AI tác tử thay đổi vai trò của người lãnh đạo công nghệ - Thanh Niên

Trong kỷ nguyên AI tác tử, vai trò của một trưởng nhóm công nghệ không còn là người trực tiếp viết từng dòng mã lập trình, mà trở thành những "huấn luyện viên" xây dựng nguyên tắc vận hành cho tập thể.

Cách tiếp cận mang tính ẩn dụ này được ông Hoàng Trung Hiếu, Giám đốc kiến trúc giải pháp AWS Việt Nam nhấn mạnh trong buổi chia sẻ bên lề sự kiện AWS Cloud and AI Day 2026. Dù ví von trên môi trường sân cỏ, đây lại được xem như lời giải cho nút thắt lớn nhất của doanh nghiệp Việt hiện nay: chuyển dịch từ các mô hình thử nghiệm đơn lẻ sang hệ thống phối hợp đa AI tác tử ở quy mô lớn.

Từ "cầu thủ viết mã" đến "huấn luyện viên" điều phối

Khi làn sóng AI tiến hóa từ việc đối thoại trả lời câu hỏi sang khả năng tự suy luận, lập kế hoạch và thực thi hành động, khái niệm "đồng đội số" (digital teammates) chính thức hình thành. Dù nhận thức về AI tác tử (AI agent) tại thị trường trong nước mới ở giai đoạn đầu với 38% doanh nghiệp từng nghe tới, nhóm ứng dụng sớm đã ghi nhận hiệu quả vượt trội: 81% tăng năng suất, 73% tăng doanh thu với mức cải thiện trung bình 18%, và 61% đưa ra quyết định kinh doanh nhanh hơn.

Tuy nhiên, thách thức không nằm ở việc tạo ra một bản vận hành thử nghiệm. Ông Hiếu nhấn mạnh hiện nay, bất kỳ nhóm kỹ sư nào cũng có thể dựng một bản thử nghiệm AI agent chỉ trong một buổi chiều. Nút thắt khiến các nhà quản lý trăn trở là làm sao để hàng chục, hàng trăm “nhân viên AI” cùng vận hành an toàn và chuẩn xác trong môi trường sản xuất thực tiễn. Tổ chức Gartner dự báo hơn 40% dự án AI tác tử toàn cầu có nguy cơ bị hủy bỏ vào năm 2027 do mô hình vận hành và hạ tầng không thể theo kịp yêu cầu thực tế.

Để giải bài toán này, ông Hoàng Trung Hiếu cho rằng giới công nghệ cần thay đổi tư duy vận hành tương tự như quản lý một đội bóng. Khi tiếng còi khai cuộc vang lên, huấn luyện viên không thể chạy vào sân để chỉ đạo từng đường chuyền. Các cầu thủ phải tự đọc tình huống và đưa ra quyết định trong tích tắc.

“Tương tự, mỗi AI agent chỉ nên đảm nhận một vị trí chuyên biệt - thủ môn bảo vệ khung thành, tiền vệ điều tiết nhịp độ hay tiền đạo dứt điểm. Việc cố bắt một agent làm quá nhiều việc sẽ khiến hệ thống quá tải và đổ vỡ. Sức mạnh của hệ thống chỉ phát huy khi cả đội hình cùng vận hành trơn tru: hậu vệ cướp bóng, chuyền dạt biên cho tiền vệ dâng lên và tiền đạo đón bóng ghi bàn mà không cần phải triệu tập cuộc họp để thống nhất từng thao tác”, đại diện AWS ví von.

Lắp ráp đội hình AI tác tử trong môi trường thực tiễn

Thực tế tại Việt Nam cho thấy, nếu thiếu một chiến thuật tổng thể, doanh nghiệp rất dễ rơi vào tình trạng "mạnh ai nấy đá". Điển hình, các sáng kiến AI ban đầu nảy sinh riêng lẻ ở từng bộ phận như bán hàng, chăm sóc khách hàng, pháp lý và vận hành. Sự phân mảnh dẫn đến tình trạng phát triển chậm chạp, lặp lại quy trình và thiếu rào chắn quản trị chung.

Một doanh nghiệp cho thấy cách làm đúng đắn và thiết lập được một "sân chơi" có kỷ luật là VPBank. Họ đã nâng cấp nền tảng NEO của mình với AI tác tử trên nền tảng điện toán đám mây. Kiến trúc này giờ đây đóng vai trò như một ban huấn luyện trung tâm, hợp nhất toàn bộ dữ liệu, kho tri thức và bộ kỹ năng dùng chung. Mỗi AI coworker hoạt động với một môi trường chạy riêng biệt, có cơ chế định danh, phân quyền rõ ràng và khả năng truy vết hành động theo chuẩn an toàn khắt khe của ngành tài chính.

Nhờ chuẩn hóa đội hình, ngân hàng đã đưa vào vận hành hơn 300 tính năng trong chưa đầy 6 tháng, đồng thời bổ sung các kỹ năng nghiệp vụ mới sau mỗi hai tuần mà vẫn đảm bảo sự kiểm soát chặt chẽ của con người ở các chốt chặn rủi ro.

Mô hình tự chủ trên sân cỏ không đồng nghĩa với việc buông lỏng kiểm soát. Trái lại, điều này đòi hỏi năng lực kỷ luật và khả năng “đọc trận đấu” cao hơn từ đội ngũ nhân sự. Dữ liệu khảo sát chỉ ra 54% doanh nghiệp Việt Nam xem thiếu hụt kỹ năng số là rào cản lớn, trong khi 51% đơn vị vẫn thiếu các quy chuẩn rõ ràng về việc khi nào nhân viên nên tin tưởng AI và khi nào cần can thiệp phủ quyết các quyết định do máy đưa ra.

Đáng chú ý, có tới 57% lãnh đạo doanh nghiệp nhận định kỹ năng quan trọng nhất trong 5 năm tới không phải là viết code thuần túy, mà là năng lực tư duy phản biện và phán đoán (Judgment) với 62% đồng thuận.

Ông Hoàng Trung Hiếu cho rằng khi các AI agent tự động gánh vác phần việc kỹ thuật nặng nhọc, giá trị cốt lõi của con người chuyển dịch sang việc đặt ra luật chơi, kiểm chứng kết quả và điều chỉnh chiến thuật khi thế trận thay đổi. Doanh nghiệp nào xây dựng được một khung hạ tầng vững chắc, phân vai tác tử mạch lạc và sở hữu đội ngũ nhân sự có năng lực phán đoán sắc bén sẽ nắm giữ chìa khóa chiến thắng trong trận cầu công nghệ thế hệ mới.