Ngày 8/10, Viện hàn lâm Thụy Điển công bố giải Nobel Văn học thuộc về tác giả người Canada Anne Carson, 76 tuổi, vì "sự nghiệp văn chương táo bạo và sáng tạo trong cuộc đối thoại tinh nghịch với truyền thống cổ điển".
Ngay sau tin kết quả, Anne Carson có cuộc phỏng vấn với đài truyền hình RUV tại Iceland. Bà kể khi đang ở trong bếp lau sàn nhà và lắng nghe tiếng gió, thì thư ký thường trực của Viện Hàn lâm Thụy Điển Ingrid Carlberg liên lạc để báo tin, bà đã nghĩ "thật điên rồ". Vì bất ngờ, cuộc trò chuyện của bà lúc đó "khá ngắc ngứ". "Họ hỏi mấy câu thông thường thôi mà tôi trả lời cũng không suông", bà nói.
Carson còn bày tỏ suy nghĩ về thơ ca thời hiện đại, cho rằng thể loại này "có lẽ đang hữu ích hơn văn xuôi". Bởi người ta có thể đọc thơ rất nhanh, hợp nhịp sống vội vã.
"Về cơ bản, tôi nghĩ thơ hay vì nó súc tích. Trừ thơ của Homer", bà nhắc tới thi sĩ cổ đại Hy Lạp được cho là tác giả của hai trường ca Iliad và Odyssey.
Nhà thơ Anne Carson tham dự một sự kiện tại phòng trưng bày nghệ thuật Moderna Museet ở Stockholm, Thụy Điển, tháng 5/2015. Ảnh: AP
Anne Carson sinh năm 1950 tại Canada, nhập thêm quốc tịch Iceland cùng chồng Robert Currie vào năm 2022. Bà là nữ tác giả Canada thứ hai đoạt giải Nobel Văn học sau nhà văn Alice Munro (1931-2024) cách đây 13 năm, đồng thời là người phụ nữ thứ 19 trong số 123 tác gia được vinh danh trong lịch sử giải.
Carson sẽ nhận 12 triệu kronor tiền thưởng (hơn 31 tỷ đồng). Lễ trao tặng huy chương và bằng chứng nhận dành cho nhà thơ diễn ra tại Stockholm, Thụy Điển, vào tháng 12.
Nhà thơ là giáo sư chuyên về văn học cổ điển, có kiến thức sâu rộng về ngành ngôn ngữ cổ, văn học, nhân học và lịch sử. Bà từng giảng dạy tại nhiều trường đại học ở Mỹ và Canada. Theo The Canadian Press, đến nay Carson xuất bản hơn 20 tác phẩm gồm các tuyển tập thơ, tiểu luận, kịch nghệ. Năm 2001, bà trở thành nữ thi sĩ đầu tiên thắng giải T. S. Eliot - dành cho tác giả có tập thơ mới hay nhất được xuất bản tại Anh và Ireland - với quyển The Beauty of the Husband (Vẻ đẹp của người chồng).
Suốt sự nghiệp, bà dịch nhiều bài thơ, vở kịch từ nhiều thi sĩ, kịch gia Hy Lạp cổ đại như Sappho, Simonides of Ceos, Sophocles. Theo Viện Hàn lâm, một số bản dịch của Carson có thể được coi là tác phẩm độc lập.
"Hầu hết tác phẩm văn học của bà đều tập trung vào sự giao thoa giữa nỗi ám ảnh của nhà nghiên cứu ngôn ngữ trước từ ngữ, và nỗi ám ảnh con chữ của nhà ngữ văn với khát vọng tìm nghĩa ý nghĩa mới của một nhà thơ", Anders Olsson - chủ tịch ủy ban Nobel Văn học nhận xét về ngòi bút của Anne Carson.
Theo Olsson, sự nghiệp của Carson chịu ảnh hưởng của thẩm mỹ Hy Lạp cổ đại kết hợp văn chương của John Keats, Virginia Woolf, Emily Bronte. Các con chữ của bà không chỉ thể hiện sự chuyển đổi qua lại giữa thơ cổ điển và hiện đại, mà còn giữa các thể loại và hình thức nghệ thuật khác nhau.
Trao đổi với phóng viên sau lễ công bố, thành viên của Viện Hàn lâm - nhà văn Steve Sem-Sandberg - gọi Anne Carson "tác giả của thời đại chúng ta", cho rằng "không ai có thể viết như bà".
Hiện Anne Carson sống cùng chồng tại Michigan, Mỹ, thi thoảng sẽ đến Iceland sống. DW cho biết bà là người vô cùng kín tiếng, thích trả lời phỏng vấn qua email. Carson luôn từ chối nói về đời tư và không khuyến khích mọi người diễn giải các tác phẩm của bà theo hướng tự truyện. Tuy nhiên, vào năm 2024, bà tiết lộ mình đang mắc Parkinson - bệnh thoái hóa hệ thần kinh tiến triển thường gặp ở người lớn tuổi.
Bà Anne Carson đứng trong nhà bếp ở Iceland, bày tỏ sự bất ngờ sau khi nhận cuộc gọi thắng Nobel. Bức hình do chồng bà - ông Robert Currie - chụp, gửi cho ban tổ chức. Ảnh: Facebook/ Nobel Prize
Năm 2025, giải Nobel Văn học thuộc về nhà văn Hungary László Krasznahorkai. Năm 2024, nhà văn Hàn Quốc Han Kang nhận giải nhờ những áng văn "đề cập trực diện những chấn thương lịch sử và phơi bày sự mong manh của kiếp người".
Trịnh Lâm (theo AP, DW, Boston Herald)