Dạy Toán từ chiếc bàn gỗ dựng ở góc bếp
Trong căn nhà ở thôn Xuân Tiến, xã Xuân Du, Thanh Hóa, bà Bùi Thị Mỹ (74 tuổi, dân tộc Mường) cầm phấn nắn nót viết từng phép tính lên mặt bàn gỗ dựng đứng. Bên cạnh bà là chiếc loa nhỏ, phía trước có điện thoại của con trai đang ghi hình. Không có bảng đen, giáo án hay những dãy bàn ngay ngắn, người giáo viên già vẫn say sưa dạy Toán, giảng giải từng quy tắc, như đang đứng trước học trò năm nào.
Khi thì bà hướng dẫn cách cộng, trừ phân số, lúc lại chuyển sang giải phương trình bậc nhất một ẩn, những hằng đẳng thức đáng nhớ. Giọng sang sảng, cách diễn đạt mộc mạc, rành rọt của bà khiến người xem có cảm giác như đang trở về lớp học của nhiều năm trước.
Những hình ảnh ấy được anh Bùi Văn Dũng (SN 1995), con trai út của bà Mỹ, quay và đăng tải trên Facebook với tài khoản mang tên “Bùi Mỹ”. Ban đầu, Dũng chỉ quay cho vui, lưu lại bài giảng của mẹ và chia sẻ với người quen. Không ngờ, nhiều video thu hút hàng trăm nghìn, thậm chí hơn 3 triệu lượt xem.
Theo bà Mỹ, cơ duyên để bà trở lại dạy học là nỗi nhớ nghề, nhớ lớp và sự động viên của con trai. Để tạo ra một lớp học không có học sinh, bà nhìn vào chiếc điện thoại đang ghi hình, tưởng tượng phía trước là những học trò rồi giảng bài như đang đứng trên bục giảng.
“Nhà không có bảng đen, con trai tôi lấy mặt bàn gỗ dựng đứng lên, đặt ở góc bếp để tôi viết phấn, giảng bài”, bà Mỹ kể.
“Tôi không biết sử dụng mạng xã hội, điện thoại chỉ để nghe và gọi. Việc quay, đăng video đều do con trai đảm nhiệm. Với tôi, lớp học này chủ yếu để ôn lại kiến thức, để đỡ nhớ nghề sau hơn 30 năm nghỉ dạy. Có người xem hay không không quan trọng bằng việc được tiếp tục giảng bài”, bà Mỹ chia sẻ.
Theo bà, mỗi bài học được giảng giải đầy đủ, từ ví dụ đến quy tắc, với thời lượng trọn vẹn 45 phút như một tiết học thực sự. "Làm qua loa thì học sinh không thể hiểu bài", bà nói.
Gần 2 tháng nay, bà thường bắt đầu bài giảng vào khoảng 8h sáng, tùy điều kiện sức khỏe và công việc gia đình. Mỗi khi đứng trước chiếc bảng gỗ, bà vẫn giữ trình tự sư phạm quen thuộc: đưa ra ví dụ, ôn lại kiến thức cũ rồi mới dẫn dắt người học đến bài mới.
Anh Dũng cho biết, sự quan tâm bất ngờ của cộng đồng mạng khiến hai mẹ con có chút lo lắng. Những video đầu tiên chỉ có người quen quanh vùng theo dõi. Khi lượng người xem tăng nhanh, cả hai bắt đầu băn khoăn bởi chương trình giáo dục hiện nay đã có nhiều thay đổi, trong khi kiến thức bà Mỹ giảng dạy được đào tạo từ hàng chục năm trước.
“Mẹ tôi chỉ dạy lại những kiến thức ngày xưa. Chỗ nào phù hợp thì mọi người nghe, chỗ nào chưa phù hợp mong mọi người thông cảm”, anh Dũng chuyển lời nhắn nhủ của mẹ.
Nghỉ dạy vì nghèo khó, nỗi nhớ nghề theo suốt đời
Bà Mỹ sinh năm 1952. Học hết cấp 2, bà làm đơn xin vào Trường Sư phạm 7+3 Ngọc Lặc, theo học ban Tự nhiên, chuyên Toán - Lý từ năm 1972 đến năm 1975.
Tốt nghiệp, bà được phân công về giảng dạy tại Trường cấp 2 Cát Vân, huyện Như Xuân cũ(Thanh Hóa). Sau 4 năm công tác ở miền núi, bà chuyển về dạy tại Trường cấp 2 xã Xuân Du và gắn bó với nơi này 18 năm.
Thời bao cấp, lương giáo viên mỗi tháng chỉ 45 đồng. Muốn có lương thực, bà phải đi bộ ra thị trấn Yên Cát để nhận gạo, nhận tem phiếu, đổi lấy những thứ thiết yếu cho gia đình.
Chồng là bộ đội phục viên, bệnh tật liên miên, gia đình lại có 7 con, cuộc sống thiếu thốn khiến bà vừa đứng lớp vừa phải lo toan mọi việc. Có những ngày, trước giờ lên lớp, bà tranh thủ cầm dao vào rừng lấy củi. Khi đi dạy về, bà lại bó củi, nấu ăn rồi ngồi soạn giáo án đến 10-12h đêm. Sáng hôm sau, bà gánh củi ra chợ bán, đổi lấy gạo, khoai, ngô cho các con.
Năm 1990, khi ngoài 40 tuổi, bà quyết định xin nghỉ chế độ một lần để lo kinh tế vì chồng ốm, con đông, hoàn cảnh gia đình quá khó khăn.
“Sau khi nghỉ dạy, tôi hay nhớ học sinh, buồn lắm. Về nhà không còn nghe tiếng các em thưa gửi, không nghe tiếng hỏi han bài vở nữa nên trong lòng cứ băn khoăn”, bà kể.
Nỗi nhớ ấy khiến bà luôn mong đến ngày 20/11 để được tới trường thăm đồng nghiệp cũ, tham gia sinh hoạt Hội Cựu giáo chức. Ngay cả khi không còn đứng lớp, bà vẫn thường xuyên kèm cặp học sinh trong làng.
Bà Bùi Thị Tuyết, Trưởng thôn Xuân Tiến, cũng là học trò cũ của bà Mỹ, cho biết nhiều năm qua, trẻ trong làng vẫn thường tìm đến nhà bà giáo Mỹ nhờ chỉ bài. Có khi bà vừa đi bắt cua về, chưa kịp thay quần áo, các cháu đã sang hỏi, bà lại sẵn sàng giảng giải.
“Từng câu từ cô truyền đạt cho các cháu bây giờ giống như ngày xưa cô dạy chúng tôi. Nhìn cách cô đứng bảng, ký ức thời đi học lại hiện lên nguyên vẹn, khiến tôi muốn được đi học lại”, bà Tuyết xúc động chia sẻ cảm xúc khi xem những video giảng bài của bà giáo Mỹ mới đây.
Theo trưởng thôn, bà Mỹ có hoàn cảnh rất khó khăn. Hết tuổi lao động, bà vẫn phải nuôi một cháu nhỏ có bố mất vì bệnh, mẹ bỏ đi biệt tích. Năm trước, gia đình bà thuộc diện cận nghèo, năm nay vừa được bình xét vào hộ nghèo.
“Dù cuộc sống còn nhiều thiếu thốn, bà Mỹ vẫn giữ nguyên nhiệt huyết, sẵn sàng dạy học cho trẻ trong thôn mà không nhận bất kỳ khoản thù lao nào”, bà Tuyết cho biết.
Theo bà, những video bài giảng được lan truyền trên mạng không chỉ giúp nhiều người biết đến bà giáo làng mà còn khiến những thế hệ học trò cũ có dịp tìm lại ký ức về người đã từng dìu dắt mình.