Bỏ qua điều hướng
•

Bài toán lòng tin cho đàm phán Mỹ - Iran

Bài toán lòng tin cho đàm phán Mỹ - Iran
Nguồn ảnh: Thanh Niên

Mỹ và Iran để ngỏ khả năng đàm phán khi 2 bên đều chịu áp lực kết thúc xung đột, song vẫn chuẩn bị cho xung đột khi tỏ ra ngờ vực về việc đạt được thỏa thuận và thực thi hiệu quả.

Hãng Tasnim ngày 25.10 dẫn một nguồn thạo tin bác bỏ thông tin cho rằng Iran đề xuất mở cửa eo biển Hormuz đổi lại việc Mỹ dỡ bỏ phong tỏa hải quân, khi cho rằng điều này là "dối trá và ảo tưởng". Ngoài ra, nguồn tin này khẳng định Iran chưa chuyển đề xuất mới nào đến bên trung gian Pakistan, đồng thời nhấn mạnh kế hoạch 7 điểm trước đó được chuyển đến phía Mỹ vẫn là quan điểm của Iran.

Ngờ vực, áp lực

Trước đó, Đài Al Arabiya đưa tin Iran đề xuất mở cửa eo biển Hormuz để đổi lại việc Mỹ dỡ phong tỏa hải quân. Tương tự, AP dẫn lời Đại sứ Iran tại Pakistan Reza Amiri Moghadam cho biết Iran gần đây đã thông qua Pakistan để truyền đạt về việc sẵn sàng mở lại eo biển Hormuz nếu Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân, đồng thời cáo buộc Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ đề xuất này khi khẳng định rằng lệnh phong tỏa các cảng của Iran vẫn sẽ tiếp tục. Giữa những thông tin trái chiều về quan điểm của Iran, Tổng thống Trump nói rằng ông phải xác định xem mình đang đàm phán với người nào ở phía Iran. "Họ không có máy bay, tàu thuyền, không có bất cứ thứ gì, không có lãnh đạo", hãng AFP dẫn lời ông phát biểu khi vận động sự ủng hộ tại bang Georgia trước bầu cử giữa kỳ Mỹ.

Bài toán lòng tin cho đàm phán Mỹ - Iran - Ảnh 1.

Tàu thuyền ở eo biển Hormuz ngày 23.10

Ảnh: Reuters

Khó khăn kinh tế trong nước là vấn đề được Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian xác nhận ngày 24.10, khi cho rằng nhiều người dân phải chật vật mới đủ ăn, do ảnh hưởng của cuộc xung đột. Ông lặp lại lời kêu gọi chấm dứt "tình trạng không chiến tranh cũng chẳng hòa bình", nói rằng Iran phải ra khỏi tình trạng đó, song lại cáo buộc Mỹ "phá vỡ quy tắc của cuộc chơi" trong đàm phán. Ở chiều ngược lại, Tổng thống Trump cho rằng Iran muốn thỏa thuận, "nhưng vấn đề là liệu họ có tuân thủ hay không?". Bản thân Tổng thống Trump cũng đối diện áp lực tại Mỹ về việc phải kết thúc cuộc xung đột với Iran. Phát biểu tại Ohio hôm 24.10, cựu Tổng thống Barack Obama chỉ trích ông Trump "quyết định khơi mào một cuộc chiến không cần thiết" với Iran, khiến giá dầu tăng vọt.

Có gì trong cơ sở sản xuất máy bay không người lái ngầm của Iran?

Nguy cơ xung đột tái diễn

Dù tỏ ra khó chịu trước câu hỏi của phóng viên về khả năng tấn công Iran trước bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, Tổng thống Trump cho biết ông vẫn để ngỏ mọi khả năng. "Có lẽ tôi phải hoàn tất. Hoặc họ sẽ đạt thỏa thuận, nhưng tôi không chắc. Dù thế nào thì chúng tôi cũng thắng", AP dẫn lời nhà lãnh đạo phát biểu tại Florida hôm 24.10. Trước đó một ngày, Đại sứ Mỹ tại Thổ Nhĩ Kỳ Tom Barrack cho hay Mỹ có thể sớm khôi phục tấn công Iran.

Phản ứng trước phát biểu của ông Barrack, một phát ngôn viên của Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran, cho biết lực lượng này sẵn sàng đối phó. "Ngay cả khi đối phương có hành động giới hạn, phản ứng của Iran cũng sẽ lớn hơn nhiều lần", hãng Fars dẫn lời phát ngôn viên này đe dọa. Trong khi đó, Giám đốc Tình báo quốc gia Mỹ Jay Clayton cảnh báo rằng Iran đang gia tăng nỗ lực nhắm vào nhân sự Mỹ tại Trung Đông và một số quốc gia khác, theo bản ghi chép do Reuters trích dẫn hôm 25.10. Cảnh báo được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Mỹ thông báo giảm số lượng nhân sự tại các đại sứ quán ở Jordan, Lebanon, Qatar và Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE). Tờ The New York Times ngày 25.10 dẫn lời 2 quan chức cấp cao Iran xác nhận Tehran đang chuẩn bị nhắm vào các nhà ngoại giao và nhân viên Mỹ trong khu vực. 

Mỹ và Iran đang đứng trước sức ép lớn phải tìm kiếm lối thoát ngoại giao nhằm chấm dứt tình trạng căng thẳng quân sự kéo dài. Trong khi Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian thừa nhận khó khăn kinh tế gay gắt và muốn thoát khỏi cảnh không chiến tranh cũng chẳng hòa bình, Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng vấp phải chỉ trích trong nước về tác động của xung đột lên giá dầu. Tuy nhiên, hàng loạt tín hiệu ngoại giao trái chiều qua trung gian Pakistan về khả năng mở lại eo biển Hormuz cho thấy hai bên vẫn chưa tìm được tiếng nói chung. Rào cản lớn nhất hiện nay xuất phát từ sự ngờ vực sâu sắc về thiện chí đàm phán và năng lực thực thi cam kết. Ông Donald Trump công khai hoài nghi đối tác đối thoại tại Tehran và đặt câu hỏi về khả năng tuân thủ thỏa thuận của đối phương. Về phần mình, phía Iran vừa kiên định bảo lưu kế hoạch 7 điểm gửi trước đó, vừa cáo buộc Washington liên tục phá vỡ quy tắc đàm phán khi tiếp tục siết chặt lệnh phong tỏa hải quân. Bên cạnh các phát ngôn để ngỏ ngoại giao, cả Washington và Tehran đều chuẩn bị sẵn sàng cho kịch bản xung đột leo thang trở lại. Đại sứ Mỹ Tom Barrack cùng giới chức tình báo cảnh báo khả năng tái kích hoạt các đợt tấn công, trong khi Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố đáp trả mạnh mẽ gấp nhiều lần nếu bị khiêu khích. Khi khoảng trống lòng tin chưa thể khỏa lấp, triển vọng đạt được một thỏa thuận bền vững giữa hai nước vẫn là bài toán vô cùng nan giải.
amung