Dự thảo bỏ điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế (phổ biến là IELTS) và giải học sinh giỏi từ năm 2027 nhanh chóng nhận được nhiều ý kiến đa chiều. Một bên là các gia đình đang đầu tư nhiều thời gian, chi phí ôn thi để gia tăng cơ hội trúng tuyển cho con; bên còn lại cho rằng việc bỏ điểm cộng là cần thiết để trả lại vạch xuất phát công bằng cho tất cả thí sinh.
Cuộc đua "thần tốc": Tiền triệu vung ra, lộ trình kín mít
Vừa nhận kết quả con gái trúng tuyển vào lớp 10 một trường THPT tại Hà Nội, chị Nguyễn Lan Phương đã ngược xuôi tìm trung tâm luyện thi IELTS cho con. Trong hội nhóm phụ huynh đầu cấp với hơn 700 thành viên, chủ đề "tìm thầy, mách lớp" IELTS sôi động không kém gì không khí ôn thi chuyển cấp vừa qua.
Theo tính toán của chị Phương, việc có chứng chỉ IELTS kết hợp với điểm thi đánh giá năng lực hoặc xét tuyển kết hợp mang lại cơ hội trúng tuyển cao hơn rất nhiều so với việc chỉ trông chờ vào điểm thi tốt nghiệp THPT. Chị dự định sẽ ép tiến độ để con hoàn thành mục tiêu IELTS ngay trong học kỳ II năm lớp 11, dành trọn năm lớp 12 cho các môn thi tốt nghiệp.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, phổ biến là IELTS, từng được nhiều trường ưu tiên trong tuyển sinh đại học (Ảnh: Huyên Nguyễn).
Cùng chung tâm lý "phải có IELTS bằng mọi giá", chị Thanh Hiền (phụ huynh học sinh lớp 11 tại Hà Nội) cho biết hầu như toàn bộ bạn bè trong lớp con chị đều đang luyện thi chứng chỉ này. Năm ngoái, việc học của con bị đứt đoạn giữa chừng, năm nay chị quyết định "vung ngay" hơn 30 triệu đồng mua khóa học kéo dài 2 năm để "chắc suất".
Theo phụ huynh này, một số người chỉ cho con em luyện trong vòng nửa năm với giá khoảng 500.000 đồng/buổi. Tuy nhiên gia đình chị tính toán mua khóa học dài hơi, vừa kinh tế và con gái đỡ áp lực.
Liên quan đến dự kiến có thể bỏ điểm cộng IELTS mà Bộ GD&ĐT vừa đưa ra, chị Hiền cho rằng, nếu được cộng điểm cho chứng chỉ ngoại ngữ càng tốt nhưng nếu không cộng, việc cho con theo đuổi một lớp IELTS thì “không bổ ngang cũng bổ dọc” - con không mất tiền vô ích mà vẫn tích lũy được kiến thức.
“Đề thi THPT hiện nay có tính phân loại cao. Một số câu khó, nếu không học thêm bên ngoài khó làm được. Do vậy, với định hướng dự thi các môn: toán, lý, văn, tiếng Anh, chúng tôi vẫn tiếp tục cho con gái theo đuổi để lấy chứng chỉ IELTS”, chị Hiền nói.
Ngoài ra, phụ huynh này cho biết, sẽ tiếp tục cho con ôn luyện để tham dự kỳ thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia Hà Nội.
Không chỉ phụ huynh, bản thân học sinh cũng đang cuốn vào vòng xoáy áp lực. Minh Nam (tên nhân vật đã thay đổi), học sinh lớp 10 Trường THPT Phú Nhuận (TPHCM), băn khoăn khi mục tiêu của em là ngành Khoa học máy tính, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM) - nơi vốn xét tuyển bằng phương thức tổng hợp với tỷ lệ chọi khốc liệt.
Để tăng cơ hội cạnh tranh, Nam và mẹ đã tự lập cho mình một "lịch trình thép": vừa ôn thi đánh giá năng lực, vừa luyện IELTS, vừa cày thi học sinh giỏi và tham gia các hoạt động ngoại khóa.
"Nếu không khởi động và chạy đà ngay từ năm lớp 10 thì lên lớp 12 chắc chắn không xoay xở kịp với danh sách hàng loạt mục điểm cộng của trường", Nam bộc bạch.
Với những học sinh đã bắt đầu chuẩn bị từ sớm, việc quy định tuyển sinh thay đổi có thể khiến kế hoạch học tập phải điều chỉnh.
Đây cũng là lý do nhiều phụ huynh quan tâm không chỉ đến việc Bộ GD&ĐT có bỏ điểm cộng IELTS, học sinh giỏi hay không, mà còn đặc biệt chú ý đến thời điểm áp dụng.
Tranh luận gay gắt: Người đồng tình, người lo học sinh mất động lực
Trước đề xuất bỏ điểm cộng IELTS và thành tích học sinh giỏi, ý kiến bạn đọc Dân trí có nhiều chiều.
Bạn đọc Trần Nam cho rằng việc bỏ điểm cộng là phù hợp, bởi điều kiện tiếp cận chứng chỉ IELTS giữa học sinh các khu vực còn khác nhau. Theo bạn đọc này, ở những vùng xa xôi, không phải học sinh nào cũng có điều kiện học và thi IELTS để có cơ hội được cộng điểm.
Bạn đọc Hải cũng đồng tình với việc bỏ điểm cộng chứng chỉ và giải thưởng, cho rằng kết quả xét tuyển nên dựa nhiều hơn vào điểm thi thực tế. Bởi không phải học sinh nào cũng có cơ hội học IELTS hoặc được tham gia vào đội tuyển học sinh giỏi.
Bạn đọc Quỳnh Trần ủng hộ việc bỏ điểm cộng IELTS. Theo độc giả này, thay đổi có thể giúp giảm một phần áp lực học tập, thi cử, chi phí và thời gian mà gia đình dành cho việc luyện chứng chỉ.
Bạn đọc Phan Trinh đặt câu hỏi: "Đã là thi đấu thì tại sao lại có người được xuất phát trước (có điểm cộng), người phải xuất phát sau? Nếu đã giỏi thực sự thì cứ cùng thi sòng phẳng. Quy đổi hay cộng điểm chỉ làm mất đi tính khách quan. Những người thực sự giỏi không cần đến điểm cộng để đỗ”.
Một số bạn đọc cũng cho rằng chứng chỉ ngoại ngữ nên được sử dụng phù hợp với mục tiêu đào tạo, thay vì mặc nhiên chuyển thành điểm cộng trong tuyển sinh đại học.
Nhiều học sinh đầu tư luyện thi IELTS từ sớm để lấy điểm cộng xét tuyển đại học (Ảnh: Tạo bởi AI).
Ở chiều ngược lại, bạn đọc Phạm Minh Hưng cho rằng việc bỏ điểm cộng IELTS có thể khiến một bộ phận học sinh mất đi động lực đầu tư cho ngoại ngữ. Theo độc giả này, IELTS là một chứng chỉ được sử dụng rộng rãi và việc đạt được chứng chỉ không chỉ phụ thuộc vào điều kiện kinh tế mà còn đòi hỏi thời gian, công sức và năng lực của học sinh.
Bạn đọc này cho rằng nếu mục tiêu là nâng cao năng lực tiếng Anh cho thế hệ trẻ, chính sách tuyển sinh cũng cần tính đến việc khuyến khích học sinh đầu tư cho ngoại ngữ.
Bạn đọc Thân Hòa bày tỏ: "Năng lực và hướng đi của mỗi học sinh là khác nhau, tiêu chí tuyển sinh của mỗi trường đại học cũng khác nhau. Bộ GD&ĐT không nên áp đặt cào bằng mà nên để các trường tự chủ định hướng theo nhu cầu của thị trường lao động".
Bạn đọc Vinh Nguyễn Đình cho rằng việc thay đổi chính sách tuyển sinh không nên thực hiện quá đột ngột, bởi học sinh và phụ huynh đã xây dựng kế hoạch học tập từ trước.
Dù ủng hộ hay phản đối việc bỏ điểm cộng, đa số phụ huynh và độc giả đều gặp nhau ở một điểm chung: Bộ GD&ĐT cần đưa ra một lộ trình công bố rõ ràng và dài hơi, tránh gây sốc cho người học.
Góc nhìn chuyên gia: Bỏ điểm cộng là cần thiết nhưng cần lộ trình
Đánh giá về dự thảo bỏ điểm cộng IELTS và giải học sinh giỏi, các chuyên gia tuyển sinh nhìn nhận đây là bước đi cần thiết nhằm trả lại sự công bằng cho kỳ thi mang tính toàn quốc.
TS Mai Đức Toàn (Trường Đại học Gia Định): Thí sinh giỏi hay có IELTS vốn đã có năng lực vượt trội, không nhất thiết phải thêm điểm cộng. Việc cộng điểm vô tình tạo ra sự bất bình đẳng với học sinh vùng sâu, vùng xa - nơi thiếu môi trường trải nghiệm ngôn ngữ và giáo viên giỏi. Chứng chỉ ngoại ngữ nên dùng làm lợi thế xét miễn môn học hoặc đăng ký ngành chuyên môn thay vì quy đổi thành điểm cộng.
ThS Phạm Thái Sơn (Trường Đại học Công Thương TPHCM): Việc loại bỏ điểm cộng giúp tránh tình trạng "lợi thế chồng lợi thế" cho học sinh thành thị có điều kiện.
Tuy nhiên, cả hai chuyên gia cùng đại diện các trường THPT đều cho rằng mốc thời gian áp dụng từ năm 2027 là quá gấp. Ngành giáo dục cần đưa ra lộ trình dài hơi từ 3 năm để học sinh lớp 10, 11 kịp điều chỉnh kế hoạch học tập, tránh tình trạng bị "sốc" tâm lý hoặc dẫn đến hệ lụy học lệch.
PGS.TS Bùi Hoài Thắng (Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM): Việc dự thảo bãi bỏ điểm cộng giúp kéo điểm chuẩn về gần thang đo thực tế và tăng tính minh bạch, tránh tình trạng lạm dụng cộng điểm ngoại ngữ để "thổi" điểm chuẩn. Tuy nhiên, bỏ hoàn toàn sẽ làm giảm hiệu quả của các phương thức xét tuyển toàn diện.
Ông Thắng đề xuất nên giảm điểm cộng chứng chỉ ngoại ngữ nhưng giữ lại điểm cộng thành tích văn - thể - mỹ, đóng góp cộng đồng để khuyến khích học sinh phát triển toàn diện.