Sự kiện đánh dấu chặng đường 15 năm xây dựng, triển khai và hoàn thiện cơ chế doanh nghiệp ưu tiên, đồng thời đặt ra định hướng phát triển chương trình trong giai đoạn mới.
Tại buổi lễ, Cục Hải quan trao quyết định cho 7 doanh nghiệp. Trong đó, 3 doanh nghiệp được công nhận mới gồm Công ty TNHH Hana Micron Vina, Công ty TNHH Luxshare-ICT (Việt Nam) và Công ty TNHH Samju Vina.
Bốn doanh nghiệp được gia hạn áp dụng chế độ ưu tiên gồm Công ty cổ phần Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen, Công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam và Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng.
Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên được triển khai từ năm 2011 và chính thức được luật hóa tại Luật Hải quan năm 2014. Đây là một trong những bước chuyển quan trọng trong phương thức quản lý hải quan hiện đại, theo hướng tạo thuận lợi nhiều hơn cho doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao, đồng thời tập trung nguồn lực quản lý vào những lĩnh vực, đối tượng có rủi ro cao hơn.
Từ 9 doanh nghiệp trong năm đầu triển khai, đến nay Việt Nam có 74 doanh nghiệp ưu tiên, hoạt động trong nhiều lĩnh vực xuất nhập khẩu chủ lực như điện tử, công nghệ cao, sản xuất công nghiệp, dệt may, nông nghiệp và thủy sản. Trong đó, 10 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghệ cao, bán dẫn.
Mặc dù chiếm tỷ lệ nhỏ trong cộng đồng doanh nghiệp xuất nhập khẩu, nhóm doanh nghiệp ưu tiên đóng góp bình quân khoảng 1/3 tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước. Giai đoạn 2022-2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của nhóm này liên tục đạt trên 230 tỷ USD/năm, tương đương khoảng 28-34% tổng kim ngạch cả nước.
Riêng năm 2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của các doanh nghiệp ưu tiên đạt khoảng 256,63 tỷ USD; 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 164,52 tỷ USD, tương đương khoảng 30% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.
Phát biểu tại buổi lễ, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trần Đức Hùng cho biết, sau 15 năm, Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên đã góp phần thúc đẩy chuyển đổi phương thức quản lý hải quan từ truyền thống sang hiện đại. Trong giai đoạn mới, việc đánh giá, công nhận và gia hạn chế độ ưu tiên sẽ tiếp tục được tối ưu trên nền tảng kết nối dữ liệu tự động, giảm sự can thiệp thủ công, nâng cao tính minh bạch và chính xác.
Cùng với tạo thuận lợi, yêu cầu duy trì tuân thủ đối với doanh nghiệp ưu tiên tiếp tục được đặt ra. Doanh nghiệp phải duy trì mức độ tuân thủ pháp luật hải quan, có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả, bảo đảm các điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên trong suốt quá trình hoạt động và phối hợp với cơ quan Hải quan trong kiểm tra, giám sát, quản lý rủi ro.
Đại diện doanh nghiệp, Công ty TNHH Hana Micron Vina, một trong 3 doanh nghiệp được công nhận mới lần này, cho biết việc được áp dụng chế độ doanh nghiệp ưu tiên mang lại những lợi ích thiết thực như quá trình thông quan thuận lợi hơn, tiết kiệm thời gian, chi phí, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động và củng cố uy tín của doanh nghiệp với khách hàng, đối tác.
Đại diện doanh nghiệp cũng cho rằng, việc được công nhận doanh nghiệp ưu tiên không chỉ mang lại thuận lợi mà còn đi cùng trách nhiệm tiếp tục duy trì và nâng cao mức độ tuân thủ, kiểm soát rủi ro, không ngừng cải tiến hệ thống quản lý.
Cùng với hoàn thiện chương trình trong nước, Hải quan Việt Nam đang mở rộng lợi ích dành cho doanh nghiệp ưu tiên thông qua các Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (MRA).
Đến nay, Việt Nam đã ký 2 MRA với ASEAN và Hàn Quốc; hoàn thành triển khai MRA ASEAN giai đoạn 1 từ ngày 31/3/2026 và giai đoạn 2 từ ngày 30/6/2026; đồng thời tiếp tục triển khai MRA Việt Nam-Hàn Quốc và nghiên cứu hợp tác theo hướng song phương, đa phương với Trung Quốc và các đối tác khác. MRA góp phần mở rộng các biện pháp tạo thuận lợi cho doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.
Trong giai đoạn tới, Hải quan Việt Nam định hướng phát triển Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên theo chiều sâu, gắn tạo thuận lợi với quản lý tuân thủ, quản lý rủi ro, chuyển đổi số và an ninh chuỗi cung ứng; tạo điều kiện cho doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp có năng lực quản trị và tuân thủ tốt tham gia chương trình.
Đồng thời, việc mở rộng công nhận lẫn nhau với các đối tác quốc tế sẽ tiếp tục được thúc đẩy, qua đó mở rộng các cơ chế thuận lợi như giảm tỷ lệ kiểm tra, ưu tiên thông quan, rút ngắn thời gian xử lý, góp phần giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.
MINH PHƯƠNG