Hội thảo có sự tham dự của đại diện các bộ, ngành, chuyên gia, nhà khoa học, hiệp hội và doanh nghiệp. Các đại biểu tập trung phân tích nguy cơ thiếu nước trong giai đoạn El Nino 2026-2027, đặc biệt tại khu vực Nam Bộ.
Cục Quản lý Tài nguyên nước nêu lên thực trạng, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, những thách thức đối với tài nguyên nước ngày càng phức tạp. Các hiện tượng thời tiết cực đoan, hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn, suy giảm dòng chảy và ô nhiễm nguồn nước đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nâng cao năng lực dự báo, quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên nước.
Đặc biệt, hiện tượng El Nino có nguy cơ làm gia tăng tình trạng nắng nóng, thiếu hụt lượng mưa, suy giảm nguồn nước và xâm nhập mặn tại nhiều khu vực.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hồng, Phó Phân viện trưởng Phân viện Khoa học Khí tượng thủy văn, Môi trường và Biển: Tác động cộng hưởng của El Nino và biến đổi khí hậu khiến lượng mưa trong mùa mưa năm 2026 tại một số lưu vực thiếu hụt khoảng 40%, kéo theo lượng dòng chảy giảm khoảng 30%, tùy từng lưu vực. Mùa mưa có xu hướng kết thúc sớm, làm hạn chế khả năng tích trữ nước ngọt và bổ cập nguồn nước dưới đất trước mùa khô 2026-2027.
Để bảo đảm an ninh nguồn nước, theo ông Hồng, cần tăng cường giám sát liên ngành, cập nhật diễn biến El Nino, theo dõi dòng chảy, mực nước hồ, độ mặn cửa sông và nguồn nước dưới đất. Các hồ Trị An, Dầu Tiếng, Phước Hòa cần được vận hành theo hướng đa mục tiêu, gắn với quản lý tổng hợp lưu vực và phối hợp sử dụng nguồn nước.
Đối với việc phục hồi các dòng sông, nhất là đối với một đô thị như Thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Viết Vũ, Trưởng phòng Tài nguyên nước, Khoáng sản và Biển đảo, Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, thành phố cần đa dạng hóa nguồn lực đầu tư, kết hợp ngân sách nhà nước với huy động nguồn lực xã hội.
Thực tiễn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho thấy, bên cạnh ngân sách dành cho công tác giải phóng mặt bằng, di dời người dân ven sông, thành phố đang nghiên cứu, triển khai các cơ chế như B-T, đổi đất lấy hạ tầng để thu hút nhà đầu tư tham gia xây dựng hệ thống thu gom và nhà máy xử lý nước thải. Cách làm này vừa giảm áp lực cho ngân sách, vừa phát huy nguồn lực từ khu vực tư nhân.
Ông Nguyễn Anh Tú, Phó Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ ra quyết định và Phát triển tài nguyên nước (Cục Quản lý tài nguyên nước) nhìn nhận, bảo đảm an ninh nguồn nước, phục hồi các dòng sông đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Cụ thể, Luật Tài nguyên nước năm 2023 đã tạo ra một bước chuyển rất quan trọng khi xác định phục hồi nguồn nước không chỉ là cải thiện chất lượng nước mà còn phải cải thiện số lượng nước, khôi phục dòng chảy, chức năng nguồn nước và nâng cao các giá trị kinh tế, sinh thái, văn hóa, lịch sử gắn với nguồn nước. Đây được nhìn nhận như một quá trình tái thiết tổng thể, không chỉ về môi trường mà còn về không gian sinh thái, cảnh quan và các giá trị kinh tế-xã hội gắn với dòng sông.
Thông qua hội thảo, Ban tổ chức kỳ vọng tiếp nhận những đề xuất có giá trị khoa học và thực tiễn, kiến nghị chính sách, góp phần nâng cao hiệu quả quản trị tài nguyên nước, thúc đẩy phục hồi các dòng sông và bảo đảm an ninh nguồn nước trong bối cảnh biến đổi khí hậu.
QUÝ HIỀN