Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương:
Từ ý thức phụng sự đến đội ngũ có bản lĩnh, được đào tạo bài bản
Nhìn từ cụ Huỳnh Thúc Kháng và Báo Tiếng Dân, có thể thấy những giá trị như bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp, tinh thần trung thực, trách nhiệm xã hội và ý thức phụng sự Nhân dân vẫn là nền tảng không thể thay thế. Nếu Tiếng Dân cho chúng ta thấy một cách thực hành nghề báo gắn với trách nhiệm xã hội, thì hơn hai thập niên sau, tại Thái Nguyên, Trường dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng lại đánh dấu một bước phát triển mới: Báo chí cách mạng không chỉ cần những người có tâm huyết, mà cần một đội ngũ được đào tạo bài bản, có phương pháp, có bản lĩnh và đáp ứng những yêu cầu cụ thể của sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc...
Khi nhìn nhận di sản báo chí ở Thái Nguyên, theo tôi, không chỉ nhìn vào từng di tích, từng địa điểm, từng hiện vật riêng lẻ. Cần nhìn nhận đây là một hệ thống di sản báo chí cách mạng, trong đó các địa điểm, cơ quan báo chí, nhân vật, sự kiện, tư liệu, hiện vật và những câu chuyện nghề nghiệp có mối quan hệ với nhau. Đây là một giá trị rất riêng của Thái Nguyên. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những giá trị ấy không chỉ được bảo tồn trong hồ sơ, trong kho lưu trữ hay trong những không gian trưng bày, mà thật sự sống trong đời sống văn hóa đương đại.
TS Lê Trung Kiên, Viện Hồ Chí Minh và các lãnh tụ của Đảng, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
“Đóng góp sử học và văn hóa có tầm vóc”
Huỳnh Thúc Kháng không chỉ làm báo để đấu tranh chính trị, cụ còn sử dụng báo chí như một phương tiện để thực hiện các công trình sử học và văn hóa có tầm vóc. Một trong những tư liệu quan trọng đó là việc khẳng định chủ quyền Hoàng Sa (1938). Năm 1938, khi tranh chấp quần đảo Hoàng Sa giữa Pháp và Nhật Bản nổ ra, cụ Huỳnh với bút danh Sử Bình Tử đã đăng loạt bài khảo cứu công phu trên Báo Tiếng Dân. Cụ vận dụng kiến thức sử học sâu rộng, dẫn chứng các sử liệu quan trọng như “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn để khẳng định Hoàng Sa thuộc về nước Nam từ lâu đời.
Việc trích dẫn chính xác hoạt động của Đội Hoàng Sa dưới thời các chúa Nguyễn và triều Nguyễn không chỉ là một công trình khoa học mà còn là một hành động yêu nước dũng cảm. Trong bối cảnh nước nhà còn mất chủ quyền vào tay thực dân, việc một trí thức lớn lên tiếng khẳng định biên giới lãnh thổ trên mặt báo là dấu ấn vô cùng đậm nét, thể hiện tầm nhìn chiến lược về chủ quyền biển đảo mà ngày nay chúng ta vẫn còn phải kế thừa.
PGS, TS Đinh Thị Thu Hằng, Viện trưởng Báo chí Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền:
“Giáo dục truyền thống và đổi mới sáng tạo báo chí”
Với Di tích Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, không nên chỉ dừng ở việc bảo tồn di tích như một không gian tưởng niệm. Cần phát triển nơi đây thành trung tâm giáo dục truyền thống và đổi mới sáng tạo báo chí, có thể tổ chức các lớp bồi dưỡng ngắn hạn, trại sáng tác báo chí, tọa đàm về đạo đức nghề nghiệp, diễn đàn AI và báo chí, chương trình trải nghiệm cho sinh viên, triển lãm số và nghiên cứu về lịch sử đào tạo báo chí. Đây cũng là việc phù hợp với định hướng khai thác di tích sau tu bổ để đón các đoàn nhà báo, sinh viên, học sinh, tổ chức hội nghị, hội thảo và các chương trình đào tạo ngắn hạn… Khi đó, việc phát huy giá trị di tích sẽ không chỉ là tiếp nối một di sản lịch sử, mà trở thành một động lực xây dựng nguồn nhân lực báo chí Việt Nam đáp ứng yêu cầu của thời đại số.
Nhà báo Phan Hữu Minh, Nguyên Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Kiểm tra Hội Nhà báo Việt Nam, thành viên Ban Cố vấn Bảo tàng Báo chí Việt Nam:
“Đưa bản đồ báo chí cách mạng vào du lịch”
Với việc xây dựng Di tích lịch sử cấp quốc gia Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng tại xã Đại Phúc, giữa lòng Khu du lịch Núi Cốc, Thái Nguyên cơ bản đã “vẽ xong” bản đồ báo chí cách mạng ra đời và phát triển trên mảnh đất Thái Nguyên, Việt Bắc. Người ta thường nói du lịch Thái Nguyên là du lịch lịch sử thì báo chí là một điểm nhấn quan trọng, ý nghĩa và hết sức sinh động… Hành trình theo tấm bản đồ ấy gần như trở lại với hành trình về chiến khu năm xưa, đó là: Rời cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên tại nút giao Thịnh Đán để về trung tâm Khu du lịch Núi Cốc là địa điểm nơi Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng xưa, nay khang trang và có nội dung thiết thực, sâu sắc.
Rời nơi này, ngược hướng tây bắc chừng 15 km, Di tích Hội Văn nghệ, cơ sở bồi dưỡng văn nghệ sĩ và Tạp chí Văn nghệ Cứu Quốc tại xóm Chòi xã Đại Từ là nơi ghi đậm dấu ấn văn nghệ một thời kháng chiến. Vẫn theo hành trình ấy, theo tỉnh lộ Thái Nguyên - Tuyên Quang, đến ngã ba Khuôn Ngàn rẽ phải đi xã Định Hóa, sau khi dâng hương tưởng nhớ Bác Hồ tại đền thờ Người trên đỉnh đèo De, có thể hành hương về nơi thành lập Hội Nhà báo Việt Nam ngày 21/4/1950 tại xóm Roòng Khoa; lên thăm di tích nơi thành lập ngành Điện ảnh, Nhiếp ảnh tại Đồi Cọ - Bản Bắc ngày 15/3/1953...
Từ Trường Dạy làm báo Huỳnh Thúc Kháng, mọi người sẽ hiểu sâu hơn về những đóng góp của cụ Huỳnh cho dân tộc, cho báo chí.
NGUYỄN LƯU VŨ (ghi)