H.N.M. (26 tuổi, trú khu An Sơn, phường Xuân Hương - Đà Lạt) dùng cưa máy đốn hạ thông - Ảnh cắt từ clip
Như Tuổi Trẻ đã thông tin, mới đây, liên quan vụ nam thanh niên đăng video cưa hạ cây thông ở Đà Lạt, quay video clip chi tiết hướng dẫn cách làm cây chết rồi đăng lên mạng, ngày 14-9, UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt (tỉnh Lâm Đồng) đã ra quyết định xử phạt hành chính H.N.M. (26 tuổi, trú khu An Sơn, phường Xuân Hương - Đà Lạt) số tiền 35 triệu đồng vì tự ý cưa hạ cây thông khi chưa được cấp phép.
Theo đó, Phó chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt lý giải nguyên nhân phạt là vì cây thông này được xác định là cây xanh đô thị, quản lý theo quy định về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, do UBND tỉnh Lâm Đồng ban hành ngày 23-4-2026 (Quyết định 19/2026/QĐ-UBND).
Do đó cây này dù trồng ở trong vườn nhà thì muốn chặt hạ hay thay đổi vẫn phải xin phép. Mức phạt dành cho H.N.M. khi chặt cây không xin phép căn cứ theo điểm a, khoản 3 Điều 50 Nghị định 339/2026/NĐ-CP.
Tuy nhiên dù bức xúc về hành vi của nam thanh niên, nhiều bạn đọc vẫn thắc mắc về vấn đề bị xử phạt dù chỉ chặt cây trong vườn nhà tự trồng.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ThS Nguyễn Đức Hiếu - Phó trưởng Phòng Pháp chế, Trường đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM - cho rằng phần lý giải của lãnh đạo phường Xuân Hương - Đà Lạt đưa ra khiến nhiều người mặc định hiểu là: cây xanh đô thị dù trồng trong vườn nhà vẫn thuộc diện Nhà nước quản lý, phải xin phép mới được chặt.
ThS Nguyễn Đức Hiếu - Phó trưởng Phòng Pháp chế, Trường đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP.HCM - Ảnh: NVCC
Đại diện phường cũng khẳng định thông là loài cây đặc trưng của Đà Lạt, thuộc danh mục cây xanh đô thị do tỉnh quản lý nên không thể tự ý chặt, đồng thời loại trừ rõ cây ăn trái hay cây không nằm trong danh mục địa phương.
Trong vụ việc này, trước hết cần nhấn mạnh một điểm về nguyên tắc: hành vi bị xử phạt theo điểm a khoản 3 Điều 50 Nghị định 339/2026/NĐ-CP ("tự ý chặt hạ, dịch chuyển cây xanh khi chưa được cấp phép") chỉ cấu thành khi cây đó thuộc trường hợp bắt buộc khi chặt phải xin phép mà không xin.
"Nếu cây không thuộc diện phải xin phép ngay từ đầu, thì không có hành vi "chưa được cấp phép" để xử phạt. Vì vậy câu hỏi "cây này có phải xin phép không?" không phải là chi tiết phụ, mà là điều kiện tiên quyết để xác định có hành vi vi phạm hay không", ThS Hiếu cho biết.
Cũng theo ông, trong lý giải cũng như căn cứ để xử phạt được Phó chủ tịch UBND phường Xuân Hương - Đà Lạt viện dẫn, có hai điểm cần cân nhắc lại.
Thứ nhất, về việc xác định thông ba lá trong vườn nhà là "cây xanh sử dụng công cộng", để từ đó xác định phải xin phép khi chặt cây.
TIN LIÊN QUAN
Phụ lục 1 kèm theo Quyết định 19/2026 xác định thông ba lá, thông nhựa hai lá, thông đuôi ngựa là "cây xanh sử dụng công cộng". Tuy nhiên khoản 2 Điều 3 Nghị định 258/2025/NĐ-CP (văn bản căn cứ để ban hành Quyết định 19 - PV) định nghĩa: "Cây xanh sử dụng công cộng là các loại cây xanh trong không gian đường phố (hè phố, dải phân cách, đảo giao thông); không gian công viên, vườn hoa, quảng trường và các không gian công cộng khác theo quy định".
Đây là định nghĩa theo vị trí trồng, không phải theo loài cây. Với định nghĩa này, một cây thông ba lá được trồng trong vườn nhà thì khó có thể xác định nó là "cây xanh sử dụng công cộng", cho dù loài của nó có tên trong danh mục cây xanh công cộng mà tỉnh công bố.
Thứ hai, về phạm vi các trường hợp phải xin phép khi chặt cây.
Khoản 3 Điều 27 Nghị định 258/2025/NĐ-CP chỉ quy định hai trường hợp chặt hạ, dịch chuyển cây xanh phải xin giấy phép: cây xanh thuộc danh mục cây xanh cần bảo tồn, và cây xanh sử dụng công cộng là cây bóng mát (không thuộc trường hợp được miễn giấy phép theo quy định).
Vì một cây thông trồng trong vườn nhà khó được xác định là "cây xanh sử dụng công cộng" như phân tích ở trên, nên với cây thông do cá nhân tự trồng trong vườn nhà (theo xác nhận của phường), đúng theo Nghị định 258, chỉ khi nào nó thuộc danh mục cây xanh cần bảo tồn thì mới phải xin phép khi chặt hạ.
Về "cây xanh cần bảo tồn", quy định ban hành kèm theo Quyết định 19/2026 của Lâm Đồng định nghĩa tại khoản 2 Điều 4 là một khái niệm riêng, gồm: cây cổ thụ, cây thuộc danh mục loài thực vật nguy cấp, quý, hiếm, và cây được liệt kê trong Sách đỏ thực vật Việt Nam.
Trong khi đó Nghị định 258/2025/NĐ-CP lại quy định rộng hơn: "cây có giá trị lịch sử văn hóa" cũng được xác định là cây xanh cần bảo tồn - một tiêu chí mà Quyết định 19/2026 chưa đưa vào phần cụ thể hóa của mình.
Đây là một khoảng chênh giữa văn bản gốc và văn bản địa phương, tự nó cũng là điều đáng được UBND tỉnh Lâm Đồng rà soát, bổ sung. Mặt khác, theo Thông tư 85/2025/TT-BNNMT, danh mục loài thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm bao gồm một số loài thuộc chi Pinus, như thông Đà Lạt (Pinus dalatensis), thông lá dẹt (Pinus krempfii) và thông xuân nha (Pinus cernua).
Tuy nhiên thông ba lá (Pinus khasya Royle) là loài thông phổ biến tại Đà Lạt, không được liệt kê trong danh mục này. Do đó không thể mặc nhiên xác định thông ba lá là loài thực vật rừng nguy cấp, quý, hiếm thuộc phạm vi điều chỉnh của danh mục chỉ dựa trên tên gọi thông thường hoặc địa điểm phân bố tại Đà Lạt.
Việc áp dụng chế độ quản lý, bảo vệ đối với loài này cần được xác định trên cơ sở đúng tên khoa học và các quy định pháp luật khác có liên quan.
"Như vậy với vụ việc chặt cây thông ở Đà Lạt trong vườn nhà, nếu chỉ căn cứ vào việc cây thông được xác định là cây xanh sử dụng công cộng để làm căn cứ xử phạt thì chưa thực sự thỏa đáng, vì bản thân định nghĩa "cây xanh sử dụng công cộng" tại Nghị định 258/2025/NĐ-CP gắn với vị trí trồng, không phải với loài cây.
Còn nếu cây này được xem là thuộc nhóm cây cần bảo tồn, kể cả theo tiêu chí "giá trị lịch sử văn hóa" mà Nghị định 258 quy định rộng hơn Quyết định 19/2026, thì cơ quan có thẩm quyền cũng cần chỉ rõ căn cứ cụ thể để áp dụng thống nhất, thay vì chỉ viện dẫn chung chung rằng cây thuộc danh mục cây xanh đô thị. Bên cạnh đó để việc hiện thực hóa việc bảo vệ cây thông ba lá như một giá trị văn hóa của Đà Lạt, thì cơ quan có thẩm quyền cần điều chỉnh lại quy định về quản lý công viên, cây xanh, mặt nước trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng cho phù hợp", ThS Nguyễn Đức Hiếu nêu quan điểm.
Phường Xuân Hương - Đà Lạt lý giải việc xử phạt 35 triệu với người chặt cây thông tại vườn nhàDư luận bức xúc về việc nam thanh niên cưa hạ cây thông ở Đà Lạt, quay video clip chi tiết hướng dẫn cách làm cây chết rồi đăng mạng. Đồng thời nêu thắc mắc về việc vì sao cây trong vườn nhà muốn chặt lại phải xin phép?