Ba Lan suýt bắn nhầm tiêm kích MiG-29 của Ukraine

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Lực lượng Ba Lan từng suýt bắn vào một tiêm kích MiG-29 của Ukraine trong đợt Nga tập kích miền tây Ukraine hồi cuối tháng 7, do Kyiv không thông báo trước cho Warsaw về hoạt động của máy bay gần biên giới.

Tướng Ireneusz Nowak, chỉ huy Bộ Tư lệnh tác chiến Lực lượng vũ trang Ba Lan, tiết lộ điều này trong cuộc phỏng vấn với báo Rzeczpospolita ngày 14.9.

Vụ việc xảy ra rạng sáng 30.7, khi Nga tiến hành một đợt tập kích tên lửa quy mô lớn vào miền tây Ukraine. Thời điểm đó, 2 chiến đấu cơ Ba Lan đang làm nhiệm vụ ở khu vực phía đông nước này. Một chiếc vừa hoàn tất tiếp nhiên liệu trên không, trong khi chiếc F-16 còn lại hoạt động gần biên giới Ukraine.

Khoảng 3 giờ 40 phút, trung tâm chỉ huy và phi công F-16 Ba Lan phát hiện một máy bay di chuyển sát biên giới nhưng không thể xác định danh tính. Sau đó, họ nhận ra đó là một chiếc MiG-29 của Ukraine, đang bị cả F-16 và các hệ thống phòng không mặt đất của Ba Lan theo dõi.

"Có nguy cơ xảy ra bắn nhầm đồng đội", ông Nowak nói. Theo vị tướng, nếu phi công Ukraine mất tập trung và bay vào không phận Ba Lan - điều có thể xảy ra chỉ trong khoảng 30 giây sau đó, thì lực lượng nước này có thể phải lập tức quyết định có khai hỏa hay không.

Cùng thời điểm, chiếc tiêm kích Ba Lan còn lại đã tiếp cận một tên lửa hành trình Kh-101 của Nga trong vòng khoảng 2 phút, cắt ngang quỹ đạo và sẵn sàng đánh chặn nếu tên lửa tiếp tục bay sâu vào không phận Ba Lan.

Tên lửa sau đó rơi xuống một cánh đồng gần làng Tarnawa-Kolonia, tỉnh Lublin. Ông Nowak cho rằng có khoảng 80% khả năng đường bay của tên lửa không phải ngẫu nhiên, bởi nó không có mục tiêu thay thế rõ ràng bên trong Ukraine và dường như được dẫn hướng chính xác tới khu vực cuối cùng rơi xuống, theo The New Voice of Ukraine.

Vụ việc cũng phơi bày khoảng trống trong cơ chế chia sẻ thông tin giữa Ba Lan và Ukraine. Trước ngày 30.7, hệ thống chỉ huy và kiểm soát phòng không Virazh của Ukraine chỉ cung cấp cho Ba Lan dữ liệu về tên lửa và máy bay không người lái Nga có nguy cơ xâm nhập không phận, nhưng không chia sẻ thông tin về hoạt động của máy bay quân sự Ukraine gần biên giới.

Ông Nowak cho biết Ukraine chủ động hạn chế loại dữ liệu này vì thời gian và vị trí hoạt động của máy bay chiến đấu là thông tin đặc biệt nhạy cảm. Nếu bị lộ, lực lượng Nga có thể xác định vị trí và tấn công máy bay Ukraine khi chúng còn ở mặt đất.

Cựu Thủ tướng Anh và cựu Giám đốc CIA suýt bị tấn công tại Ukraine

Sau sự cố, Bộ Tư lệnh tác chiến Ba Lan gửi đề nghị chính thức tới Bộ Tổng tham mưu và không quân Ukraine, yêu cầu Kyiv thông báo trước về các chuyến bay quân sự gần lãnh thổ Ba Lan, theo Hãng thông tấn RBC-Ukraine.

Theo ông Nowak, Ukraine sau đó đã bắt đầu chia sẻ loại dữ liệu này. Sự cố ngày 30.7 đã khiến 2 nước điều chỉnh quy trình trao đổi thông tin nhằm giảm nguy cơ nhận diện nhầm trong những đợt tập kích của Nga gần biên giới NATO.

Sự cố rạng sáng 30.7 cho thấy chiến sự sát biên giới NATO có thể tạo ra nguy cơ đụng độ ngoài ý muốn ngay cả giữa các lực lượng phối hợp chặt chẽ. Theo tướng Ireneusz Nowak, chỉ huy Bộ Tư lệnh tác chiến Lực lượng vũ trang Ba Lan, một tiêm kích MiG-29 của Ukraine đã bị F-16 và các hệ thống phòng không Ba Lan theo dõi trong lúc Nga tập kích tên lửa quy mô lớn vào miền tây Ukraine. Khoảng 3 giờ 40 phút, trung tâm chỉ huy và phi công F-16 Ba Lan phát hiện một máy bay chưa rõ danh tính di chuyển sát biên giới, trước khi xác định đó là MiG-29 Ukraine. Nếu phi công Ukraine mất tập trung và vượt qua biên giới, điều có thể xảy ra chỉ sau khoảng 30 giây, lực lượng Ba Lan sẽ phải lập tức cân nhắc khai hỏa, tạo ra nguy cơ bắn nhầm đồng đội. Cùng thời điểm, tiêm kích Ba Lan còn lại tiếp cận một tên lửa hành trình Kh-101 của Nga trong khoảng 2 phút, cắt ngang quỹ đạo và sẵn sàng đánh chặn nếu mục tiêu bay sâu hơn vào không phận nước này. Tên lửa sau đó rơi xuống cánh đồng gần làng Tarnawa-Kolonia, tỉnh Lublin; ông Nowak đánh giá có khoảng 80% khả năng đường bay này không phải ngẫu nhiên, do tên lửa không có mục tiêu thay thế rõ ràng tại Ukraine và dường như được dẫn hướng chính xác tới khu vực rơi. Diễn biến trên phơi bày khoảng trống trong cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa Warsaw và Kyiv, khi hệ thống Virazh trước đó chỉ chuyển thông tin về tên lửa và máy bay không người lái Nga có nguy cơ xâm nhập, không thông báo hoạt động của chiến đấu cơ Ukraine gần biên giới. Kyiv hạn chế dữ liệu này vì thời gian và vị trí xuất kích đặc biệt nhạy cảm, có thể giúp Nga xác định và tấn công máy bay khi còn trên mặt đất. Sau đề nghị chính thức từ Bộ Tư lệnh tác chiến Ba Lan, Ukraine bắt đầu thông báo trước các chuyến bay quân sự gần lãnh thổ Ba Lan, qua đó thu hẹp nguy cơ nhận diện nhầm trong những đợt tập kích sát biên giới NATO.