Ngành công nghiệp này đang thay đổi với tốc độ chóng mặt. Máy quay, diễn viên và trường quay đang dần được thay thế bằng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI), biến phim ngắn thành một trong những lĩnh vực ứng dụng AI đáng chú ý nhất của ngành giải trí Trung Quốc.
Đây là những bộ phim dọc, thường được thiết kế để xem trên điện thoại, mỗi tập kéo dài khoảng một đến vài phút. Nội dung xoay quanh những mô-típ dễ nhận diện như tình yêu, trả thù, gia đình, hào môn, tổng tài, xuyên không hay cổ trang kỳ ảo...
Tình tiết được đẩy nhanh, xung đột xuất hiện liên tục và mỗi tập thường kết thúc bằng một nút thắt nhằm giữ người xem ở lại với tập tiếp theo.
Điều đáng chú ý không chỉ nằm ở nội dung, mà còn ở cách Trung Quốc đang biến việc sản xuất phim ngắn thành một dây chuyền công nghiệp.
128.000 phim ngắn trong 3 tháng
Những bộ phim ngắn có thể được làm bằng công nghệ AI, đang trở thành hình thức giải trí yêu thích của khán giả châu Á (Ảnh: Sina).
Theo số liệu được Hiệp hội Dịch vụ Phát thanh Truyền hình Trung Quốc công bố, khoảng 128.000 phim ngắn được phát hành tại Trung Quốc trong quý I/2026, gần gấp 4 lần cùng kỳ năm trước. Trong số này, khoảng 122.000 tác phẩm, tương đương hơn 95%, được tạo hoàn toàn bằng AI.
Riêng tháng 3, khoảng 50.000 tác phẩm AI được đưa lên nền tảng mạng xã hội Trung Quốc Douyin. Trước đó, trong tháng 1, tốc độ phát hành phim ngắn AI trên các nền tảng Trung Quốc được ghi nhận ở mức cứ 90 giây cho ra mắt một tác phẩm mới.
Những con số này cho thấy AI không còn chỉ là công cụ hỗ trợ hậu kỳ mà đang tham gia trực tiếp vào quá trình hình thành một sản phẩm giải trí, từ ý tưởng, kịch bản đến hình ảnh, nhân vật và giọng nói.
Phim ngắn vốn đã được xây dựng quanh những công thức đơn giản, dễ nhân bản. Nhân vật bị hãm hại trở lại để trả thù, cô gái bình thường được một tổng tài quyền lực theo đuổi, những bí mật gia đình bất ngờ bị phơi bày hay các câu chuyện xuyên không, cung đấu...
Những bộ phim ngắn của Trung Quốc được quay với chi phí thấp (Ảnh: News).
Các mô hình AI có thể nhanh chóng tạo ra nhiều biến thể của cùng một công thức.
Nếu trước đây một bộ phim ngắn vẫn cần diễn viên, trường quay, ánh sáng, hóa trang và hậu kỳ, thì nay AI làm thay đổi hoàn toàn bài toán chi phí.
Theo Sohu, chi phí sản xuất phim ngắn bằng AI có thể giảm xuống chỉ còn một phần nhỏ so với hình thức quay người thật. Một số công ty thậm chí cho biết có thể sản xuất với chi phí khoảng 30 USD (gần 780.000 đồng) mỗi phút thành phẩm.
AI làm thay đổi cả “công trường” Hoành Điếm
Tác động rõ nhất có thể nhìn thấy tại Hoành Điếm, trung tâm sản xuất phim lớn ở tỉnh Chiết Giang (Trung Quốc).
Một năm trước, các đoàn phim ngắn chen chúc tại đây đến mức diễn viên ở trường quay này có thể nghe thấy lời thoại từ trường quay bên cạnh. Nhu cầu nhân lực tăng cao giúp nhiều diễn viên có thể nhận 800-1.500 NDT (3 triệu đồng - 5,8 triệu đồng) mỗi ngày; những người có lịch làm việc dày còn kiếm hơn 10.000 NDT (gần 39 triệu đồng) mỗi tháng.
Phim trường Hoành Điếm từng là nơi thực hiện nhiều bộ phim ngắn người đóng của Trung Quốc (Ảnh: Citinnews).
Nhưng sau Tết Nguyên đán 2026, công việc tại đây nhanh chóng sụt giảm khi AI bắt đầu thay thế nhiều khâu trong quá trình sản xuất. Caixin cho biết một số công ty nhỏ chuyển hẳn sang AI hoặc ngừng hoạt động sau khi nền tảng Hongguo Short Drama cắt các khoản hỗ trợ dành cho phim người thật.
Sự xuất hiện của Seedance 2.0, công cụ tạo video AI do ByteDance phát hành hồi tháng 2, càng thúc đẩy quá trình này. Công nghệ mới cho phép tạo các cảnh có nhiều nhân vật và âm thanh đồng bộ với tốc độ nhanh hơn đáng kể so với trước đây.
Tại thị trường Bắc Mỹ, đại diện FlexTV cho biết một bộ phim ngắn trước đây có thể tiêu tốn khoảng 200.000 USD và mất vài tháng để hoàn thành. Với AI, chi phí có thể giảm 80-90%, trong khi thời gian sản xuất được rút xuống chưa đầy một tháng.
FlexTV cũng đã chuyển trọng tâm sang sản xuất phim ngắn bằng AI, cho thấy sự thay đổi không chỉ diễn ra ở Trung Quốc mà đang lan sang thị trường quốc tế.
Ai giúp việc làm phim ngắn vừa rẻ vừa nhanh tại Trung Quốc (Ảnh: Noah News).
“Nhà máy” nội dung vận hành bằng dữ liệu
Khác với điện ảnh truyền thống, một bộ phim có thể mất nhiều tháng hoặc nhiều năm để phát triển, phim ngắn được thiết kế ngay từ đầu để sản xuất nhanh, thử nghiệm liên tục và thay đổi theo phản ứng của khán giả.
Kịch bản được chia nhỏ. Bối cảnh được tái sử dụng. Nhân vật và đạo cụ có thể xuất hiện trong nhiều tác phẩm. Các ê-kíp vận hành nhiều dự án cùng lúc. Quan trọng hơn, dữ liệu từ nền tảng được sử dụng để theo dõi hành vi người xem.
Một bộ phim truyền thống thường bắt đầu bằng câu hỏi: “Khán giả có muốn xem bộ phim này không?”. Với phim ngắn, các nhà sản xuất có thêm hàng loạt câu hỏi: “Khán giả có dừng lại ở những giây đầu tiên không? Họ xem đến tập nào? Ở đâu họ bỏ đi? Mô-típ nhân vật nào tạo tỷ lệ chuyển đổi cao hơn? Bao nhiêu người sẵn sàng trả tiền để mở khóa tập tiếp theo?”.
Điện thoại vì thế không còn đơn thuần là màn hình xem phim. Nó trở thành thiết bị đo lường hành vi khán giả theo thời gian thực.
Thậm chí, không cần diễn viên, phim ngắn AI vẫn có thể dễ dàng được sản xuất (Ảnh: Scio).
Tại các trung tâm sản xuất phim ngắn của Trung Quốc, mô hình vận hành ngày càng giống một khu công nghiệp hơn là trường quay điện ảnh truyền thống. Một căn biệt thự có thể hôm nay là nhà của một gia đình giàu có, ngày mai trở thành văn phòng của một tập đoàn và sau đó xuất hiện trong một câu chuyện hoàn toàn khác.
Trong nhiều thập niên, Hollywood và các hãng phim lớn giữ vị trí trung tâm của ngành công nghiệp điện ảnh toàn cầu. Sau đó, các nền tảng streaming (phát sóng trực tuyến) như Netflix, Disney+ và Amazon Prime Video tiếp tục thay đổi cách khán giả tiếp cận nội dung.
Phim ngắn đang mở ra một mặt trận khác. Ở đó, đối thủ không nhất thiết phải là một hãng phim lớn. Đó có thể là một nhóm sản xuất nhỏ, sở hữu công cụ AI, dữ liệu người dùng và khả năng tạo ra hàng trăm tác phẩm trong thời gian ngắn.
Phim ngắn AI ngày càng được ưa chuộng (Ảnh: Sohu).
Thị trường phim ngắn vì thế đang mở rộng ra ngoài Trung Quốc. Các công ty Trung Quốc đã đưa mô hình này tới nhiều thị trường, trong đó có Mỹ và Hàn Quốc, trong khi các nền tảng quốc tế cũng đầu tư mạnh vào nội dung dọc.
Phim ngắn Trung Quốc đang cho thấy một điều quan trọng: Để tạo ra một ngành giải trí có quy mô lớn, không nhất thiết phải bắt đầu bằng những bộ phim có ngân sách hàng trăm triệu USD. Trong kỷ nguyên AI, lợi thế có thể nằm ở khả năng kể thật nhiều câu chuyện, thử thật nhanh và giữ lại những yếu tố khiến khán giả muốn xem tiếp.