Thay mặt Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú đã ký ban hành Chỉ thị số 15-CT/TW ngày 15/10 về bảo đảm an ninh môi trường trong thời kỳ phát triển mới của đất nước.
Chỉ thị xác định bảo đảm an ninh môi trường là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, lâu dài của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội, trong đó lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, tổ chức thực hiện.
Bộ Chính trị nhận định ô nhiễm, suy thoái tài nguyên, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan và vi phạm pháp luật về môi trường còn diễn biến phức tạp. Nguy cơ môi trường ngày càng mang tính liên ngành, liên vùng, xuyên biên giới, có thể chuyển hóa thành vấn đề an ninh, trật tự.
Bộ Chính trị yêu cầu các cấp ủy, chính quyền đưa nhiệm vụ bảo đảm an ninh môi trường vào nghị quyết, chương trình công tác; chuyển mạnh sang chủ động phòng ngừa, quản trị rủi ro từ sớm, từ xa.
Người đứng đầu phải trực tiếp chỉ đạo và chịu trách nhiệm về kết quả bảo đảm an ninh môi trường. Công tác kiểm tra, giám sát phải được tăng cường, xử lý nghiêm vi phạm.
Chỉ thị yêu cầu hoàn thiện pháp luật, phân định trách nhiệm của từng cấp, ngành và đánh giá rủi ro ngay khi xây dựng chính sách, quy hoạch, dự án có khả năng tác động lớn đến môi trường.
Bộ Chính trị nhấn mạnh nguyên tắc chủ thể tạo ra rủi ro phải chịu trách nhiệm tương xứng với mức độ rủi ro, hậu quả gây ra; chuyển từ kiểm tra, xử lý đơn lẻ sang giám sát theo mức độ rủi ro, tập trung vào các cơ sở, địa bàn có nguy cơ cao.
Chỉ thị cũng đề cao vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, doanh nghiệp và người dân trong giám sát, phát hiện, tham gia ứng phó nguy cơ môi trường từ cơ sở.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Cầu Long Biên mờ ảo trong những ngày Hà Nội ô nhiễm không khí nặng (Ảnh: Mạnh Quân).
Bộ Chính trị yêu cầu kiểm soát chặt các dự án, nguồn thải có nguy cơ gây ô nhiễm nghiêm trọng, ảnh hưởng đến sức khỏe, sinh kế người dân. Vi phạm phải bị xử lý nghiêm, đi kèm trách nhiệm phục hồi môi trường và bồi thường thiệt hại.
Bộ Chính trị yêu cầu xây dựng bộ tiêu chí phân loại, cảnh báo rủi ro an ninh môi trường và kịch bản ứng phó sự cố theo từng cấp độ; thường xuyên diễn tập các tình huống nghiêm trọng, phức tạp, không để sự cố lan rộng, kéo dài, trở thành khủng hoảng.
Đáng chú ý, Chỉ thị nêu rõ nhiệm vụ xử lý dứt điểm các khu vực ô nhiễm nghiêm trọng, kéo dài và những vấn đề môi trường ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân; giải quyết sớm nguy cơ phát sinh bức xúc, tranh chấp, khiếu kiện, tránh hình thành điểm nóng về an ninh, trật tự.
Chỉ thị cũng yêu cầu quản trị nguy cơ từ suy thoái tài nguyên, suy giảm đa dạng sinh học, biến đổi khí hậu, thiên tai cực đoan, ô nhiễm hóa chất, sự cố hạt nhân, phóng xạ và công nghệ mới.
Các đô thị lớn, công trình trọng yếu cần nâng cao khả năng chống chịu.
Về công nghệ, Bộ Chính trị định hướng phát triển hệ thống giám sát, bản đồ rủi ro và cảnh báo sớm trên nền tảng số, liên thông dữ liệu môi trường với các cơ sở dữ liệu khác để phục vụ dự báo và điều hành.
Lực lượng cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường và công an cơ sở phải được kiện toàn, hiện đại hóa.
Chỉ thị cũng nhấn mạnh việc xử lý nghiêm tội phạm môi trường có tổ chức, xuyên quốc gia, cũng như tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, hành vi bao che cho vi phạm.
Theo Chỉ thị, Đảng ủy Chính phủ được giao lãnh đạo xây dựng chương trình hành động; các tỉnh ủy, thành ủy cụ thể hóa nhiệm vụ phù hợp với địa phương.
Đảng ủy Công an Trung ương chủ trì theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và định kỳ báo cáo Bộ Chính trị về kết quả thực hiện Chỉ thị.