Bài hát 'Đường chúng ta đi' từng gây chấn động thế nào?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

'Đường chúng ta đi', từ một phần của hợp xướng, đã bước ra để trở thành một ca khúc khải hoàn ai ai cũng biết.

Từ đơn đặt hàng hợp xướng đến Đường chúng ta đi

Sự ra đời bài hát Đường chúng ta đi của nhạc sĩ Huy Du gắn liền với một đơn đặt hàng tác phẩm văn học nghệ thuật. PGS-TS Nguyễn Huy Phương, Giám đốc Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, cho biết bài hát liên quan đến một hợp xướng do Đài tiếng nói Việt Nam đặt hàng.

"Khoảng 1968, theo đơn đặt hàng của Đài, Đài mời 3 nhạc sĩ quân đội Huy Du, Doãn Nho, Lê Lan để sáng tác hợp xướng lớn. Ông Huy Du là trưởng đoàn. Trong hợp xướng đó, phải khắc họa được hình ảnh của các miền", ông Huy Phương, con trai nhạc sĩ Huy Du nhớ lại.

PGS-TS Huy Phương cho biết cả ba nhạc sĩ quân đội sau đó đều hoàn thành phần sáng tác của mình, trong đó phần chính do nhạc sĩ Huy Du đảm nhiệm. Tuy nhiên, hợp xướng được viết như để đón chờ ngày chiến thắng này đã không được dàn dựng sau những diễn biến của chiến dịch Mậu Thân.

“Mãi đến năm 1973, bố tôi trích phần của mình ra và viết thành bài Đường chúng ta đi đó”, ông Huy Phương nói.

Sau khi được “tách” khỏi bản hợp xướng, ca khúc nhanh chóng được giới thiệu đến công chúng. Theo ông Huy Phương, cuối năm 1973, ca sĩ Doãn Tần thu âm ca khúc và bản thu được phát trên đài, nhận được sự hưởng ứng rộng rãi.

“Thành công đến mức trước năm 1975, rồi sau năm 1975, sau bất cứ một bản tin nào cũng có bản nhạc đó vang lên. Điều này kéo dài khoảng 2 năm liên tục. Đường chúng ta đi trở nên nổi tiếng khắp Việt Nam và ai cũng nói đến. Bài hát mang tinh thần lạc quan, từ miền Bắc đến miền Nam như vậy”, ông kể.

Di sản khải hoàn giàu chất trữ tình

Theo ông Huy Long, em trai nhạc sĩ Huy Du, Đường chúng ta đi nhanh chóng trở thành một ca khúc phổ biến, đặc biệt trong thời điểm Hiệp định Paris được ký kết. Bản thu của ca sĩ Doãn Tần còn được phát trên sóng phát thanh sau khi phát thanh viên đọc xong từng điều khoản của hiệp định.

Nhờ lan tỏa qua sóng phát thanh, ca khúc dần trở nên quen thuộc với đông đảo công chúng, đến mức nhiều người gần như thuộc lòng từng câu hát.

Cũng theo ông Huy Long, sau khi Đường chúng ta đi ra đời, người cha của nhạc sĩ Huy Du – vốn từng không muốn con theo con đường nghệ thuật – đã trở nên mãn nguyện và tự hào về lựa chọn của con mình.

Theo ký ức của NSND Quang Thọ, ca khúc cũng góp phần làm nên thành công của ba sinh viên Nhạc viện là Đăng Dương, Trọng Tấn và Việt Hoàn tại Tiếng hát sinh viên toàn quốc năm 1998, khi họ giành huy chương vàng. Tiếng vỗ tay kéo dài khoảng 10 phút trong khán phòng sau phần trình diễn ấy về sau trở thành một kỷ niệm đẹp với NSƯT Đăng Dương.

Theo PGS-TS Nguyễn Huy Phương, Đường chúng ta đi cũng là một trong những ca khúc thường được lựa chọn để “đua tài” tại các cuộc thi thanh nhạc. Với quãng âm rộng, tác phẩm đòi hỏi người hát có kỹ thuật thanh nhạc tốt. Không chỉ vậy, ca khúc còn yêu cầu sự hòa quyện giữa chất hào sảng và nét lãng mạn – những phẩm chất làm nên dấu ấn riêng trong âm nhạc của nhạc sĩ Huy Du.

Đường chúng ta đi dự kiến diễn ra vào 11-12.12 tại Phòng hòa nhạc lớn, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam, được tường thuật trên VTV Go và phát lại trên VTV1 - Đài Truyền hình Việt Nam. Trong đó, phần trọng tâm chương trình có tên Rực lửa Trường Sơn, với Anh vẫn hành quân, Tình em, Đêm Trường Sơn, Trên đỉnh Trường Sơn ta hát. Bên cạnh đó, một số tác phẩm khí nhạc của nhạc sĩ Huy Du cũng sẽ được giới thiệu, góp phần tái hiện một diện mạo âm nhạc giàu sức sống của ông.

Viết ra từ một mảnh ghép hợp xướng theo đơn đặt hàng năm 1968 của Đài tiếng nói Việt Nam, ca khúc "Đường chúng ta đi" của nhạc sĩ Huy Du đã đi qua một hành trình lịch sử đặc biệt để trở thành một khúc khải hoàn ca bất hủ. Ban đầu, tác phẩm là phần chính nằm trong bản hợp xướng quy mô lớn do ba nhạc sĩ quân đội Huy Du, Doãn Nho và Lê Lan cùng đảm nhiệm nhằm khắc họa hình ảnh các vùng miền. Tuy nhiên, phải đến năm 1973, sau những biến chuyển của thời cuộc, nhạc sĩ Huy Du mới chính thức tách đoạn nhạc của mình ra để hoàn thiện thành một ca khúc độc lập. Ngay sau khi ra đời vào cuối năm 1973 qua giọng hát của ca sĩ Doãn Tần, bài hát đã tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ trên sóng phát thanh toàn quốc. Tác phẩm không chỉ được phát liên tục sau các bản tin thời sự suốt hai năm liền mà còn đồng hành cùng thời khắc ký kết Hiệp định Paris khi vang lên sau từng điều khoản được xướng lên. Tinh thần lạc quan, khí thế hào sảng nối liền hai miền Nam - Bắc đã biến giai điệu này trở thành giai điệu quen thuộc thuộc lòng của đông đảo công chúng thời bấy giờ. Trong không gian âm nhạc hiện đại, "Đường chúng ta đi" tiếp tục khẳng định vị thế di sản khi trở thành bệ phóng cho nhiều thế hệ nghệ sĩ và là thước đo chuẩn mực tại các cuộc thi thanh nhạc chuyên nghiệp. Tiêu biểu là chiến thắng huy chương vàng của bộ ba Đăng Dương, Trọng Tấn, Việt Hoàn tại Hội diễn Tiếng hát sinh viên toàn quốc năm 1998 cùng màn phô diễn kỹ thuật ấn tượng. Với quãng âm rộng đòi hỏi sự kết hợp hoàn hảo giữa nét lãng mạn trữ tình và tinh thần cách mạng hùng hào, tác phẩm luôn giữ vững sức sống vượt thời gian trong dòng chảy âm nhạc Việt Nam.