Vì sao Bộ Công an đề xuất bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu PCCC?

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Cùng với thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, thủ tục cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện PCCC cũng được đề xuất bãi bỏ.

Theo Bộ Công an, đây là một trong những nội dung quan trọng tại dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật PCCC và cứu nạn, cứu hộ.

Hai thủ tục được đề xuất bãi bỏ gồm: kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC (chuyển sang hậu kiểm) và cấp phép trước khi lưu thông trên thị trường đối với phương tiện, vật liệu PCCC (chuyển sang quản lý theo chất lượng sản phẩm, hàng hóa).

Bãi bỏ để tránh tốn kém

Luật PCCC hiện hành quy định dự án, công trình, phương tiện giao thông (theo danh mục quy định) muốn đưa vào khai thác, sử dụng thì phải thực hiện kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC do cơ quan có thẩm quyền thực hiện. Tức là phải có văn bản chấp thuận kết quả nghiệm thu về PCCC của cơ quan quản lý chuyên ngành.

Bộ Công an đánh giá, bản chất của thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC là xem xét, đánh giá việc chấp hành các quy định của pháp luật và việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật trong xây dựng công trình, thiết kế phương tiện giao thông, bảo đảm phù hợp với hồ sơ thiết kế đã được thẩm định trước khi đưa công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng.

Thủ tục này gây tốn kém, phát sinh chi phí, thời gian, nguồn nhân lực, chưa kể còn phải đảm bảo các điều kiện để tổ chức thực hiện. Trong khi đó, chỉ cần thực hiện một thủ tục là thẩm định thiết kế mà vẫn đạt được mục đích.

Từ thực trạng đã nêu, Bộ Công an - cơ quan chủ trì soạn thảo luật sửa đổi - đề xuất cắt giảm theo hướng bỏ yêu cầu kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC.

Tương tự, thủ tục cấp phép trước khi lưu thông cũng được đề xuất cắt giảm, nhằm phù hợp với nhiều loại vật liệu, cấu kiện PCCC có tính chất, đặc điểm, cấu tạo khác nhau, được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Kiểm soát thế nào?

Một vấn đề lớn được đặt ra khi bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC, làm sao kiểm soát việc chấp hành về PCCC, nhất là với các công trình lớn như nhà cao tầng, nhà chung cư…

Bộ Công an cho biết, sau khi bãi bỏ, cơ chế quản lý, kiểm tra đối với các công trình, phương tiện sẽ được chuyển sang hình thức hậu kiểm. Tức là kết hợp giữa kiểm tra định kỳ về PCCC và kiểm tra việc chấp hành quy định của pháp luật về nghiệm thu PCCC trước đó của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình.

Dự thảo cũng bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình, cơ quan, tổ chức có liên quan trong hoạt động đầu tư, xây dựng công trình, sản xuất, lắp ráp, đóng mới, hoán cải phương tiện.

Theo đó, các chủ thể trên chỉ được đưa công trình, phần công trình, hạng mục công trình, phương tiện giao thông vào khai thác, sử dụng sau khi họ đã nghiệm thu về PCCC và chấp hành quy định của pháp luật trong việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, thẩm định thiết kế về PCCC.

Ngoài ra, Nghị định số 105/2025 (đang có hiệu lực thi hành) cũng đã quy định về trách nhiệm của các chủ thể này. Sau khi tổ chức nghiệm thu PCCC, họ phải thực hiện khai báo, cập nhật thông tin trên cơ sở dữ liệu về PCCC hoặc thông báo cho cơ quan quản lý chuyên ngành trước khi đưa công trình, phương tiện vào hoạt động.

Nếu đưa công trình vào khai thác, sử dụng nhưng không bảo đảm yêu cầu PCCC, tùy theo tính chất, mức độ sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc xử lý hình sự.

Tại dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng cháy, chữa cháy (PCCC) và cứu nạn, cứu hộ, Bộ Công an đã đề xuất bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về PCCC và thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện, vật liệu PCCC. Động thái này nhằm tinh gọn thủ tục hành chính, giảm thiểu chi phí và nguồn lực cho xã hội khi mục tiêu kiểm soát an toàn kỹ thuật vốn đã được bao hàm trong khâu thẩm định thiết kế. Thay vì cấp phép tiền kiểm, nhóm phương tiện và vật tư chuyên ngành sẽ được chuyển giao sang cơ chế quản lý theo chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Đối với mối lo ngại về nguy cơ buông lỏng an toàn tại các công trình trọng điểm như nhà cao tầng hay chung cư, cơ quan soạn thảo khẳng định việc kiểm soát sẽ được chuyển dịch hoàn toàn sang phương thức hậu kiểm. Quy trình quản lý mới sẽ kết hợp chặt chẽ giữa các đợt kiểm tra định kỳ và việc rà soát chấp hành quy định nghiệm thu do chủ đầu tư tự thực hiện trước đó. Cách tiếp cận này giúp cơ quan chức năng tập trung vào giám sát thực chất, đồng thời chấm dứt tình trạng phụ thuộc vào văn bản chấp thuận hành chính trước khi đưa công trình vào khai thác. Cùng với việc bãi bỏ thủ tục tiền kiểm, dự thảo luật quy định rõ trách nhiệm pháp lý trực tiếp của chủ đầu tư, chủ sở hữu và các đơn vị liên quan trong toàn bộ quá trình thi công, nghiệm thu. Các chủ thể này chỉ được phép đưa dự án vào vận hành khi đã tự tổ chức nghiệm thu, áp dụng đúng quy chuẩn kỹ thuật và tuân thủ hồ sơ thẩm định thiết kế. Đồng thời, theo tinh thần Nghị định số 105/2025, doanh nghiệp có nghĩa vụ khai báo, cập nhật kết quả nghiệm thu lên cơ sở dữ liệu về PCCC để phục vụ công tác thanh tra, giám sát thường xuyên.