Hơn 30 năm đạp xe khắp TP.HCM bán mặt nạ tuồng, người đàn ông đau đáu chuyện nối nghề - Thanh Niên

Hơn 30 năm đạp xe bán mặt nạ tuồng khắp TP.HCM, ông Nguyễn Đức Duy vẫn bám nghề dù thu nhập bấp bênh, lo mai này không còn người tiếp nối nghề truyền thống.

Trên chiếc xe đạp cũ chở đầy những chiếc mặt nạ tuồng đủ màu sắc, ông Nguyễn Đức Duy, thường được gọi là chú Bảy Mặt Nạ, rong ruổi qua nhiều tuyến đường TP.HCM để tìm khách.

Một buổi sáng cuối tháng 10, ông dừng xe trên đường Nguyễn Đình Chiểu. Vừa bán được hai chiếc mặt nạ cho một vị khách trẻ, ông lại đứng bên chiếc xe, chờ người ghé mua.

Vừa lúc một vị khách trẻ ghé lại chọn mua 2 chiếc mặt nạ rồi vội vã rời đi. Bán xong món hàng, người đàn ông tuổi lục tuần nở nụ cười đôn hậu. Nhận ra tôi, ông gật đầu niềm nở: "Hôm qua chú gọi cho tôi phải không?", rồi cười sảng khoái.

Mê từ thuở nhỏ

Sinh ra ở Bình Định - cái nôi của nghệ thuật hát bội, từ năm 6 tuổi cậu bé Duy đã mê mẩn những đào, kép, những mặt nạ tuồng rực rỡ ngoài sân bãi. Lớn lên, ông đi bộ đội làm nghĩa vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia. Sau khi về nước, ông bôn ba đủ nghề kiếm sống, khi nhận thấy bộ môn hát bội truyền thống dần mai một, ông quyết định tự mày mò làm mặt nạ tuồng cổ.

"Mỗi nhân vật hát bội từ Quan Công, Tào Tháo đến các vai kép, vai tướng đều mang quy chuẩn đường nét hoa văn bất di bất dịch, không thể muốn vẽ sao thì vẽ", ông Duy vừa chỉ tay vào từng chiếc mặt nạ được đúc tỉ mỉ từ bột đá poly vừa giải thích.

Phải có duyên và có tâm huyết mới bám trụ nổi

Trò chuyện được một lúc, ông khẽ tựa lưng vào bờ tường, đưa tay xoa nhẹ thái dương: "Sáng nay vội đi sớm, quên uống thuốc nên giờ người bắt đầu nóng ran, bứt rứt, mệt lả". Ông cho biết, đó là di chứng của những trận sốt rét rừng dai dẳng từ ngày còn lăn lộn nơi chiến hào biên giới Tây Nam.

Con gái lớn của ông đã ra trường và có việc làm ổn định. Đặc biệt là cậu con trai út - niềm tự hào lớn nhất của vợ chồng ông. Cậu học sinh chăm ngoan, học giỏi, từng đạt giải nhất kỳ thi học sinh giỏi cấp thành phố năm lớp 12 và nay đã thi đậu vào Trường ĐH Bách khoa (ĐHQG TP.HCM).

Hãnh diện là thế, nhưng ánh mắt người cha già lại thoáng hiện nỗi âu lo. Mỗi năm học phí của con trai lên đến gần 40 triệu đồng, chưa kể tiền ăn ở, sách vở. Trong khi đó, vợ ông ở nhà nhận phụ xoa nhám mặt nạ, thêu thùa lặt vặt, còn chiếc xe đạp chở mặt nạ của ông thu nhập bấp bênh chỉ vài triệu đồng mỗi tháng. "Cả nhà ở trọ mỗi tháng đã mất vài triệu tiền nhà, điện nước. Bản thân tôi ăn sao cũng được, chỉ sợ mình đau ốm rồi không gồng nổi tiền học cho con theo đuổi trọn vẹn mấy năm đại học", ông Duy chia sẻ.

Trăn trở về cơm áo gạo tiền là vậy, nhưng nỗi đau đáu lớn nhất đời ông vẫn là chuyện nối nghề. Ông kể, từng có không ít người tìm đến xin ông chỉ dạy. Thế nhưng, ông luôn nói thẳng: nghề này không bao giờ làm giàu được, thu nhập tháng cao lắm chỉ được 6 - 8 triệu đồng. Muốn học để chạy theo tiền bạc thì nên chọn nghề khác. Ông chỉ nhận truyền nghề cho những ai thực sự có đam mê và một chút hoa tay bẩm sinh.

"Người có đam mê thì thầy dạy một họ sẽ tự mày mò, đào sâu hiểu mười. Còn học cho vui, học chỉ vì tò mò vài ba bữa thì tôi chỉ mười lần cũng quên sạch, hễ quay lưng đi là trôi mất. Đã bước vào nghề này, cái tâm phải đặt trọn vào từng nét vẽ", ông trải lòng.

Ngay cả với 2 người con ở nhà, ông cũng không gượng ép nối nghiệp cha, bởi ông quan niệm: "Nghề đi tìm người chứ người không tìm nghề, phải có duyên và có tâm huyết mới bám trụ nổi".

Ông từng chủ động mang sản phẩm đến các điểm du lịch, tiệm lưu niệm, công ty lữ hành đặt vấn đề ký gửi hoặc bán làm quà tặng văn hóa nhưng đều không thành, bởi người ta chỉ nhận bán lấy tiền sau, trong khi ông không có vốn để xoay vòng vật tư .

Ông cũng đau đáu nỗi lo mai này sức tàn lực kiệt, nghề làm mặt nạ tuồng truyền thống sẽ không còn ai nối gót giữ gìn.