Tỉ phú Elon Musk nhận Huân chương Khoa học Quốc gia ngày 8-10 - Ảnh: AFP
Chỉ tính từ tháng 7 đến nay, ông Elon Musk đã chi ít nhất 276 triệu USD cho các tổ chức chính trị của Đảng Cộng hòa và siêu ủy ban hành động chính trị (super PAC) do ông hậu thuẫn, nhằm tài trợ cho các chiến dịch vận động bầu cử giữa nhiệm kỳ, theo New York Times.
Ván cược hào phóng
Phần lớn khoản đóng góp của tỉ phú Elon Musk sẽ được phân bổ vào các tổ chức chính trị và hoạt động tranh cử nhằm giúp Đảng Cộng hòa duy trì quyền kiểm soát Quốc hội.
Mức chi tiêu này đã vượt khoản đóng góp của ông Musk trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024, khi rót gần 300 triệu USD vào chiến dịch tái tranh cử của Tổng thống Donald Trump.
Theo báo The Guardian, các khoản tiền được phân bổ qua nhiều tổ chức, trong đó có America PAC của chính ông Musk. Ngoài ra, 158 triệu USD được chuyển cho Senate Leadership Fund, siêu PAC tập trung hỗ trợ các ứng viên Cộng hòa tranh cử Thượng viện.
Congressional Leadership Fund, tổ chức hỗ trợ các ứng viên Cộng hòa tại Hạ viện, nhận 20 triệu USD, trong khi America PAC nhận 76 triệu USD.
Tại Texas, ông Musk đóng góp 10 triệu USD cho Lone Star Liberty PAC, tổ chức ủng hộ ứng viên Cộng hòa Ken Paxton trong cuộc đua vào Thượng viện.
Cách phân bổ này cho thấy nguồn lực của ông Musk không chỉ tập trung vào một ứng viên hay một cuộc đua, mà được sử dụng để hỗ trợ Đảng Cộng hòa trên nhiều mặt trận, từ Thượng viện, Hạ viện đến các vị trí cấp bang.
Tại Mỹ, PAC là các ủy ban hành động chính trị được thành lập nhằm huy động và sử dụng tiền cho hoạt động chính trị.
Trong đó, super PAC có thể tiếp nhận các khoản đóng góp không giới hạn để tài trợ cho những hoạt động vận động chính trị độc lập, chẳng hạn quảng cáo ủng hộ hoặc phản đối ứng viên.
Cơ chế này tạo điều kiện để những nhà tài trợ giàu có như ông Musk đưa một lượng tiền lớn vào cuộc đua chính trị mà không cần phải chuyển tiền trực tiếp cho chiến dịch của từng ứng viên.
Khoản chi của ông Musk diễn ra trong bối cảnh Đảng Cộng hòa đang tìm cách duy trì quyền kiểm soát cả Thượng viện lẫn Hạ viện sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11 tới.
Tại Thượng viện, Đảng Cộng hòa hiện nắm 53/100 ghế. Phe Dân chủ cần giành thêm ít nhất 4 ghế và giữ nguyên các ghế hiện có để đạt được đa số.
Người dân tham quan bên ngoài tòa nhà Quốc hội Mỹ - Ảnh: REUTERS
Tiền có thể thay đổi cán cân quyền lực?
Trong những cuộc đua sít sao như vậy, lợi thế tài chính có thể tạo ra khác biệt đáng kể. Các khoản tiền này có thể giúp phe Cộng hòa tăng cường quảng cáo, duy trì sự hiện diện, tiếp cận cử tri và phản bác thông điệp của đối thủ, đặc biệt tại các bang chiến địa.
Bà Meredith McGehee, chuyên gia về đạo đức trong chính quyền kiêm thành viên Nhóm đặc nhiệm quốc gia về khủng hoảng bầu cử, cho rằng tiền có thể định hình những gì được bàn luận trong một chiến dịch tranh cử, theo tờ Washington Post.
“Tiền bạc cho phép các ứng viên phủ kín không gian thông tin bằng quảng cáo trên mọi kênh truyền thông. Nhờ đó, các ứng viên có thể tăng mức độ nhận diện tên tuổi và xây dựng hình ảnh trước công chúng”, bà nói.
Không chỉ giúp khuếch đại thông điệp, tiền bạc còn có thể được sử dụng để vận động cử tri đi bỏ phiếu hoặc làm suy giảm sự ủng hộ dành cho đối thủ thông qua những quảng cáo công kích.
Tuy nhiên, chi tiêu nhiều không đồng nghĩa với một chiến thắng chắc chắn.
Mùa xuân năm 2025, ông Musk và các nhóm đồng minh đã chi ít nhất 20 triệu USD để hỗ trợ ứng viên Cộng hòa Brad Schimel trong cuộc đua vào Tòa án tối cao bang. Dù vậy, ông Schimel đã thất bại.
Tỉ phú Musk cũng là nhân vật gây chia rẽ trong dư luận Mỹ. Sự hiện diện của ông có thể giúp Đảng Cộng hòa thu hút nguồn lực, nhưng đồng thời tạo cơ hội để phe Dân chủ huy động cử tri và nhà tài trợ phản đối ảnh hưởng của các tỉ phú đối với chính trị.
“Có rất nhiều tiền không đồng nghĩa với chiến thắng. Nhưng điều ngược lại thì đúng: không có đủ tiền chắc chắn thất bại. Và chẳng ai thực sự biết thế nào mới là đủ”, bà McGehee nhận định.
Trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ 2026, câu hỏi đặt ra không phải phe nào có nhiều tiền hơn, mà là liệu lợi thế tài chính ấy có đủ sức chuyển hóa thành quyền lực tại Quốc hội hay không.
Đảng Cộng hòa sợ thua vì... giải ngân chậmĐảng Cộng hòa đang sở hữu khoảng 1 tỉ USD cho cuộc đua giữa kỳ Mỹ, nhưng việc chậm giải ngân khiến họ phải trả giá cao hơn để mua quảng cáo trong những tuần cuối.