Dự thảo Thông tư sửa đổi, bổ sung một số quy định về tuyển sinh đại học do Bộ GD&ĐT mới công bố để lấy ý kiến đang nhận được sự quan tâm của các cơ sở đào tạo, chuyên gia và người học khi đề xuất nhiều thay đổi đáng chú ý về phương thức xét tuyển, điểm cộng và yêu cầu đầu vào.
Giảm chứng chỉ quốc tế nhưng cần giữ cộng điểm thành tích khác
Trao đổi với phóng viên dân Dân trí, PGS.TS Bùi Hoài Thắng, Trưởng phòng Đào tạo, Trường Đại học Bách khoa (Đại học Quốc gia TPHCM), cho rằng dự thảo Quy chế tuyển sinh có hai nội dung lớn cần lưu ý là việc siết số phương thức tuyển sinh và bỏ điểm cộng trong tuyển sinh.
Thứ nhất, về việc siết số phương thức tuyển sinh. Theo PGS.TS Bùi Hoài Thắng, dự thảo quy định mỗi ngành, chương trình chỉ còn một phương thức tuyển sinh từ năm 2028 là chủ trương có cơ sở.
Như tại Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia TPHCM, từ năm 2022 đã tiên phong áp dụng phương thức tuyển sinh tổng hợp, với điểm xét tuyển dựa trên năng lực tổng hợp của thí sinh, gồm năng lực học tập từ điểm học THPT, điểm thi tốt nghiệp THPT, kết quả thi đánh giá năng lực của Đại học Quốc gia TPHCM và năng lực hoạt động ngoại khóa, trong đó có văn - thể - mỹ và đóng góp cộng đồng.
Qua theo dõi, đối sánh giữa kết quả học tập và điểm xét tuyển tổng hợp, nhà trường nhận thấy sự tương đồng rất lớn giữa các giá trị này, tốt hơn nhiều so với việc chỉ dựa vào từng thành tố riêng lẻ.
Trong năm 2026, phương thức tuyển sinh tổng hợp đã được nhiều trường áp dụng, trong đó có hệ thống Đại học Quốc gia TPHCM. Bên cạnh đó, một số trường tuyển sinh chỉ bằng điểm thi tốt nghiệp THPT, như Đại học Y Dược TPHCM, hoặc chủ yếu sử dụng điểm học THPT.
“Như vậy, chủ trương này là tốt. Tuy nhiên, cần phải bảo đảm tính công bằng và khả năng tiếp cận với các kỳ thi khác thi tốt nghiệp THPT nếu dùng phương thức tổng hợp”, PGS.TS Bùi Hoài Thắng nói.
' %2F%3E%3C%2Fsvg%3E)
Theo chuyên gia, việc Bộ GD&ĐT dự kiến bỏ điểm cộng trong tuyển sinh là có cơ sở nhưng cũng cần xét xét kỹ để có tiêu chí đảm bảo đánh giá toàn diện thí sinh (Ảnh: PHẠM ANH).
Thứ hai, về việc bỏ điểm cộng trong tuyển sinh, PGS.TS Bùi Hoài Thắng cho biết việc cộng điểm cho các thành tích của học sinh đã được Trường Đại học Bách khoa áp dụng ngay từ khi triển khai phương thức tuyển sinh tổng hợp năm 2022. Mục tiêu lớn nhất là thúc đẩy lượng thí sinh có tính sẵn sàng cao trong hoạt động ngoại khóa, văn - thể - mỹ và đóng góp cộng đồng.
Thời điểm đó, đây là những thành tố chính thức trong công thức tính điểm xét tuyển. Theo ông Thắng, cách làm này phù hợp với thông lệ tuyển sinh của các trường lớn trên thế giới khi xem xét thí sinh một cách tổng thể, bao gồm cả năng lực học tập và các năng lực khác.
Tuy vậy, ông cho rằng có lẽ đã có sự lạm dụng việc cộng điểm để làm cho điểm xét tuyển cao hơn, đáp ứng nhu cầu “nâng cao điểm chuẩn đầu vào”, nhất là việc cộng điểm cao cho chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế.
“Cần khẳng định, điểm chuẩn đầu vào cao không hoàn toàn đồng nghĩa với chất lượng đầu vào cao nếu không có các thang đo chuẩn, đối sánh được”, ông Thắng nói.
Theo ông Thắng, từ năm 2026, Thông tư 06/2026 đã siết lại việc cộng điểm này ở mức tối đa 3 điểm trên thang điểm 30, trong đó việc cộng cho thành tích hoặc chứng chỉ ngoại ngữ chỉ được tối đa 1,5 điểm.
Dự thảo lần này dự kiến bãi bỏ điểm cộng để kéo điểm chuẩn của các trường về gần hơn với thang đo chuẩn, tập trung vào kết quả học tập và thi, qua đó gia tăng tính minh bạch. Tuy vậy, theo ông Thắng, việc không còn điểm cộng sẽ làm giảm hiệu quả của phương thức tuyển sinh cần xét đến tính toàn diện các yếu tố của thí sinh.
“Nên chăng xem xét giảm các loại điểm cộng như chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế và vẫn còn các điểm cộng thành tích khác, đặc biệt là văn - thể - mỹ và đóng góp cộng đồng để khuyến khích học sinh phát triển toàn diện”, ông Thắng đề xuất.
Không nên xem xét tất cả các loại điểm cộng theo cùng một cách
Góp ý cho dự thảo lần này, Thạc sĩ Vũ Đình Lê, quyền Trưởng phòng, Phòng Tư vấn tuyển sinh, Trường Đại học Luật TPHCM, cho rằng dự thảo thể hiện định hướng quản lý chặt chẽ hơn trong tuyển sinh, nhất là việc chuẩn hóa các phương thức và điều kiện đầu vào.
Việc Bộ GD&ĐT định hướng giảm số phương thức xét tuyển là có thể hiểu được ở góc độ yêu cầu các phương thức phải có sự tương đương, công bằng. Tuy nhiên, nếu hạn chế quá mức, quy định này có thể ảnh hưởng đến quyền tự chủ của các trường và khiến các cơ sở đào tạo khó xác định phương thức phù hợp nếu có nhiều ngành, chương trình.
Bởi mỗi phương thức xét tuyển đều có những ưu điểm và giới hạn nhất định, khó bảo đảm sự công bằng tuyệt đối. Vì vậy, thay vì thu hẹp phương thức, cần quan tâm đến việc bảo đảm sự tương đương giữa các phương thức và quy về một thang đo thống nhất.
Một vấn đề khác được ông Lê lưu ý là quy định về ngưỡng đầu vào đối với nhóm ngành đặc biệt như pháp luật, nếu sử dụng điểm thi tốt nghiệp THPT thì thí sinh áp dụng ngưỡng theo quy định; trong khi nếu sử dụng phương thức khác như học bạ thì ngoài việc đáp ứng ngưỡng này còn phải đáp ứng thêm điều kiện về kết quả học tập lớp 12.
Ông Lê cho rằng cách quy định này có thể tạo ra sự chênh lệch giữa các phương thức xét tuyển, bởi thí sinh sẽ có xu hướng lựa chọn phương thức điểm thi thay vì các phương thức khác.
Ông Lê cũng cho rằng cần xem xét lại việc áp dụng ngưỡng đầu vào ngành Luật đối với các nhóm người học khác nhau. Với học sinh chính quy, văn bằng thứ nhất, việc đặt ra ngưỡng đầu vào có thể phù hợp. Tuy nhiên, với những người đã tốt nghiệp đại học, đang đi làm và học văn bằng hai, vừa làm vừa học hoặc đào tạo từ xa, việc áp dụng cùng ngưỡng dựa trên điểm thi tốt nghiệp THPT cần được xem xét.
Theo ông, những người đã tốt nghiệp đại học từ nhiều năm trước có quá trình học tập và thời điểm tốt nghiệp khác với học sinh hiện nay. Nếu yêu cầu họ đáp ứng ngưỡng điểm thi tốt nghiệp THPT hiện tại, hoặc ngưỡng tại thời điểm họ tốt nghiệp, thì cần có cơ sở phù hợp để áp dụng.
Bên cạnh đó, ông Lê cho rằng dự thảo cần xem xét sự khác biệt về điều kiện đầu vào giữa học sinh tốt nghiệp chương trình giáo dục Việt Nam và học sinh tốt nghiệp chương trình nước ngoài được công nhận. Theo ông, trong khi học sinh học chương trình Việt Nam phải đáp ứng các ngưỡng đầu vào khắt khe, còn học sinh tốt nghiệp chương trình nước ngoài thuộc diện tuyển thẳng (theo Thông tư 06). Ông cho rằng điều này tạo ra sự khác biệt về điều kiện xét tuyển giữa các nhóm thí sinh cho dù đã giao quyền xem xét thuộc về Hiệu trưởng cơ sở đào tạo.
Về đề xuất không cho phép các trường cộng điểm đối với chứng chỉ, thành tích hoặc các tiêu chí bổ sung, ông Lê cho rằng không nên xem xét tất cả các loại điểm cộng theo cùng một cách. Ông đặc biệt đề cập đến thành tích học sinh giỏi cấp tỉnh.
Theo ông, nếu cơ quan quản lý tổ chức các kỳ thi để đánh giá học sinh giỏi và các trường sử dụng kết quả này trong tuyển sinh, việc ghi nhận thành tích của những học sinh đạt kết quả cao là vấn đề cần được xem xét. Đối với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế hay các tiêu chí khác, ông cho rằng có thể tùy theo nhu cầu và đối tượng tuyển sinh của từng trường để quy định cách sử dụng phù hợp.