Bắt nạt học đường có thể gây trầm cảm, tự sát ở học sinh

Nguồn ảnh: Thanh Niên

Gần 20% trong số 7.350 học sinh các trường trung học cơ sở cho biết bị bắt nạt vài lần/tháng, bị trêu chọc, lan truyền những tin đồn ác ý. Đáng lưu ý, bắt nạt qua mạng có xu hướng tăng.

Viện Sức khỏe tâm thần (Bệnh viện Bạch Mai) đang điều trị bệnh nhân 15 tuổi, là nữ sinh trung học cơ sở, nhập viện do có hành vi tự làm hại với những vết rạch trên tay, có những vết mới còn rớm máu.

"Bệnh nhân sang chấn tâm lý do bị bắt nạt học đường", thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Trường Sơn, Viện Sức khỏe tâm thần, cho biết.

Theo phản án từ gia đình, năm trước, khi học lớp 8, em bị các bạn trêu chọc, lan truyền những tin đồn không có thật; bị cười cợt khi điểm kém. Thậm chí, em từng bị các bạn nữ đánh hoặc trêu chọc thái quá; bị các bạn thuộc các gia đình khá giả cô lập.

Tác động tiêu cực do thường xuyên bị bắt nạt khiến em mất ngủ, buồn chán. Sáu tháng gần đây, tình trạng nặng hơn, em dễ khóc lóc vô cớ, có hành vi tự làm hại, ý nghĩ tự sát.

Tại Viện Sức khỏe tâm thần, sau 1 tháng điều trị, bệnh nhân đã cải thiện giấc ngủ, bớt khóc lóc nhưng vẫn hạn chế giao tiếp.

Bắt nạt là dạng phổ biến của bạo lực học đường

Viện Sức khỏe tâm thần chỉ ra, bắt nạt là dạng phổ biến nhất của bạo lực học đường. Một nghiên cứu năm 2025 có sự tham gia của hơn 7.350 học sinh Việt Nam từ 194 trường THCS đã ghi nhận 19,9% cho biết bị bắt nạt vài lần/tháng, cao hơn một số nước châu Á với tỷ lệ là 13,5% - 18,2%.

Hình thức bắt nạt phổ biến nhất là bị trêu chọc (15,8%). Kế đó là bị lan truyền những tin đồn ác ý (8,7%), và một số hành vi khác như: bị đe dọa, bị đánh, bị đăng thông tin lên mạng.

Đáng lưu ý, các bác sĩ đánh giá, bắt nạt trên mạng xã hội chiếm khoảng 10% và đang có xu hướng tăng.

Một số yếu tố nguy cơ bị bắt nạt: ngoại hình khác biệt, khó khăn học tập; thiểu số giới và tính dục; di cư; hoàn cảnh kinh tế khó khăn; trẻ đã từng bị bạo lực trong gia đình.

Trẻ có thể bị bắt nạt về thể chất (đánh, xô đẩy, giật đồ, phá đồ dùng; quay clip); lời nói (chửi, chế giễu, đặt biệt danh, đe dọa, lời lẽ phân biệt); quan hệ xã hội (cô lập, tẩy chay, tung tin đồn); trên mạng (tin nhắn đe dọa, chế ảnh, phát tán clip, lập nhóm nói xấu, mạo danh); tình dục (động chạm, phát tán hình ảnh nhạy cảm, cưỡng ép).

Chuyên gia của Viện Sức khỏe tâm thần lưu ý, gia đình, nhà trường cần phối hợp để kịp thời phát hiện, hỗ trợ và chấm dứt tình trạng trẻ bị bắt nạt học đường.

Các trường hợp có hành vi bắt nạt cũng cần được đánh giá nguyên nhân để có giải pháp hiệu quả. Vì một số trẻ tấn công người khác do bị rối loạn hành vi, rối loạn nhân cách, cần được can thiệp, điều trị, chứ không chỉ áp dụng các hình phạt.

Viện Sức khỏe tâm thần thuộc Bệnh viện Bạch Mai vừa tiếp nhận điều trị một nữ sinh 15 tuổi nhập viện vì hành vi tự hủy hoại bản thân và có ý nghĩ tự sát. Theo thạc sĩ, bác sĩ Hoàng Trường Sơn, bệnh nhân rơi vào tình trạng sang chấn tâm lý nghiêm trọng sau thời gian dài bị bạn học trêu chọc, cô lập và phát tán tin đồn thất thiệt. Trường hợp này là hồi chuông cảnh báo rõ nét về hệ lụy nặng nề của vấn nạn bắt nạt học đường đối với sức khỏe tâm thần của lứa tuổi thanh thiếu niên. Dữ liệu khảo sát năm 2025 trên hơn 7.350 học sinh tại 194 trường trung học cơ sở cho thấy có tới 19,9% em bị bắt nạt nhiều lần mỗi tháng. Tỷ lệ này hiện vượt qua mức ghi nhận trung bình tại một số quốc gia châu Á, vốn dao động trong khoảng từ 13,5% đến 18,2%. Bên cạnh các hình thức quen thuộc như chế giễu chiếm 15,8% hay bôi nhọ danh dự chiếm 8,7%, hành vi bạo lực trên không gian mạng hiện chiếm khoảng 10% và đang có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Các chuyên gia nhận định nguy cơ tổn thương thường tập trung vào nhóm học sinh có hoàn cảnh kinh tế khó khăn, khiếm khuyết ngoại hình, áp lực học tập hoặc từng chịu bạo lực gia đình. Thủ đoạn tấn công cũng đa dạng từ bạo lực thể chất, xúc phạm bằng lời nói, cô lập quan hệ xã hội cho tới đe dọa trực tuyến và xâm hại tình dục. Những tác động tiêu cực kéo dài này trực tiếp làm suy kiệt tinh thần, dẫn tới mất ngủ triền miên, trầm cảm và thôi thúc hành vi tự hại. Để ngăn chặn triệt để vấn nạn này, gia đình và nhà trường cần thiết lập cơ chế giám sát chặt chẽ nhằm can thiệp kịp thời ngay khi phát sinh dấu hiệu bất thường. Đối với học sinh thực hiện hành vi bắt nạt, cơ quan chuyên môn khuyến cáo cần đánh giá căn nguyên tâm lý như rối loạn hành vi hoặc nhân cách để áp dụng phác đồ điều trị y khoa phù hợp. Biện pháp này mang tính căn cơ hơn việc chỉ áp dụng đơn thuần các hình thức kỷ luật truyền thống.