[Ảnh] Trồng đước, nuôi ngao: Lời giải cho cả bài toán bảo tồn và sinh kế ven biển Núi Chúa

Nguồn ảnh: Nhân Dân

Tại Vườn Quốc gia Núi Chúa ( tỉnh Khánh Hòa ), một "mô hình sinh thái kép" đầy sáng tạo đang từng ngày làm hồi sinh những bãi bồi ven biển: kết hợp trồng rừng ngập mặn và nuôi ngao bản địa. Sau 4 năm triển khai, mô hình đã cho thấy hiệu quả khi không chỉ góp phần phục hồi hệ sinh thái mà còn tạo sin...

Khu vực triển khai mô hình nằm tại vùng Mỹ Hòa, phía nam công viên Đá (Ninh Thuận cũ).

Được triển khai từ năm 2022, hàng nghìn cây đước đã được Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa cùng các tình nguyện viên là người dân khu vực gieo trồng và chăm sóc.

Sau gần 4 năm, những cây đước kết hợp cùng hệ sinh thái cỏ biển đã phủ lên một màu xanh đầy sức sống cho bãi biển.

Diện tích rừng ngập mặn đã được trồng là khoảng 1ha hiện vẫn đang được mở rộng.

Rừng ngập mặn vươn lên tạo thành một "lá chắn" tự nhiên vững chãi, bảo vệ đất liền trước những tác động của biến đổi khí hậu.

Ẩn mình dưới đáy bùn là loài ngao bản địa – "nhân vật chính" thứ hai trong mô hình. Sự xuất hiện của chúng không phải là ngẫu nhiên, mà nằm trong một hệ sinh thái cộng sinh tuyệt vời.

Theo anh Phạm Anh Dũng, Phó Trưởng phòng Quản lý tài nguyên và Dự trữ sinh quyển, Vườn Quốc gia Núi Chúa, loài ngao này trước kia từng bị suy giảm nghiêm trọng và rất hiếm gặp trong tự nhiên.

Nhờ mô hình kết hợp hoàn hảo này, chúng đã phục hồi và phát triển rất tốt.

Loài ngao đóng vai trò như những "kỹ sư" miệt mài cày xới trong lớp bùn, giúp xốp hóa nền đáy, xua tan khí độc, tạo điều kiện lý tưởng để rễ cây đước hô hấp và bám sâu vào lòng đất.

Từ khu vực nuôi bảo tồn, khi trưởng thành, ngao sẽ theo con nước triều ra môi trường tự nhiên.

Chúng trở thành một nguồn lợi thủy sản có giá trị kinh tế cao của người dân khu vực.

Điểm sáng của "mô hình sinh thái kép" chính là sự thay đổi nhận thức của cộng đồng dân cư khu vực.

Không chỉ thu hút sự tham gia của các tình nguyện viên là người địa phương, Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa liên tục triển khai việc tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức cho người dân trong vùng.

Đánh giá về sự kết hợp này, ông Phạm Văn Xiêm (đại diện Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa) khẳng định: Rừng ngập mặn, con ngao và cỏ biển đang tạo ra một "kiềng ba chân" vững chắc, thúc đẩy đa dạng sinh học phục hồi vô cùng tích cực.

Cũng theo ông Xiêm: Trong thời gian tới Vườn Quốc gia Núi Chúa có kế hoạch mở rộng khu vực trồng rừng ngập mặn, tìm kiếm các vùng đất ven biển có điều kiện thổ nhưỡng thích hợp. Bên cạnh loài ngao đã khá thành công, Vườn sẽ tìm hiểu các loài thích hợp khác để mô hình đa dạng và hiệu quả hơn trong tương lai.

Phan Hải Tùng Lâm

Tại vùng Mỹ Hòa, phía nam công viên Đá thuộc địa bàn Ninh Thuận cũ, mô hình kết hợp trồng rừng ngập mặn và nuôi ngao bản địa đang mở ra hướng phục hồi bãi bồi ven biển tại Vườn Quốc gia Núi Chúa, tỉnh Khánh Hòa. Từ năm 2022, Ban quản lý Vườn Quốc gia cùng người dân và các tình nguyện viên đã gieo trồng, chăm sóc hàng nghìn cây đước, hình thành khoảng 1 ha rừng ngập mặn và tiếp tục mở rộng diện tích. Sau gần 4 năm, đước cùng hệ sinh thái cỏ biển đã tạo nên vùng sinh cảnh xanh, đồng thời hình thành lá chắn tự nhiên giúp bảo vệ đất liền trước tác động của biến đổi khí hậu. Kết quả này cho thấy giá trị của mô hình không chỉ nằm ở số cây được trồng, mà còn ở khả năng tái lập các mối liên kết sinh thái vốn quyết định sức sống lâu dài của bãi bồi. Một mắt xích quan trọng là loài ngao bản địa từng suy giảm nghiêm trọng và trở nên rất hiếm trong tự nhiên, nay đã phục hồi, phát triển tốt trong khu vực nuôi bảo tồn. Theo ông Phạm Anh Dũng, Phó Trưởng phòng Quản lý tài nguyên và Dự trữ sinh quyển, hoạt động cày xới lớp bùn của ngao giúp nền đáy tơi xốp, giảm khí độc, tạo điều kiện để rễ đước hô hấp và bám sâu; khi trưởng thành, ngao theo thủy triều ra tự nhiên và bổ sung nguồn lợi thủy sản có giá trị kinh tế cho cộng đồng. Hiệu quả của mô hình còn được củng cố bởi sự tham gia của người dân địa phương và hoạt động tuyên truyền, giáo dục thường xuyên của Ban quản lý Vườn Quốc gia Núi Chúa. Ông Phạm Văn Xiêm đánh giá rừng ngập mặn, ngao và cỏ biển đang tạo thành “kiềng ba chân” thúc đẩy phục hồi đa dạng sinh học; trong thời gian tới, Vườn dự kiến tìm thêm vùng ven biển có thổ nhưỡng phù hợp để mở rộng trồng rừng, đồng thời nghiên cứu những loài thích hợp khác nhằm nâng cao tính đa dạng và hiệu quả của mô hình.