Bất an khi sống cạnh nghĩa trang

Tại ngõ 30, đường Hồ Bá Kiện, phường Vinh Hưng, nghĩa trang tự phát rộng khoảng 200 m2 với hơn 20 ngôi mộ xây bằng đá, xếp thành nhiều hàng, nằm lọt giữa khu dân cư. Ba phía khu mộ giáp nhà ở và cây cối, phía còn lại sát đường bêtông. Tường bao thấp ngăn cách công trình với các khu đất liền kề, phía trên có đường dây điện chạy ngang.

Bà Nguyễn Thị Hương, 56 tuổi, trú khối 10, phường Vinh Hưng, cho biết khu đất trên thuộc quản lý của phường, hơn chục năm trước chỉ có 3 ngôi mộ. Có lần việc đưa lăng mộ về diễn ra lúc rạng sáng, đến khi người dân thức dậy thì ngôi mộ đã được xây xong, mặt bằng xung quanh dọn dẹp sạch sẽ.

"Ai cũng nơm nớp lo các ngôi mộ tiếp tục mọc lên, ảnh hưởng không gian sống, trong khi việc kiến nghị chính quyền xử lý chưa có kết quả", bà Hương nói.

Vào ngày rằm, mùng một và các dịp lễ, Tết, thân nhân thường đến thắp hương, đốt vàng mã. Khói hương, tro giấy theo gió bay sang khu dân cư, đôi khi tràn vào nhà bà Hương và những hộ xung quanh, ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày.

"Âm dương sát nhau, mình sống gần như vậy cũng thấy ngại", bà Hương nói.

Bà Hương được cháu nhờ trông coi ba phòng trọ ngay cạnh nghĩa trang. Việc kinh doanh không ổn định bởi khách đến thuê vài tuần rồi xin thanh lý hợp đồng chuyển đi nơi khác vì e ngại cảnh mồ mả. Người cháu nhiều lần rao bán nhà nhưng không ai liên hệ.

Nghĩa trang tự phát cũng khiến giá đất xung quanh bị ảnh hưởng. Đất tại đường Hồ Bá Kiện giá 60 triệu đồng một m2, tuy nhiên lô đất hơn 200 m2 đối diện khu mộ dù rao bán 25 triệu đồng/m2 nhiều năm qua song không có khách hỏi mua. "Nhiều người đến đây thường hỏi vì sao giữa khu dân cư đông đúc, đường sá rộng rãi như vậy lại có nghĩa trang làm mất mỹ quan", bà Hương nói.

Tại phường Vinh Lộc, nghĩa trang Lộc Sót ba phía giáp nhà ở, phía còn lại là chợ. Mỗi khi có người mất được đưa về chôn cất tại nghĩa trang, gia đình bà Nguyễn Thị Hường, 60 tuổi, phải đóng cửa cả ngày. Dù chưa có căn cứ cho thấy việc an táng gần nhà gây ảnh hưởng sức khỏe, song nỗi lo vẫn hiện hữu, nhất là những người già mắc nhiều bệnh nền.

"Bệnh của tôi cần hạn chế đến những nơi đông người, tuy nhiên nhiều hôm thức giấc, mở cửa ra đã thấy hàng chục người đang đứng tổ chức đám tang cách vài chục mét, muốn né cũng không được", bà Hường nói.

Phải đóng cả ngày cửa mỗi lúc có đám tang cũng khiến sinh hoạt của gia đình bà Hường bị xáo trộn, không gian trong ngôi nhà rộng hơn 100 m2 trở nên bí bách, ngột ngạt. Nhiều lúc khách đến cũng phải rời đi nhanh vì bất tiện.

Theo bà Hường, thỉnh thoảng vòng hoa, giấy tiền vàng mã và một số vật dụng phục vụ mai táng vẫn còn vương vãi quanh nghĩa trang. Những thứ này nằm rải rác trong khuôn viên, khiến cảnh quan thiếu sạch sẽ.

Ông Nguyễn Đình Đóa, 65 tuổi, trú phường Bắc Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh, điều trị ung thư đại tràng tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An từ tháng 7/2025. Phòng bệnh ở tầng 4, có cửa sổ nhìn thẳng ra nghĩa trang. Trong thời gian điều trị kéo dài nhiều tháng, ông thỉnh thoảng chứng kiến cảnh mai táng. Người dân đến thắp hương, đốt vàng mã, nhất là vào ngày mùng một, ngày rằm và dịp lễ, Tết.

"Mắc ung thư mà thấy đám ma thì ai cũng sợ chứ không riêng tôi", ông Đóa nói.

Theo ông Đóa, người mắc ung thư vốn đã chịu nhiều áp lực về sức khỏe, luôn muốn giữ tinh thần thoải mái để yên tâm chữa bệnh. Tuy nhiên, việc thường xuyên nhìn thấy cảnh mai táng ngay từ phòng bệnh dễ khiến họ thêm bất an, nặng nề tâm lý, ảnh hưởng đến quá trình chữa bệnh.

Bà Nguyễn Thị Mai (vợ ông Đóa) cũng lo lắng khi chồng hàng ngày điều trị trong căn phòng nhìn ra nghĩa trang. Bà sợ cảnh mai táng trước mắt sẽ khiến chồng suy nghĩ tiêu cực, cơ thể càng thêm tiều tụy, ảnh hưởng đến quá trình xạ trị. Bà nhiều lần khuyên chồng chuyển đến cơ sở y tế khác, mong ông có không gian nghỉ ngơi thoải mái hơn, giữ tinh thần ổn định để tiếp tục chữa bệnh.

Ông Đóa cũng từng tính chuyển ra Hà Nội điều trị, tuy nhiên phải di chuyển hơn 300 km, điều kiện sức khỏe hiện tại không cho phép. Sau nhiều lần cân nhắc, ông quyết định ở lại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An để theo hết phác đồ điều trị. Dù vậy, mỗi lần nhìn qua cửa sổ, ông vẫn mong một ngày khu nghĩa trang được di dời, để người bệnh có không gian yên tâm điều trị hơn.

Tình trạng nghĩa trang nằm xen trong khu dân cư tại các xã, phường trên địa bàn, nhất là TP Vinh cũ, đã tồn tại nhiều năm. Nhiều khu mộ hình thành từ trước, khi dân cư còn thưa thớt, sau đó bị nhà ở bao quanh theo quá trình đô thị hóa. Trong khi đó, việc di dời các nghĩa trang cũ gặp nhiều khó khăn do thiếu quỹ đất phù hợp, liên quan đến tập quán mai táng và sự đồng thuận của người dân.

Nghệ An hiện chưa có cơ sở hỏa táng, khiến người dân chưa có thêm lựa chọn hình thức mai táng, trong khi quỹ đất dành cho nghĩa trang ngày càng hạn hẹp. Theo Sở Xây dựng Nghệ An, sau nhiều lần quy hoạch và lựa chọn địa điểm, các dự án nghĩa trang sinh thái kết hợp hỏa táng vẫn chưa thể triển khai. Những gia đình có nhu cầu phải đưa thi hài người thân sang Hà Tĩnh hoặc Thanh Hóa, vượt hàng trăm km, phát sinh thêm chi phí và vất vả trong lúc tang gia.

Đức Hùng