"Chúng tôi đang xem xét rất kỹ mọi bước đã được thực hiện ở phía Australia. Sự việc lần này không liên quan linh kiện hay yếu tố nhạy cảm nào", Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles hôm nay cho biết, đề cập vụ lô thiết bị của tiêm kích F-35 bất ngờ được chuyển đến Hong Kong hồi mùa hè.
Ông Marles thêm rằng Australia đang mở cuộc điều tra và sẽ phối hợp với giới chức Mỹ, cũng như nhà sản xuất Lockheed Martin.
Tiêm kích F-35 Mỹ tại triển lãm Paris Air Show ở Pháp năm 2023. Ảnh: Reuters
Báo Politico của Mỹ cuối tuần trước dẫn ba nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết sự việc xảy ra khi một đơn vị trung gian được Lockheed Martin ủy thác vận chuyển lô thiết bị tiêm kích F-35 từ Australia tới Mỹ để sửa chữa. Không rõ số linh kiện trên hiện nằm trong tay ai và lý do chúng bị chuyển hướng.
Theo hai nguồn tin, trong lô hàng có một tấm kính buồng lái chứa công nghệ tàng hình mà chỉ Mỹ và đồng minh được tiếp cận. Kính buồng lái F-35 được làm bằng nhựa acrylic, phủ vật liệu hấp thụ sóng radar mỏng và trong suốt, được coi là bộ phận quan trọng cấu thành năng lực né tránh radar của máy bay.
Sự việc khiến Bộ Ngoại giao Mỹ và Lầu Năm Góc tổ chức hàng loạt cuộc họp từ đầu tháng 6, nhằm báo cáo tình hình cho các ủy ban chủ chốt về an ninh quốc gia tại quốc hội. Nhiều cuộc họp nữa dự kiến diễn ra trong những tuần tới, theo các nguồn tin.
Lầu Năm Góc xác nhận một số linh kiện "đã biến mất", nhưng không nêu cụ thể đó là gì. Văn phòng quản lý chương trình F-35 (JPO) thuộc Bộ Quốc phòng Mỹ tuyên bố đã biết về vấn đề xảy ra trong quá trình vận chuyển "các linh kiện không sử dụng được" của tiêm kích F-35.
Australia đang vận hành 72 tiêm kích F-35 và là một trong 7 quốc gia ngoài Mỹ có kho phụ tùng toàn cầu của chương trình, bên cạnh Canada, Đan Mạch, Italy, Hà Lan, Na Uy và Anh.
Một kho hàng tại Williamtown, phía bắc Sydney, được sử dụng làm trung tâm phân phối linh kiện F-35 tại châu Á - Thái Bình Dương, phục vụ các lực lượng của Singapore, Nhật Bản và Hàn Quốc, cũng như máy bay Mỹ và Anh triển khai ở khu vực.
Bên trong nhà máy lắp ráp tiêm kích F-35 tại Fort Worth, bang Texas, Mỹ. Ảnh: Lockheed Martin
Quốc hội Australia năm 2025 được thông báo rằng Lockheed Martin vận chuyển các linh kiện F-35 từ kho này đến những nơi khác trên thế giới bằng máy bay thương mại, trong đó một số chuyến có điểm dừng tại châu Á. Các quan chức quốc phòng Australia khi đó nhấn mạnh Canberra không kiểm soát hoặc chỉ đạo quá trình xuất khẩu linh kiện từ kho.
Chi nhánh của Lockheed Martin tại Australia chưa công bố quy trình vận chuyển linh kiện F-35 vì nguyên tắc bảo mật thông tin, nhưng khẳng định mọi lô hàng đều được xử lý "hết sức cẩn trọng" và tuân thủ quy định của Mỹ.
Michael Shoebridge, chuyên gia từng làm việc trong các cơ quan tình báo Australia, cho rằng nếu nắm được những bộ phận như kính buồng lái, các đối thủ của Mỹ có thể nghiên cứu để xác định đặc tính tàng hình và khai thác điểm yếu trên F-35, thậm chí áp dụng kỹ thuật đảo ngược để ứng dụng công nghệ vào sản phẩm nội địa.
Shoebridge cảnh báo lô hàng thất lạc ở Hong Kong có nguy cơ đe dọa toàn bộ chương trình F-35. "Mọi bên sở hữu F-35 đều đối diện rủi ro từ sự việc này. Đây không còn là vấn đề của riêng Mỹ và Australia. Những đối tác vận hành F-35 đều muốn hiểu rõ điều gì đã xảy ra và có công nghệ nào bị lộ hay không", ông nói.
Thanh Danh (Theo AFP, Guardian)