Với nhiều hoạt động văn hóa, thể thao đặc sắc trong không gian ruộng bậc thang mùa lúa chín, lễ hội góp phần tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc Mường, đồng thời quảng bá tiềm năng du lịch của địa phương, hướng tới khai thác hiệu quả các giá trị cảnh quan, văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch sinh thái bền vững.
Đây cũng là dịp để địa phương giới thiệu các sản phẩm nông nghiệp đặc trưng, từng bước xây dựng sản phẩm du lịch mang dấu ấn riêng, tạo thêm sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân.
Tại buổi lễ, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thượng Cốc Bùi Mạnh Cường nhấn mạnh, Lễ hội ruộng bậc thang Miền Đồi không chỉ là một sự kiện văn hóa nhằm bảo tồn và phát huy giá trị danh thắng ruộng bậc thang, tri ân các bậc tiền nhân đã dày công khai phá để tạo ra những thửa ruộng bậc thang, mang lại cuộc sống ấm no cho người dân.
Đây còn là chiến lược phát triển du lịch của xã Thượng Cốc, lấy bảo tồn di sản làm nền tảng, khai thác du lịch làm động lực. Đồng thời, cũng là cơ hội để địa phương tăng cường quảng bá hình ảnh, kết nối du khách trong và ngoài tỉnh, góp phần đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, hướng tới mục tiêu xây dựng Thượng Cốc trở thành điểm đến “Bản sắc-An toàn-Thân thiện”.
Từ những giá trị đặc sắc đó, Lễ hội Ruộng bậc thang Miền Đồi được tổ chức nhằm tôn vinh vẻ đẹp thiên nhiên, bảo tồn và phát huy giá trị danh lam thắng cảnh, gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc Mường; giới thiệu, quảng bá tiềm năng, thế mạnh của xã Thượng Cốc đến với bạn bè, du khách trong và ngoài tỉnh.
Trong không gian ruộng bậc thang trải dài trên các triền đồi, sắc vàng của lúa chín tạo nên bức tranh thiên nhiên đặc trưng của vùng đất Miền Đồi. Cảnh quan hài hòa giữa núi rừng, những thửa ruộng uốn lượn theo địa hình và đời sống văn hóa truyền thống của đồng bào Mường đã trở thành điểm nhấn thu hút du khách đến tham quan, chụp ảnh và tìm hiểu phong tục địa phương.
Chị Nguyễn Thu Trang, du khách đến từ Quảng Ninh, cùng nhóm bạn đến Thượng Cốc để trải nghiệm mùa vàng và lưu lại những khoảnh khắc đẹp. Chị Trang chia sẻ, nhóm rất ấn tượng trước vẻ đẹp hoang sơ của ruộng bậc thang nơi đây. Những thửa ruộng lúa chín vàng nối tiếp nhau trên các sườn đồi, không khí trong lành, mát mẻ mang đến cảm giác thư thái. Mọi người tranh thủ chụp ảnh, ghi lại kỷ niệm và mong muốn giới thiệu cảnh đẹp của địa phương đến bạn bè, người thân.
Một trong những nghi lễ quan trọng của lễ hội là Lễ mừng cơm mới, còn gọi là lễ rước vía lúa, được tổ chức tại sân trung tâm. Nghi lễ mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc trong đời sống văn hóa của đồng bào Mường, thể hiện lòng biết ơn đối với thiên nhiên, tổ tiên và các đấng linh thiêng đã phù hộ cho mùa màng, đồng thời gửi gắm ước vọng về cuộc sống no đủ, bình an.
Đoàn rước gồm đại biểu, cán bộ, nghệ nhân, người có uy tín và đông đảo nhân dân trong trang phục dân tộc Mường truyền thống. Đoàn thực hiện nghi thức rước vía lúa từ sân lễ hội, đi vòng ngược chiều kim đồng hồ quanh đồi Mâm Xôi rồi trở về sân lễ hội để chuẩn bị mâm cỗ cúng Thành hoàng làng và tổ tiên.
Dẫn đầu đoàn rước là đội nam, nữ biểu diễn sắc bùa, hòa tấu các nhạc cụ dân tộc truyền thống. Âm thanh rộn ràng cùng sắc màu trang phục truyền thống tạo nên không khí trang nghiêm nhưng cũng đậm nét sinh hoạt cộng đồng.
Nghi lễ không chỉ thể hiện tín ngưỡng nông nghiệp gắn với cây lúa, hạt gạo mà còn góp phần trao truyền những giá trị văn hóa truyền thống giữa các thế hệ. Bên cạnh phần lễ, các hoạt động văn hóa, thể thao diễn ra sôi nổi tại khu vực trung tâm, tạo không gian giao lưu, vui chơi cho người dân và du khách.
Nổi bật là các cuộc thi đánh mảng, kéo co cùng những hoạt động biểu diễn nghệ thuật dân gian. Đây đều là những hình thức sinh hoạt văn hóa quen thuộc, thể hiện tinh thần đoàn kết, sự khéo léo và sức mạnh cộng đồng của đồng bào địa phương.
Trong khuôn khổ lễ hội, chương trình còn có các tiết mục trình diễn làn điệu Thường rang, Bộ mẹng, nghệ thuật sắc bùa và giao lưu ca múa nhạc quần chúng. Những làn điệu dân ca, hình thức diễn xướng truyền thống được thể hiện trong không gian lễ hội góp phần tái hiện đời sống tinh thần phong phú của cộng đồng, đồng thời tạo điều kiện để nghệ nhân địa phương giới thiệu, truyền dạy các giá trị văn hóa cho thế hệ trẻ.
Cùng với các hoạt động văn hóa, thể thao, khu vực trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP và nông sản địa phương mang đến cho du khách cơ hội tìm hiểu, lựa chọn những sản phẩm đặc trưng của vùng đất Miền Đồi. Việc kết hợp quảng bá sản phẩm với hoạt động du lịch góp phần mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản, nâng cao giá trị sản phẩm và tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế cho người dân.
Đặc biệt, cảnh quan ruộng bậc thang trong mùa lúa chín tiếp tục là điểm nhấn của lễ hội. Những thửa ruộng vàng óng trải theo sườn đồi không chỉ tạo nên sức hấp dẫn về cảnh quan mà còn phản ánh quá trình lao động, canh tác và sự gắn bó lâu đời của người dân với đất đai, cây lúa. Đây là nguồn tài nguyên có giá trị để địa phương phát triển các hoạt động tham quan, trải nghiệm thiên nhiên và khám phá văn hóa cộng đồng.
Trần Hảo
TRẦN HẢO