Bệnh viện Bạch Mai nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc trong điều trị xơ gan

Bộ Y tế định hướng chuẩn hóa nghiên cứu lâm sàng

Ngày 16/9, Hệ thống Y tế chuyên sâu Y học tái tạo & Trị liệu tế bào Mescells|MSC và Bệnh viện Bạch Mai ký kết thỏa thuận hợp tác về nghiên cứu ứng dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị lâm sàng.

Theo đó, hai bên phối hợp xây dựng các chương trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm tế bào; chuẩn bị hồ sơ khoa học, pháp lý và các điều kiện cần thiết để triển khai thử nghiệm lâm sàng theo quy định. 

Các sản phẩm y sinh từ kết quả nghiên cứu chung có thể được tiếp tục hoàn thiện và phát triển theo quy định pháp luật.

Đồng thời, nghiên cứu, ứng dụng các giải pháp, quy trình kỹ thuật và mô hình chuyên môn phù hợp với nhu cầu thực tiễn, điều kiện triển khai và định hướng phát triển của Bệnh viện Bạch Mai. 

Xơ gan và bệnh cơ xương khớp là những bệnh lý mạn tính cần thêm các giải pháp điều trị mới. Những nghiên cứu gần đây trên thế giới cho thấy tiềm năng của liệu pháp tế bào gốc, vì vậy hợp tác này được kỳ vọng thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng các kỹ thuật mới vào thực tiễn.

Phát biểu tại sự kiện, TS.BS Nguyễn Ngô Quang, Cục trưởng Cục Khoa học Công nghệ và Đào tạo, Bộ Y tế, cho biết công nghệ tế bào hiện là một trong 3 công nghệ chiến lược được Thủ tướng Chính phủ giao ngành y tế triển khai, nhằm tạo ra các sản phẩm, phương pháp và kỹ thuật an toàn, hiệu quả để ứng dụng trong điều trị cho người bệnh Việt Nam. 

Bộ Y tế đang chỉ đạo các đơn vị khẩn trương triển khai, hướng tới sớm có những kết quả cụ thể. Thời gian qua, Bộ Y tế đã ban hành các văn bản hướng dẫn để các đơn vị, trong đó có Bệnh viện Bạch Mai, xây dựng đề án triển khai theo đúng quy định pháp luật. 

Bên cạnh đó, một số đơn vị ngoài công lập cũng đang đầu tư bài bản vào chuyển giao công nghệ, nghiên cứu và sản xuất tế bào, đặc biệt là tế bào trung mô từ dây rốn.

“Bệnh viện Bạch Mai là bệnh viện hạng đặc biệt, có vai trò quan trọng trong phát triển và làm chủ các kỹ thuật cao; nếu bệnh viện không đi đầu thì việc nhân rộng mô hình sẽ khó khăn”,TS Quang nói.

Ông yêu cầu Bệnh viện Bạch Mai cần chuẩn hóa hệ thống quản lý các nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng, đặc biệt với các nghiên cứu về tế bào gốc. Bên cạnh năng lực chuyên môn lâm sàng, các nghiên cứu thử nghiệm lâm sàng về tế bào gốc phải được thực hiện bài bản, đầy đủ quy trình và hồ sơ pháp lý. 

Về định hướng nghiên cứu, Bộ Y tế khuyến khích Bệnh viện Bạch Mai phối hợp triển khai các thử nghiệm lâm sàng sử dụng tế bào gốc trung mô từ dây rốn trong một số lĩnh vực điều trị bệnh lý xơ gan, đặc biệt xơ gan còn bù; và một số bệnh lý cơ xương khớp…

Bộ Y tế kỳ vọng đến cuối năm nay hoặc đầu năm tới có thể có những báo cáo kết quả ban đầu cụ thể để báo cáo lãnh đạo Bộ và Chính phủ.

PGS.TS Nguyễn Tuấn Tùng, Phó Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết bên cạnh nhiệm vụ khám chữa bệnh tuyến cuối, phát triển khoa học công nghệ, đào tạo và nghiên cứu khoa học là "ba chân kiềng" mà bệnh viện luôn song hành và phát triển.

Theo PGS Tùng, việc chủ động nghiên cứu, sản xuất và ứng dụng công nghệ tế bào trong nước có thể giúp người bệnh tiếp cận các kỹ thuật mới thuận lợi hơn, giá thành hợp lý. Trong khi đó, việc phụ thuộc vào công nghệ nhập khẩu có thể khiến chi phí tăng cao và hạn chế khả năng tiếp cận của người bệnh.

Lãnh đạo Bệnh viện Bạch Mai cũng nhấn mạnh sẽ rà soát và quản lý chặt chẽ các nghiên cứu, thử nghiệm lâm sàng. 

Mở thêm hướng điều trị xơ gan

Chia sẻ bên lề sự kiện PGS.TS.BSII Đỗ Tuấn Anh, nguyên Chủ nhiệm Khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Quân y 103, Học viện Quân y, cho biết xơ gan có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Tại Việt Nam, phổ biến nhất là xơ gan do virus viêm gan B, C; tiếp đến là rượu bia và các tình trạng nhiễm độc khác.

Theo chuyên gia, xơ gan có thể được xem là giai đoạn tiến triển nặng của bệnh gan. Gan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng nên khi bị xơ hóa, các chức năng này đều suy giảm, kéo theo nhiều biểu hiện nghiêm trọng.

Người bệnh có thể bị rối loạn chuyển hóa, chán ăn, khó tiêu, bụng trướng, tiêu chảy hoặc nôn. Chức năng tổng hợp và bài tiết mật suy giảm có thể gây vàng da, vàng mắt, nước tiểu vàng.

Đáng lo ngại, chức năng đông máu cũng bị ảnh hưởng, khiến người bệnh dễ chảy máu, trong đó xuất huyết nội tạng có thể đe dọa tính mạng.  

Khi xơ gan tiến triển thành giai đoạn mất bù, gánh nặng bệnh tật đối với người bệnh và gia đình rất lớn, đồng thời tạo áp lực cho hệ thống y tế. 

PGS.TS.BSII Đỗ Tuấn Anh cho biết, những tiến bộ gần đây của y học đã góp phần giảm gánh nặng bệnh tật và kéo dài thời gian sống cho người bệnh. Tế bào gốc cũng đang được nghiên cứu như một hướng tiếp cận tiềm năng.

Tại Việt Nam hiện chưa có cấp phép chính thức của Bộ Y tế cho phép sử dụng tế bào gốc trung mô để điều trị xơ gan. Kết quả nghiên cứu từ nhiều nước cho thấy phương pháp này có thể giúp ổn định chức năng gan trong một khoảng thời gian nhất định.

"Tuy nhiên, cần phải hiểu không phải là tế bào gốc cải thiện lại được chức năng gan như về ban đầu, mà duy trì được chức năng gan ở mức ổn định thì cũng đã là rất tốt", PGS Tuấn Anh nói.