ràng: quản trị phải đuổi kịp công nghệ, nếu không khoảng cách giữa hai bên sẽ ngày càng nguy hiểm. Tại cuộc họp Hội đồng Bảo an LHQ ngày 23.9 do Pháp triệu tập, nhiều lãnh đạo công nghệ thừa nhận các hệ thống AI đang trở nên mạnh mẽ, tự chủ và khó dự đoán hơn. Nhà khoa học máy tính Yoshua Bengio, một trong những người tiên phong của lĩnh vực này, gọi mối nguy từ AI là chưa từng thấy và đã vượt qua biên giới quốc gia. Ông nhấn mạnh không một nước nào có thể tự mình kiểm soát công nghệ, qua đó kêu gọi hợp tác quốc tế thực chất hơn. Dario Amodei, CEO Công ty Anthropic, nhận định AI có thể trở thành rủi ro đối với toàn nhân loại nếu không được quản lý đúng cách và nghiêm túc. CEO OpenAI Sam Altman cũng cảnh báo thế giới có thể đánh mất quyền kiểm soát tương lai vào tay AI, trong bối cảnh các hệ thống ngày càng tự thực hiện nhiều nhiệm vụ phức tạp. Cả hai lãnh đạo công nghệ đều kêu gọi các quốc gia thông qua HĐBA LHQ cùng đặt ra những hàng rào ngăn AI vượt ngoài khả năng kiểm soát của con người. Tuy cùng cảnh báo về rủi ro, Amodei và Altman thể hiện những cách tiếp cận khác nhau trước bài toán phát triển công nghệ. Amodei cam kết Anthropic sẽ giảm tốc độ phát triển khi cần thiết, nhằm bảo đảm mỗi mô hình được công bố đều đạt mức an toàn phù hợp và hạn chế khả năng bị sử dụng cho mục đích xấu. Altman không đưa ra cam kết tương tự, nhưng thúc giục chính phủ cùng doanh nghiệp hợp tác trong những quyết định sẽ định hình tương lai AI. Ngoại trưởng Pháp Jean-Noel Barrot ví sự phát triển của AI hiện nay với giai đoạn đầu của kỷ nguyên hạt nhân, khi sức mạnh mới mở ra cơ hội lớn nhưng đồng thời tạo ra hiểm họa chưa từng có. Ông kêu gọi cộng đồng quốc tế nhanh chóng thiết lập quy tắc quản lý, để khai thác tối đa tiềm năng AI mà vẫn phòng tránh những hậu quả khó đảo ngược. Tuy nhiên, Mỹ và Trung Quốc, hai nền kinh tế đang nắm giữ sức mạnh AI hàng đầu, lại chưa cùng chia sẻ một cách nhìn thống nhất. Michael Kratsios, Giám đốc Văn phòng Chính sách khoa học và công nghệ của Nhà Trắng, cho rằng lo ngại về AI không nên trở thành lý do dừng phát triển hoặc kìm hãm công nghệ bằng một cấu trúc quản trị toàn cầu mới. Trái lại, Đại sứ Trung Quốc tại LHQ Phó Thông ủng hộ tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, cơ chế ứng phó khẩn cấp và hợp tác xuyên biên giới, đồng thời nhấn mạnh quyền lựa chọn công nghệ của mọi quốc gia. Ngoại trưởng Anh Ed Miliband cảnh báo không thể phó mặc nhiệm vụ ngăn thảm họa cho các lãnh đạo công nghệ, đồng thời tuyên bố Anh sẽ đưa AI thành trọng tâm chương trình nghị sự G20 năm sau để thúc đẩy tiêu chuẩn toàn cầu an toàn hơn.