AI thay đổi phim Việt như thế nào? - Thanh Niên

Không còn là biện pháp "chữa cháy", giờ đây AI được nhiều nhà làm phim Việt chủ động ứng dụng trong quá trình sản xuất các tác phẩm điện ảnh. Hướng đi này tuy vướng tranh luận, nhưng đã tạo ra những thay đổi cho thị trường ở hiện tại.

Giảm chi phí, mở rộng cơ hội

Lần đầu thực hiện một tác phẩm hoạt hình, đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cho biết: "Công nghệ AI có thể tiết kiệm cho dự án hàng chục tỉ đồng, không có nghĩa là dự án Thế giới trần trụi ít tiền, kinh phí của nó cũng được dự kiến tầm 15 - 20 tỉ đồng, chưa tính lương đạo diễn và một số đồng nghiệp của tôi lấy lương tượng trưng. Nếu chúng ta làm hoạt hình theo cách truyền thống, kinh phí sẽ cao hơn 1 phim truyện bình thường đang chiếu ngoài rạp, mà thị trường hoạt hình VN thì không ai dám chắc điều gì để đầu tư".

Thế mới thấy AI không chỉ hỗ trợ trong việc kể chuyện mà còn giúp các nhà sản xuất phim VN vượt qua rào cản về chi phí ở khâu phát triển ý tưởng và xây dựng bản thử nghiệm, từ hình ảnh ý tưởng, hồ sơ giới thiệu dự án, trailer, phụ đề đến kỹ xảo hình ảnh, xử lý hậu kỳ, thử nghiệm lồng tiếng và nội dung cho mạng xã hội.

Thạc sĩ Nguyễn Trọng Khoa, Chủ nhiệm bộ môn Sản xuất phim kỹ thuật số tại Đại học RMIT VN, cho rằng đối với các "tân binh" trong thị trường làm phim, việc ứng dụng AI có thể giúp họ tiếp cận nhà sản xuất, phát hành hoặc các thị trường đồng sản xuất với một bộ hình ảnh trực quan thuyết phục hơn, ngay cả khi chưa có nguồn tài chính lớn hỗ trợ.

Ông Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc nội dung CGV VN, nhận định AI đang mở ra một bước chuyển lớn, giúp tối ưu chi phí, rút ngắn thời gian sản xuất và đặc biệt là mở rộng cơ hội cho các nhà làm phim độc lập với những công việc trước đây đòi hỏi nguồn lực lớn, điển hình như thiết kế bối cảnh, xây dựng hình ảnh ý tưởng hay xử lý kỹ xảo... Công nghệ này còn góp phần giảm nhu cầu xây dựng bối cảnh vật lý, cháy nổ, qua đó có thể hạn chế tác động đến môi trường.

Tất nhiên, sẽ có nhiều phản ứng và khó khăn ban đầu, nhưng việc sớm ứng dụng AI có thể giúp VN có vị thế tốt khi ngành điện ảnh tất yếu chuyển dịch sang những phương thức kể chuyện ít tốn kém và ít rủi ro hơn. Điều này sẽ mở ra những cánh cửa mới cho các ngành công nghiệp sáng tạo, các kỹ thuật và công nghệ sản xuất tiên tiến, đồng thời tạo cơ hội cho những gương mặt mới, giàu đam mê, có tiếng nói riêng và khát vọng mãnh liệt đưa những câu chuyện bản địa đến với khán giả toàn cầu.

Cần làm gì trước thách thức AI tạo ra?

Thực tế cho thấy, AI giờ đây là xu hướng tất yếu, ngay cả giải thưởng danh giá Oscar cũng đã chấp nhận các bộ phim sử dụng yếu tố AI, đặc biệt là trong mảng kỹ thuật.

Thế nhưng đi kèm với cơ hội, nó cũng khiến ê kíp đối diện với không ít thử thách, trong đó phải kể đến việc các sản phẩm trở nên rập khuôn nếu quá phụ thuộc vào công nghệ. Đồng thời, xu hướng này cũng có thể làm giảm cơ hội việc làm, hạn chế cơ hội để người làm nghề phát triển tay nghề và chuyển phần lợi ích tài chính từ hoạt động sản xuất sang các nhà sản xuất, nhà phân phối hoặc nền tảng. Chính điều đó đặt ra một vấn đề cần quan tâm: "Cần làm gì để vừa sử dụng tối ưu AI nhưng vẫn không mất đi tinh thần sáng tạo và bản sắc riêng trong mỗi khâu sản xuất và rộng hơn là trong một dự án điện ảnh?".

Theo ông Nguyễn Hoàng Hải, AI có thể thay đổi cách chúng ta làm phim, nhưng con người tạo ra câu chuyện và cảm xúc. "Các nhà làm phim nên chủ động học hỏi và ứng dụng AI vào những công đoạn mang tính kỹ thuật, lặp lại hoặc tiêu tốn nhiều nguồn lực, để có thêm thời gian tập trung vào phát triển câu chuyện, nhân vật và cảm xúc. Điện ảnh không đơn thuần là tạo ra những hình ảnh đẹp hay kỹ xảo ấn tượng, mà còn là nghệ thuật kể chuyện, phản ánh trải nghiệm sống, văn hóa và góc nhìn riêng của người làm phim. Đây là những giá trị mà AI khó có thể thay thế hoàn toàn", ông Hải nhận định.

Vị này chia sẻ thêm, các nhà làm phim cần xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng rõ ràng. AI có thể tạo ra nhiều phương án, nhưng ê kíp phải chịu trách nhiệm lựa chọn, chỉnh sửa và quyết định phương án cuối cùng. Đặc biệt, với những yếu tố gắn trực tiếp với bản sắc của bộ phim như hình ảnh con người, văn hóa và bối cảnh VN, việc sử dụng AI càng cần được cân nhắc kỹ để tránh sự rập khuôn hoặc những thể hiện thiếu chính xác.

Đồng quan điểm, theo thạc sĩ Nguyễn Trọng Khoa, việc ứng dụng AI hiệu quả cần xuất phát từ một câu chuyện rõ ràng, góc nhìn văn hóa riêng biệt và sự thấu hiểu những gì công nghệ không thể tự mình mang lại.

"Tính nguyên bản không chỉ nằm ở diện mạo của hình ảnh hay hiệu quả sản xuất, mà còn ở góc nhìn, chủ đích và trải nghiệm sống đằng sau tác phẩm. Vì vậy, các nhà làm phim VN nên sử dụng AI để mở rộng khả năng biểu đạt, thay vì tái tạo những phong cách hình ảnh đại trà hoặc đang chiếm ưu thế về mặt thương mại. Nếu thiếu sự định hướng cẩn trọng, việc tạo nội dung bằng thuật toán có thể dẫn đến xu hướng làm phẳng hoặc đồng nhất hóa biểu đạt văn hóa, khiến những trải nghiệm đặc trưng của địa phương bị thu hẹp thành các hình thức quen thuộc, phổ biến và ít khác biệt", thạc sĩ Khoa nói. (còn tiếp)