Bộ GD&ĐT dự kiến giao các tỉnh, thành in và phát hành sách giáo khoa

Nguồn ảnh: Dân Trí

(Dân trí) - Bộ GD&ĐT đang tính toán việc giao các địa phương chịu trách nhiệm in, phát hành sách giáo khoa, cùng với cắt giảm khâu trung gian, tiết giảm chi phí và tiền mua sách của học sinh.

Bộ GDĐT dự kiến giao các tỉnh, thành in và phát hành sách giáo khoa - 1 — Công tác in ấn sách giáo khoa (Ảnh: NXB GDVN).

Đây là một trong những điểm mới đáng chú ý trong chỉ đạo của Bộ GD&ĐT ngày 30/9 về triển khai các nhiệm vụ liên quan đến sách giáo khoa.

Theo đó, Vụ Kế hoạch - Tài chính được giao chủ trì nhiệm vụ nghiên cứu, đổi mới mạnh mẽ công tác biên soạn, xuất bản, phát hành, cung ứng sách giáo khoa.

Nội dung nghiên cứu bao gồm rà soát công tác phát hành, cung ứng, cắt giảm khâu trung gian; nghiên cứu việc giao các địa phương chịu trách nhiệm in ấn, phát hành sách giáo khoa, bảo đảm tiết giảm chi phí, tiết kiệm ngân sách nhà nước và tiền mua sách giáo khoa của học sinh.

Các phương án được yêu cầu thời hạn hoàn thành trong quý IV/2026.

Như vậy, nếu phương án này được cấp có thẩm quyền phê duyệt, khâu in và phát hành sách giáo khoa sẽ có sự tham gia, chịu trách nhiệm trực tiếp của các địa phương.

Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng văn bản hiện mới giao nhiệm vụ nghiên cứu, chưa phải quyết định chính thức chuyển việc in, phát hành sách giáo khoa về cho các tỉnh, thành.

Việc giao nhiệm vụ nghiên cứu cho địa phương được đặt trong một yêu cầu rộng hơn là đổi mới toàn bộ công tác biên soạn, xuất bản, phát hành và cung ứng sách giáo khoa; đồng thời cũng phù hợp với chủ trương miễn phí sách giáo khoa trong thời gian tới.

Hiện nay, khâu phát hành sách giáo khoa thực hiện theo mô hình công ty mẹ - con trong doanh nghiệp nhà nước. Trước đây, Nhà xuất bản (NXB) Giáo dục Việt Nam giữ cổ phần tại 38 công ty, gồm 7 công ty phát hành, các công ty thiết kế, tổ chức bản thảo, nhà in...

Mô hình này đang qua khâu trung gian khi NXB không được làm việc trực tiếp với 34 công ty sách địa phương mà phải thông qua 7 công ty phát hành đầu mối. Trong khi đó, việc thống kê số sách lại phụ thuộc vào dữ liệu từ địa phương. Do đó, việc xây dựng kế hoạch in ấn, tái bản và phân phối hoàn toàn phụ thuộc vào danh mục, số lượng đăng ký và đơn đặt hàng chính thức do các Sở GD&ĐT và hệ thống nhà trường tổng hợp gửi về.

Hồi cuối tháng 9, sau khi người dân phản ánh thiếu sách giáo khoa, Bí thư Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết, thành phố dự kiến in sách và tính toán cơ chế cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn mượn sách từ năm sau. Nhiều địa phương trong cả nước trước đó cũng thông báo chủ trương miễn phí sách giáo khoa nhưng không thực hiện được do nhiều yếu tố.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa giao Vụ Kế hoạch và Tài chính chủ trì nghiên cứu phương án chuyển giao trách nhiệm in ấn, phát hành sách giáo khoa về cho các địa phương trong quý IV/2026. Định hướng này nằm trong kế hoạch đổi mới toàn diện quy trình cung ứng sách, nhằm cắt giảm chi phí trung gian và chuẩn bị lộ trình miễn phí sách giáo khoa trong tương lai. Đây mới là bước nghiên cứu xây dựng đề án, chưa phải quyết định thi hành chính thức trên phạm vi cả nước. Thực tế hiện nay cho thấy quy trình phân phối sách giáo khoa của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam vẫn vận hành theo mô hình công ty mẹ và con khá cồng kềnh. Đơn vị này từng nắm giữ cổ phần tại 38 công ty thành viên, khiến việc cung ứng tới 34 đơn vị phát hành cấp tỉnh phải qua 7 công ty đầu mối trung gian. Sự phân tầng này tạo ra độ trễ về mặt thời gian, trong khi việc lập kế hoạch in ấn hoàn toàn phụ thuộc vào số lượng đăng ký thực tế từ các Sở Giáo dục và Đào tạo. Nếu phân cấp thành công, các tỉnh và thành phố sẽ chủ động hoàn toàn nguồn cung, giải quyết tình trạng thiếu sách cục bộ vào đầu năm học mới. Điển hình như tại Thành phố Hồ Chí Minh, Bí thư Thành ủy Trần Lưu Quang từng chia sẻ kế hoạch thành phố sẽ tự in sách và hỗ trợ học sinh khó khăn mượn sách từ năm sau. Đổi mới khâu in ấn và phát hành về địa phương được kỳ vọng sẽ tiết kiệm ngân sách nhà nước, đồng thời giảm đáng kể áp lực tài chính cho phụ huynh.