Từ huyện Bình Vũ, chúng tôi vượt chặng đường vài trăm cây số lên độ cao hơn ba nghìn mét so với mực nước biển để đến với trấn Bách Mã của cư dân Tạng. Trấn này thuộc miền cao nguyên của tỉnh Tứ Xuyên, nơi tiếp giáp với Khu tự trị Tây Tạng và tỉnh Cam Túc (Trung Quốc). Nằm bên dòng sông đầu nguồn Thủy Thạch hiền hòa, dưới chân dãy núi Vương Lang sừng sững, những ngôi làng Bách Mã đẹp như những bức tranh đa sắc.
Người Tạng ở trấn Bách Mã làm du lịch cộng đồng thành công và bảo tồn khá nguyên vẹn bản sắc. Họ dành những giá trị tộc người, giá trị của tài nguyên xứ sở để đối đãi với khách. Họ kể câu chuyện lịch sử, văn hóa, mượn thiên nhiên và chính sự khác biệt của tộc người mình để mang đến cho khách những trải nghiệm thú vị. Gặp gỡ ở trấn, tôi giữ lại ấn tượng đẹp về sự hiểu biết sâu sắc và cách hành xử của những chủ nhân Bách Mã. Người Tạng không nhiều lời nhưng cởi mở, ấm áp. Những người tôi gặp vẫn giữ nguyên vẻ thô mộc và khí chất phóng khoáng của cư dân sống trên miền núi cao chất ngất. Họ tự hào về quê hương, về tộc người, về những gì họ có. Vương Chiêu, ông chủ trẻ của một nhà hàng ẩm thực Tạng, cao lớn lừng lững, miệng thường trực nụ cười. Bữa cơm trưa mà ông chủ họ Vương tiếp chúng tôi là những đặc sản truyền thống: thịt bò Tây Tạng, rau rừng Vương Lang, củ cải trồng bên mép suối Thủy Thạch hầm với thịt cừu. Vương Chiêu nói: “Với người Tạng, mỗi món ăn là một vị thuốc, dược tính rất cao. Ở vùng khí hậu khắc nghiệt từng cách biệt với thế giới bên ngoài, tổ tiên chúng tôi đã lựa chọn cho mình và con cháu những món ăn chống chọi với bệnh tật, giúp cơ thể cường tráng...”
Còn Giang Ương Tông, người phụ trách nhà trưng bày văn hóa địa phương thì thật sự rất hợp với công việc phụ trách bảo tồn di sản. Qua lời ông Giang, tôi không chỉ biết về thị trấn này mà còn được tiếp nhận thêm đôi điều về lịch sử-văn hóa của dân tộc Tạng. Ông nói: “Người Tạng Bách Mã được các nhà dân tộc học đánh giá là một trong những tộc người lâu đời nhất của khu vực Đông Á. Ngày xưa vùng quê chúng tôi heo hút lắm, không có đường sá từ bên ngoài vào. Người Bách Mã sống biệt lập giữa rừng, ít giao lưu với thế giới bên ngoài. Còn ngày nay thì khác...”.
Ông Giang cởi mở chia sẻ thêm: “Tổng dân số người Tạng là 5,4 triệu và là dân tộc đông thứ 10 trong tổng số 56 dân tộc được công nhận tại Trung Quốc. Người Tạng sử dụng nhiều ngôn ngữ. Hầu hết người Tạng theo Phật giáo Tây Tạng, một số khác chịu ảnh hưởng của Bön, một tín ngưỡng dân gian và Hồi giáo. Phật giáo đã bén rễ ở dân tộc chúng tôi từ triều đại của Vua Songtsän Gampo, người đã kết hôn với hai công chúa là tín đồ Phật giáo: Bhrikuti của Nepal và Văn Thành của Trung Hoa. Đạo Phật mở rộng thêm từ thời Đại sư Liên Hoa Sinh từ Ấn Độ đến thăm Tây Tạng theo lời mời của Vua Tây Tạng thứ 38 là Trispong Deutson; trong chuyến thăm, ngài đã truyền niềm tin Đức Phật cho cư dân Tạng”.
Trên mỗi hành trình tôi qua ở vùng cao nguyên này, bên những triền đồi luôn phấp phới những dãy cờ Lungta, những gò đá Mani khắc đậm dòng Lục tự đại minh chân ngôn “Om Mani Padme Hum” như chỉ dấu nhận diện của Phật giáo Tây Tạng thẳm sâu trong tín ngưỡng của người dân xứ sở. Trong những ngôi nhà dân, khách sạn, nhà hàng cũng vậy; ở đâu cũng hiển hiện một niềm tin tuyệt đối với Đức Phật...
Tôi đến với xứ sở người Tạng ở trấn Bách Mã trên cao nguyên Tứ Xuyên và nghĩ về Tây Nguyên, Tây Bắc của đất nước mình. Những vùng quê ấy đều ở trên miền núi cao, đều là không gian sinh tồn lâu đời của các tộc người thiểu số. Ngày xưa, họ sống biệt lập giữa núi rừng heo hút. Ngày nay, các tộc người đều mở rộng cánh cửa giao lưu với thế giới bên ngoài, tìm kiếm nhiều con đường phát triển và du lịch trở thành một trong những sinh kế mà họ lựa chọn. Có thể mỗi nơi có cách làm khác nhau, nhưng một điều cốt lõi giống nhau là làm du lịch từ chính niềm tự hào tộc người, từ vẻ đẹp và sự khác biệt của quê hương, xứ sở. Họ cùng nhận thức rằng, nếu biết cách phát huy những giá trị bản sắc thì “văn hóa” sẽ trở thành “hàng hóa” - một loại hàng hóa đặc biệt, vô giá!...
Uông Thái Biểu