Bạn có đang nạp quá nhiều muối, đường mà không hay biết?

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), người trưởng thành nên tiêu thụ dưới 5g muối mỗi ngày.

Tuy nhiên, kết quả phân tích cho thấy hàm lượng muối trong một gói mì ăn liền trung bình đạt khoảng 4,2g, tương ứng với 5-7g muối trong mỗi 100g sản phẩm. Trong 100g xúc xích chứa 1,5-2,3g muối. Hàm lượng thực tế có thể khác nhau tùy thương hiệu, công thức và khối lượng sản phẩm.

Như vậy, chỉ ăn một gói mì ăn liền đã đủ lượng muối nạp vào cơ thể trong cả ngày, chưa kể lượng muối từ các thực phẩm khác.

Không chỉ muối, đường cũng có thể vượt ngưỡng khuyến nghị. Một lon nước ngọt thông thường có thể chứa khoảng 35g đường, cao hơn mức 25g/ngày thường được dùng làm mốc tham khảo cho chế độ ăn lành mạnh.

Vì sao cần dán nhãn cảnh báo dinh dưỡng?

TS.BS Hoàng Thị Đức Ngàn, Phụ trách Khoa Dinh dưỡng cộng đồng, Viện Dinh dưỡng, cho biết trong bối cảnh người dân ngày càng tiêu thụ nhiều thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn và gia tăng các bữa ăn ngoài gia đình, Việt Nam cần một công cụ giúp người tiêu dùng “nhìn là biết”: nhãn cảnh báo dinh dưỡng ở mặt trước của bao bì.

Theo TS Ngàn, người Việt trưởng thành hiện tiêu thụ lượng muối gần gấp đôi khuyến nghị. Khoảng một phần tư người trưởng thành bị tăng huyết áp, trong khi tình trạng thừa cân béo phì, đái tháo đường đang gia tăng nhanh, kể cả ở trẻ em thành thị.

Muối, đường và chất béo bão hòa là những yếu tố nguy cơ hàng đầu của các bệnh không lây nhiễm này. Trong khi đó, thói quen ăn uống của người dân ở cả vùng thành thị và nông thôn đều thay đổi theo hướng gia tăng tiêu thụ các thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn ngoài hộ gia đình.  

Việc ghi nhãn dinh dưỡng đã được Bộ Y tế quy định bắt buộc. Tuy nhiên, bảng thông tin dinh dưỡng thường in ở mặt sau, dùng đơn vị natri (mg) thay vì muối (g), tính theo 100g hoặc một “khẩu phần” của nhà sản xuất.

“Muốn biết một gói thực phẩm có quá nhiều muối hay không, người mua phải biết tính toán lượng muối từ lượng natri được công bố trên nhãn. Để quy đổi lượng natri (mg) sang lượng muối tương đương (g), người tiêu dùng lấy số miligam natri nhân với 2,5 rồi chia cho 1.000, sau đó đối chiếu với mức khuyến nghị 5g muối/ngày”, chuyên gia phân tích.

Thực tế là rất ít người làm được việc đó trong vài giây ở siêu thị.

Khảo sát đánh giá ban đầu do Viện Dinh dưỡng thực hiện với khoảng 1.950 sản phẩm thực phẩm bao gói tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM cũng cho thấy việc thực hiện ghi nhãn dinh dưỡng trên thị trường còn chưa đồng đều và nhiều người tiêu dùng không đọc hoặc không hiểu được các thông tin trên nhãn.

Theo TS Ngàn, cơ chế tự nguyện không bảo vệ được người tiêu dùng.

Khi chỉ khuyến khích, doanh nghiệp có xu hướng chỉ làm nổi bật thông tin có lợi (“giàu canxi”, “bổ sung vitamin”) trên mặt trước, còn thông tin về lượng đường, muối cao thì ít được tự nguyện đưa lên, hoặc nếu có công bố thì chưa đầy đủ theo đúng quy định.

Các định dạng nhãn tự nguyện cũng thiếu thống nhất giữa các hãng, khiến người tiêu dùng khó so sánh.

Nhìn là biết ngay trong 3 giây

Nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì có thể sử dụng các biểu tượng đơn giản như hình bát giác đen, hình tròn hoặc hình chữ nhật, kèm dòng chữ “NHIỀU ĐƯỜNG”, “NHIỀU MUỐI” hoặc “NHIỀU CHẤT BÉO BÃO HÒA”. Biểu tượng chỉ xuất hiện khi sản phẩm vượt ngưỡng do cơ quan quản lý quy định, dựa trên một mô hình phân loại thực phẩm được ban hành thống nhất.

Theo TS Ngàn, công cụ này có thể hỗ trợ nhiều nhóm người tiêu dùng, từ người cao tuổi, người ít kiến thức dinh dưỡng đến cha mẹ lựa chọn thực phẩm cho trẻ. Người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn mỡ máu cũng có thêm thông tin để cân nhắc sản phẩm phù hợp.

“Nhãn cảnh báo không cấm ai ăn gì. Nó chỉ trả lại cho người tiêu dùng quyền được biết, theo cách họ có thể hiểu ngay lập tức”, TS Ngàn nhấn mạnh.

Trong bối cảnh dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được lấy ý kiến, TS Ngàn đề xuất xem xét đưa nhãn cảnh báo dinh dưỡng mặt trước bao bì thành quy định bắt buộc, giao Bộ Y tế hướng dẫn cụ thể về định dạng, vị trí và kích thước.

Việt Nam cũng cần xây dựng mô hình phân loại thực phẩm dựa trên hàm lượng dinh dưỡng làm căn cứ xác định sản phẩm nhiều đường, nhiều muối, nhiều chất béo bão hòa. Bên cạnh đó, cần có lộ trình chuyển đổi phù hợp để doanh nghiệp điều chỉnh bao bì, cải tiến công thức sản phẩm, đi kèm cơ chế giám sát, hậu kiểm và chế tài rõ ràng.

Nhãn cảnh báo cần được triển khai cùng hoạt động truyền thông để người dân hiểu đúng ý nghĩa các biểu tượng. Về lâu dài, việc cung cấp thông tin dinh dưỡng trên thực đơn tại chuỗi nhà hàng, quán ăn và cửa hàng đồ uống cũng cần được xem xét.