Tại báo cáo của Bộ GD&ĐT gửi Thủ tướng Chính phủ (số 6402), tính đến 17 giờ ngày 20/9, tổng nhu cầu sách giáo khoa năm học 2026-2027 khoảng gần 246 triệu bản; số sách còn thiếu đã giảm từ gần 2,8 triệu bản ngày 15/9 xuống còn gần 800 nghìn bản; khoảng 99,69% tổng nhu cầu đã được đáp ứng, số còn thiếu khoảng 0,31%.
Đến ngày 24/9 (trước thời điểm cam kết với Thủ tướng Chính phủ 1 ngày), số lượng sách phát hành thêm đã cung ứng đủ.
Hiện, Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam tiếp tục in bổ sung và cung ứng về các địa phương từ nay đến hết ngày 30/9 khoảng gần 3 triệu bản sách để đáp ứng nhu cầu phát sinh của học sinh và các thư viện nhà trường qua các kênh phát hành (của nhà xuất bản và các nhà sách tại 34 tỉnh/thành phố); đồng thời, có nguồn sách giáo khoa bổ sung dự phòng khi có thiên tai, bão lũ và các tình huống thực tế.
Bộ GD&ĐT chỉ đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đảm bảo nguồn sách tại các đầu mối phát hành, đại lí, cửa hàng để đáp ứng đầy đủ, kịp thời nhu cầu phát sinh trong năm học, bao gồm nhu cầu mua bổ sung, sách giáo khoa tập 2 và các nhu cầu thực tế khác. Đối với nhu cầu phát sinh, nhà xuất bản đã đảm bảo phân phối tại các cửa hàng, địa điểm cung ứng để đáp ứng nhu cầu phát sinh của học sinh và có thể mua trực tiếp hoặc trực tuyến.
Bộ cũng chỉ đạo Sở GD&ĐT hướng dẫn các cơ sở giáo dục thông báo đầy đủ, kịp thời đến học sinh, cha mẹ học sinh về các điểm bán, địa chỉ mua trực tuyến, đầu mối hỗ trợ, hướng dẫn phương thức đăng kí và thời gian giao sách (đối với đơn đặt sách qua các nền tảng trực tuyến của hệ thống, nhà xuất bản bảo đảm cung cấp sách trong vòng 24 giờ kể từ khi tiếp nhận đơn đặt hàng hợp lệ).
Làm rõ nguyên nhân
Theo Bộ GD&ĐT, năm học 2026-2027 là năm học đầu tiên thực hiện thống nhất một bộ sách giáo khoa trên phạm vi cả nước. Cùng với việc triển khai bộ sách giáo khoa thống nhất, việc thực hiện chính sách hỗ trợ sách cho học sinh, sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức lại mạng lưới trường học và thay đổi đầu mối quản lí đã làm thay đổi đáng kể phương thức xác định nhu cầu, phát hành và cung ứng so với các năm học trước.
Việc xác định và đăng kí nhu cầu sách giáo khoa chịu tác động rất lớn từ quá trình sắp xếp, sáp nhập các cơ sở giáo dục. Sau sắp xếp, số lượng trường giảm khoảng trên 50%, làm thay đổi trên diện rộng hệ thống đầu mối đăng kí, xác nhận và tiếp nhận sách giáo khoa. Nhiều trường không còn giữ nguyên tư cách pháp nhân, tài khoản, con dấu và đầu mối đăng kí như các năm học trước; nhu cầu của các trường cũ phải được rà soát, đối chiếu, điều chỉnh và tổng hợp lại theo đơn vị mới. Trong khi đó, việc sắp xếp diễn ra trong thời điểm cao điểm chuẩn bị năm học, tập trung vào tháng 7 và tháng 8 nên khối lượng trường học chịu tác động đến công tác đăng kí, xác nhận nhu cầu là rất lớn.
Phương thức phát hành, cung ứng sách giáo khoa được thực hiện thông qua hệ thống của Công ty TNHH một thành viên Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam, các đơn vị phát hành, phân phối và sự phối hợp của các địa phương. Với nhu cầu phân bố rộng, khác nhau theo từng địa bàn, trường học và đầu sách, phương thức cung ứng đòi hỏi phải đồng thời thực hiện dự báo nhu cầu, tổ chức in, quản lý tồn kho, phân phối, điều chuyển giữa các địa bàn và in bổ sung khi nhu cầu thực tế phát sinh.
Bộ GD&ĐT nhìn nhận, năng lực dự báo và tổ chức chuỗi cung ứng của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của phương thức cung ứng sách trong bối cảnh mới.
Bộ này cũng giải trình rằng, việc quản lí sản xuất, tồn kho, phát hành, phân phối và điều phối chưa đủ linh hoạt để kịp thời đáp ứng biến động nhu cầu trong giai đoạn cao điểm trước khai giảng, nhất là đối với các đầu sách và địa bàn phát sinh nhu cầu bổ sung. Công tác phối hợp, trao đổi, cập nhật thông tin giữa các bên có thời điểm chưa kịp thời, chưa đồng bộ; dữ liệu về nhu cầu của cơ sở giáo dục, địa phương chưa được kết nối đầy đủ, thường xuyên với dữ liệu về sản xuất, tồn kho, phát hành và phân phối của nhà xuất bản, làm hạn chế khả năng dự báo, điều phối và chủ động nguồn cung.
Một số địa phương chưa thực hiện đầy đủ, kịp thời việc rà soát, xác nhận và báo cáo nhu cầu thực tế, mặc dù Bộ GD&ĐT đã nhiều lần chỉ đạo, đôn đốc; do đó, tại một số thời điểm, số liệu nhu cầu chưa được cập nhật đầy đủ, ảnh hưởng đến việc chủ động sản xuất, điều phối và cung ứng. Mặt khác, trong quá trình chuẩn bị và tổ chức năm học tiếp tục phát sinh nhu cầu bổ sung cho thư viện, thay thế sách mất, hư hỏng, dự phòng và các trường hợp thay đổi địa bàn học tập. Vì vậy, phương thức cung ứng cần được chuyển theo hướng xác định đúng nhu cầu, cung ứng linh hoạt, có nguồn dự phòng và khả năng bổ sung kịp thời.
Giải pháp nào?
Về giải pháp tổng thể thời gian tới, Bộ GD&ĐT sẽ tham mưu hoàn thiện cơ chế quản lí nhà nước đối với sách giáo khoa, nghiên cứu thực hiện phù hợp quyền sở hữu nhà nước đối với bộ sách được lựa chọn sử dụng thống nhất trên toàn quốc, hoàn thiện cơ chế bảo đảm nguồn cung và đa dạng hóa phương thức phát hành, cung ứng.
Bộ này cho biết, sẽ xây dựng chuỗi cung ứng sách giáo khoa trên nền tảng dữ liệu thống nhất, kết nối từ xác định nhu cầu, sản xuất, tồn kho, phát hành, điều phối đến cung ứng; thiết lập cơ chế dự báo, cảnh báo sớm và điều phối kịp thời, kết hợp nguồn lực tập trung với cung ứng tại chỗ và hình thành nguồn sách giáo khoa dự phòng tại địa phương, cơ sở giáo dục.
Bộ GD&ĐT khẳng định, nghiêm túc chịu trách nhiệm về việc thiếu sách giáo khoa và sẽ tiến hành kiểm điểm làm rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.
Mặc dù Bộ GD&ĐT báo cáo cuối ngày như vậy, nhưng trên thực tế một số địa phương, trong ngày 24/9, các thầy cô giáo và phụ huynh vẫn khẳng định còn thiếu sách giáo khoa một số môn học và cấp học.