Những tháng cuối năm, khi hàng loạt dự án xây dựng, giao thông bước vào giai đoạn tăng tốc cũng là lúc cuộc chạy đua tìm người dồn lên từng nhà thầu. Ông Nguyễn Xuân Thăng, Trưởng phòng Tổ chức hành chính Tổng công ty Đầu tư phát triển hạ tầng đô thị UDIC, cho biết đang tìm kiếm hàng loạt nhân sự cho nhiều vị trí từ chỉ huy trưởng công trình, kỹ sư kỹ thuật hiện trường, kỹ sư cơ điện, quản lý chất lượng, khối lượng, an toàn lao động, trắc đạc đến kế toán công trình và công nhân xây dựng các ngành nghề.
Địa điểm làm việc chủ yếu tại công trình ở Hà Nội và các tỉnh lân cận, mức thu nhập bình quân 15 triệu đồng trở lên hoặc thỏa thuận với một số công việc cụ thể. So với cùng kỳ năm 2025, mặt bằng thu nhập tăng 10-15% tùy từng vị trí.
Lao động trên công trường xây dựng tại Hà Nội. Ảnh: UDIC
Trong số vị trí cần tuyển, chỉ huy trưởng công trình và cán bộ kỹ thuật có kinh nghiệm khó tìm nhất. Bởi nhóm này dày kinh nghiệm, chuyên môn cao, biết tổ chức thi công, phối hợp các lực lượng tại công trường và xử lý tình huống thực tế. Việc lựa chọn không chỉ dựa vào số năm công tác mà còn xem xét kinh nghiệm đảm nhiệm công việc tương đương và mức độ phù hợp với công trình.
Tìm kiếm các vị trí này khó dựa vào tuyển dụng thông thường mà chủ yếu thông qua mạng lưới quan hệ cá nhân hoặc phương thức "săn đầu người". Với các công trình cần hoàn thành trong thời gian ngắn, nhà thầu có thể thỏa thuận riêng về thu nhập và chế độ đãi ngộ.
Vị trí tưởng không quá hiếm như kế toán công trình - công việc gắn với hồ sơ, chi phí và tiến độ thực hiện, cũng không dễ tìm. Dù doanh nghiệp đã đặt vấn đề với các trường đào tạo chuyên ngành tài chính kế toán và sẵn sàng đón ứng viên vào thực tập sớm.
"Căng như dây đàn", vị trưởng phòng mô tả tình hình tuyển dụng trong hai tháng cuối năm.
Trưởng thành từ kỹ sư công trường và có gần 10 năm trực tiếp phỏng vấn, ông Thăng đánh giá cán cân tuyển dụng hai năm nay thay đổi đáng kể so với trước. Trước đây nhà tuyển dụng có thể "nâng lên đặt xuống" các hồ sơ, chọn ứng viên các trường đại học chính quy về xây dựng, giao thông, kiến trúc, kinh tế, có 1-3 năm kinh nghiệm trở lên. Nay điều kiện nới lỏng, cơ hội mở rộng với sinh viên sắp hoặc mới ra trường, khi tiếp nhận sẽ đào tạo thêm để đáp ứng công việc.
"Với hoạt động thi công xây dựng, bằng cấp là yếu tố xem xét nhưng năng lực thực tế và khả năng làm việc tại công trường mới là quyết định", ông nói, nhấn mạnh cách làm giúp mở rộng nguồn tuyển và tạo điều kiện để nhân sự trẻ tích lũy kinh nghiệm thực tế. Riêng các vị trí đòi hỏi kinh nghiệm quản lý, chuyên môn hoặc điều kiện hành nghề, ứng viên vẫn phải đáp ứng yêu cầu tương ứng, không thể vì cần người mà hạ thấp tiêu chuẩn về chất lượng và an toàn.
Sinh viên chuyên ngành xây dựng nghe tư vấn tại phiên giao dịch chuyên đề Trung tâm Dịch vụ việc làm Hà Nội tổ chức cuối tháng 10. Ảnh: Hồng Chiêu
Không riêng UDIC, nhiều nhà thầu lớn ngành xây dựng, giao thông cũng đang phải chạy đua khi nhu cầu nhân lực tăng nóng. Ông Trần Lâm, Trưởng phòng Nhân sự Công ty Xây dựng Trung Chính, cho biết đơn vị đang cần tuyển 300 lao động có tay nghề thuộc chuyên ngành cầu đường, cơ khí, xây dựng và 300 công nhân phục vụ các dự án trọng điểm. Tổng nhu cầu tuyển dụng trong năm nay đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm 2025.
Để giữ chân và thu hút nhân lực, doanh nghiệp duy trì và liên tục nâng cấp các chính sách phúc lợi. Người lao động được bố trí chỗ ở miễn phí hoàn toàn, có điều hòa, máy giặt, dịch vụ cấp dưỡng nấu ăn ngày ba bữa. Trưởng phòng nhân sự không nói con số cụ thể, song cho biết "chi phí tuyển dụng đã tăng đột biến", song lượng ứng viên cũng chỉ đáp ứng được khoảng 40% nhu cầu.
Ông Lâm phân tích nguyên nhân khó tuyển trước hết do các doanh nghiệp đồng loạt tuyển dụng phục vụ dự án thi công khiến nhân lực khan hiếm, giá nhân công bị đẩy lên cao. Đặc thù công việc ngành xây dựng, giao thông, người lao động thường làm việc ngoài trời, chịu ảnh hưởng thời tiết, bụi bặm và hay di chuyển theo công trình. Nhiều người trẻ không muốn theo nghề, chuyển sang lĩnh vực dịch vụ hoặc tìm việc trong các nhà máy gần nhà. Ngay cả một bộ phận lao động từng gắn bó cũng dịch chuyển sang khu vực khác hoặc chọn công trình gần nhà.
Tương tự, bộ phận tuyển dụng Tập đoàn Đèo Cả trong phiên giao dịch việc làm cuối tháng 10 thông báo tìm kiếm ứng viên cho cả bốn khối quản lý vận hành, tư vấn thiết kế, thi công xây lắp và văn phòng. Mức thu nhập 15- 50 triệu đồng mỗi tháng tùy công việc. Phần lớn vị trí cần nhân sự kỹ thuật, thợ có tay nghề cao. Mục tiêu phục vụ cho các dự án trọng điểm mà đơn vị này đang triển khai như cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Vinh - Thanh Thủy...
Ông Nguyễn Văn Quyết, chuyên viên tuyển dụng, cho biết tìm kiếm lao động lĩnh vực giao thông, xây dựng hai năm qua nhìn chung rất áp lực. Các hình thức tìm kiếm ứng viên gần như được triển khai đồng loạt, từ mạng xã hội đến về tận địa phương. Chính sách thưởng nội bộ được áp dụng với mức 500.000 đồng đến 2 triệu đồng tùy vị trí, khi người được giới thiệu hoàn thành thử việc và ký hợp đồng chính thức. Song tổng hợp tất cả kênh tuyển dụng chỉ đáp ứng được hơn 60% nhu cầu.
So với đầu năm, mức lương hiện tại của lao động đã tăng khoảng 20%. Đơn cử một vị trí trước đây thu nhập 15 triệu đồng hiện đã lên 18 triệu đồng. Song tăng lương mới chỉ đáp ứng một phần trong cuộc cạnh tranh, doanh nghiệp ngoài chính sách phúc lợi về nơi ăn ở, còn bố trí sân chơi thể thao sau giờ làm, hỗ trợ chi phí nâng cao trình độ tay nghề và đài thọ chi phí cho con em lao động theo học đại học chuyên ngành về xây dựng.
Ở hướng khác, Đèo Cả đẩy mạnh tiếp cận sinh viên các trường chuyên ngành. Trong buổi sáng tư vấn, bộ phận tuyển dụng tiếp nhận khoảng 20 hồ sơ và một nửa trong số này có thể trở thành nhân sự tiềm năng. Theo ông Quyết, người mới tốt nghiệp nắm vững lý thuyết, nhưng kỹ năng thực hành và tác phong công nghiệp chưa vững. Doanh nghiệp sau tuyển dụng sẽ "cầm tay chỉ việc", đào tạo thêm khoảng một tháng để họ bắt nhịp công việc thực tế.
Bộ phận tuyển dụng của Đèo Cả tư vấn, giới thiệu các vị trí việc làm cho ứng viên tại phiên giao dịch cuối tháng 10. Ảnh: Hồng Chiêu
Cung không đủ cầu, trong khi dự báo cơn khát nhân lực xây dựng, giao thông còn kéo dài, các doanh nghiệp chọn thay đổi chiến lược, vừa tuyển dụng vừa nuôi dưỡng nhân lực từ đầu nguồn. Ông Quyết cho hay Đèo Cả tới năm 2030 cần khoảng 3.000 lao động cố định ở nhiều vị trí chủ yếu là kỹ thuật bậc cao. Tập đoàn chọn đào tạo đặt hàng các ngành xây dựng, thủy lợi, kiến trúc, công nghệ giao thông vận tải, tài trợ học bổng từ năm thứ hai, cung cấp vị trí thực tập cho sinh viên, đài thọ học phí cho con em lao động học ngành xây dựng.
UDIC cũng không nằm ngoài xu thế. Ông Thăng cho rằng tuyển dụng phải gắn với chính sách bố trí việc làm phù hợp, đào tạo và giữ người. Trước mắt doanh nghiệp xác định rõ nhu cầu từng đơn vị, vị trí để chọn đúng người, bố trí đúng việc; lâu dài kết nối sâu với các cơ sở đào tạo, tạo điều kiện cho sinh viên thực tập để rèn giũa kỹ năng và tích lũy kinh nghiệm. Doanh nghiệp cũng ưu tiên đào tạo nội bộ, nhất là các kỹ sư trẻ nhằm chuẩn bị nguồn đáp ứng yêu cầu phát triển.
Ông Trần Lâm lại lo ngại khi nguồn đào tạo không theo kịp nhu cầu thị trường. Một số trường nghề trước là đối tác cung cấp nhân lực chính cho doanh nghiệp xây dựng nhưng hiện tại số lượng học viên cũng sụt giảm.
Trong khi đó, những người thợ lành nghề thuộc hội nhóm truyền thống xuất phát từ làng quê Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ đang dần vắng bóng. Đây là lực lượng nắm kỹ thuật, trực tiếp tổ chức tổ đội và hướng dẫn lao động trẻ trên công trường. Nhiều người đã lớn tuổi nên chuyển đổi nghề nghiệp, không muốn đi theo các công trình xa. Trong khi người trẻ có nhiều lựa chọn khác như đi làm khu công nghiệp hoặc chuyển sang khối dịch vụ.
Hồng Chiêu