AI ngốn điện và bài toán đau đầu của giới đang nắm 20.000 tỷ USD

Nỗi lo môi trường tăng gấp đôi vì cơn sốt AI

Báo cáo thường niên lần thứ 5 "Góc nhìn của Chủ sở hữu Tài sản" vừa được Morningstar công bố mang đến bức tranh toàn cảnh về tâm lý của hơn 500 định chế tài chính tại Bắc Mỹ, châu Âu và châu Á - Thái Bình Dương, nơi đang nắm giữ khối tài sản khổng lồ hơn 20.000 tỷ USD.

Theo khảo sát này, bên cạnh kỳ vọng tăng trưởng, mặt trái về môi trường của AI đang trở thành tâm điểm rủi ro. Tỷ lệ các chủ sở hữu tài sản bày tỏ lo ngại về tác động sinh thái liên quan trực tiếp đến AI đã tăng hơn gấp đôi chỉ sau một năm, vọt từ 12% lên 25%.

"Cơn khát" năng lượng để vận hành các trung tâm dữ liệu và siêu máy tính phục vụ AI tạo sinh được xem là nguyên nhân chính khiến gánh nặng khí hậu gia tăng nhanh chóng.

Đáng chú ý, 6/10 nhà đầu tư tham gia khảo sát nhận định rằng nhu cầu năng lượng đột biến do AI thúc đẩy hoàn toàn có thể thổi bùng chi phí điện năng và đẩy lạm phát leo thang. Khi được hỏi về các vấn đề trọng yếu hàng đầu thế giới hiện nay, giới quản lý quỹ đã xếp lạm phát gia tăng (76%), diễn biến của AI tạo sinh (71%), cùng khủng hoảng năng lượng và chuỗi cung ứng (66%) là ba rủi ro lớn nhất đe dọa hiệu quả danh mục.

Ông Lindsey Stewart, Giám đốc Insights dành cho các tổ chức tại Morningstar, cho biết, các chủ sở hữu tài sản đang điều hướng một thị trường ngày càng chịu ảnh hưởng bởi AI. Họ cân nhắc cơ hội đổi mới cùng với những rủi ro về định giá cao hơn, mức độ tập trung theo ngành và địa lý, tác động môi trường và xã hội cũng như các vấn đề quản trị tại những công ty AI hàng đầu. Đồng thời, họ vẫn duy trì cam kết với các yếu tố đầu tư liên quan đến khí hậu và đang tìm đến các công cụ dữ liệu chuyên biệt để hỗ trợ các quyết định dài hạn.

Lăng kính xanh thay đổi cách rót vốn

Bất chấp những biến động vĩ mô, các tiêu chuẩn môi trường không hề bị xem nhẹ mà trái lại ngày càng được lồng ghép thực chất vào chiến lược tài chính. 56% tổ chức được hỏi khẳng định các yếu tố môi trường ngày càng trở nên quan trọng đối với danh mục của họ trong năm qua.

Trong bức tranh phát triển bền vững, mức độ sẵn sàng cho quá trình chuyển đổi khí hậu đứng đầu bảng với 50% ý kiến xem đây là yếu tố trọng yếu nhất, tiếp theo sát là năng lực quản lý năng lượng (42%) và khả năng ứng phó với rủi ro khí hậu vật lý (30%). Điều này lý giải vì sao các "ông lớn" nắm giữ dòng tiền không còn chỉ nhìn vào chỉ số sinh lời ngắn hạn, mà bắt đầu soi xét kỹ lưỡng lượng khí thải cũng như mức độ "ngốn" điện của các tập đoàn công nghệ trước khi giải ngân.

Theo ông Arnold Gast, Giám đốc cấp cao phụ trách nghiên cứu ESG tại Morningstar Sustainalytics, tư duy tiếp cận bền vững của giới đầu tư toàn cầu đang có bước chuyển biến căn bản.

“Cách nhìn về ESG đang thay đổi. Thay vì xem ESG như một lăng kính riêng biệt, các chủ sở hữu tài sản ngày càng đưa các yếu tố bền vững vào những quyết định phân bổ danh mục rộng hơn, đánh giá cách các yếu tố như chuyển đổi khí hậu, quản trị và những tác động liên quan đến AI có thể ảnh hưởng đến kết quả đầu tư trong dài hạn”, ông Arnold Gast nhấn mạnh.

Tìm lối thoát từ thị trường tư nhân và dữ liệu minh bạch

Để vừa đón đầu xu thế công nghệ vừa kiểm soát rủi ro sinh thái, dòng tiền lớn đang có xu hướng dịch chuyển mạnh sang thị trường tư nhân. Khảo sát của Morningstar cho thấy các chủ sở hữu tài sản dự kiến sẽ nâng tỷ trọng phân bổ vào mảng này từ 19% hiện nay lên 23% tổng tài sản quản lý trong vòng 5 năm tới, trong đó các nhà đầu tư châu Âu đặt mục tiêu tham vọng nhất với mức 25%.

Động lực thúc đẩy dòng vốn này không chỉ dừng lại ở việc đa dạng hóa danh mục hay tìm kiếm lợi nhuận hấp dẫn mà còn nhằm tiếp cận trực tiếp các chủ đề hạ tầng chuyên biệt. Điển hình trong số đó là các dự án điện khí hóa và truyền tải dữ liệu xanh nhằm phục vụ nhu cầu của AI, thu hút tới 29% sự quan tâm của các định chế.

Tuy nhiên, các chủ sở hữu tài sản hiện vẫn thiếu hụt thông tin định lượng chuẩn xác về lượng phát thải và hiệu quả sử dụng năng lượng của các công nghệ mới. Chính vì vậy, 34% nhà đầu tư đang đặt kỳ vọng lớn vào các đơn vị cung cấp dữ liệu độc lập để chuẩn hóa các chỉ số môi trường, thu hẹp dần khoảng cách so với vai trò của các cơ quan quản lý.

Bà Margaret Stafford, Giám đốc quản lý sản phẩm tại Morningstar Indexes, chia sẻ: “Các chủ sở hữu tài sản đang tìm kiếm dữ liệu để điều hướng những câu hỏi đầu tư phức tạp nhất hiện nay, đặc biệt liên quan đến AI, quá trình chuyển đổi khí hậu và thị trường tư nhân. Khảo sát cho thấy họ ngày càng tìm kiếm các thước đo có tính định hướng tương lai để hỗ trợ xây dựng danh mục và quản trị rủi ro”.

Cuộc đua phát triển AI không còn là câu chuyện riêng của giới lập trình hay các tập đoàn công nghệ thung lũng Silicon. Với hàng nghìn tỷ USD đang dịch chuyển để tìm kiếm những mô hình trung hòa carbon và giải pháp năng lượng sạch, chính sách bảo vệ khí hậu của các công ty công nghệ  đang trở thành một trong những yếu tố quan trọng được giới đầu tư cân nhắc khi đưa ra quyết định phân bổ vốn.