Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông để lấy ý kiến rộng rãi trong công luận. Trong đó điểm đáng chú ý là yêu cầu đảm bảo học sinh được học gần nhà và thi tuyển vào lớp 10 với hai môn Ngữ văn và Toán.
Báo Điện tử VietnamPlus đã có cuộc trao đổi với ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Trung học, Bộ Giáo dục và Đào tạo về nội dung này.
Đảm bảo quyền được học tập của học sinh
- Thưa ông, ông có thể chia sẻ những điểm mới cốt lõi của dự thảo thông tư về Quy chế tiếp nhận học sinh đầu cấp giáo dục phổ thông vừa được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố?
Ông Thái Văn Tài: Dự thảo thông tư là sự kế thừa và cụ thể hóa một số điểm mới trong bối cảnh triển khai thực hiện Nghị quyết 71 đối với giáo dục phổ thông.
Tính kế thừa của Thông tư được thể hiện trong dự thảo ở việc bảo đảm quyền được học của trẻ trong độ tuổi và cụ thể hóa một cách rất rõ các nguyên tắc chung khi triển khai giáo dục bắt buộc đối với tiểu học và trung học cơ sở, hướng đến phổ cập giáo dục trung học phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 71.
Tên gọi của thông tư là “tiếp nhận học sinh đầu cấp” đã thể hiện tinh thần sẵn sàng, bảo đảm các điều kiện để đón nhận học sinh trong độ tuổi và giảm những áp lực không cần thiết từ các kỳ thi.
Việc tiếp nhận học sinh cũng truyền tải thông điệp rằng cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương các cấp phải điều tra số trẻ trong độ tuổi, dự báo quy mô trường lớp trong tương lai. Trên cơ sở đó, các địa phương chuẩn bị điều kiện về cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên để khi trẻ đến tuổi đi học, nhà trường có thể tiếp nhận, chào đón các em.
Đối với trung học phổ thông, thực hiện tinh thần Nghị quyết 71, trong một năm vừa qua, tỷ lệ học sinh sau lớp 9 được vào học lớp 10 đã tăng từ 75% lên trên 80%. Trong thời gian tới, tỷ lệ này sẽ tiếp tục tăng. Hiện nay, có những tỉnh đạt tỷ lệ 95%, thậm chí 97%.
Như vậy, để thực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục trung học phổ thông theo tinh thần Nghị quyết 71 trong thời gian tới, số học sinh hoàn thành lớp 9 được vào học lớp 10 sẽ tăng lên, cơ bản được thực hiện tại các địa phương.
Tỷ lệ học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh để được vào trung học phổ thông sẽ còn rất ít. Nhiều địa phương có thể thực hiện phương thức xét tuyển học bạ mà không cần thi tuyển.
Đây là hai tinh thần cốt lõi mà dự thảo thông tư đang hướng đến.
Giảm môn thi, giảm áp lực tuyển sinh vào lớp 10
- Một trong những nội dung của dự thảo thông tư được dư luận đặc biệt quan tâm việc dự kiến thi tuyển sinh lớp 10 với hai môn Ngữ văn và Toán thay vì ba môn như quy định hiện hành. Vì sao Bộ việc Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất điều chỉnh này, thưa ông?
Ông Thái Văn Tài: Đối với trường hợp buộc phải thi tuyển, cụ thể là tuyển sinh vào lớp 10, việc giảm số môn thi xuống còn hai môn xuất phát từ một số yêu cầu.
Thứ nhất, qua quá trình đánh giá, rà soát cho thấy số học sinh tham gia kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 sẽ giảm. Nhiều tỉnh sẽ không tổ chức thi tuyển. Đây là xu hướng trong thời gian tới.
Thứ hai, việc này thực hiện tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là không dùng các kỳ thi để gạt bỏ cơ hội học tập đồng thời bảo đảm quyền được học tập và giảm tối đa áp lực thi cử, đặc biệt là kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10.
Tinh thần đó sẽ được thể hiện trong kỹ thuật và nội dung tuyển sinh. Các địa phương có thể lựa chọn xét tuyển, kết hợp thi tuyển với xét tuyển hoặc thi tuyển. Vì vậy, địa phương phải cân nhắc kỹ để lựa chọn phương án phù hợp, bảo đảm giảm áp lực kỳ thi.
Một yêu cầu khác là phải thực hiện giáo dục toàn diện. Nếu sử dụng kỹ thuật tổ chức kỳ thi để quy định môn thi, vô hình chung sẽ định hướng học sinh học theo môn thi, từ đó ảnh hưởng đến việc lựa chọn nghề nghiệp.
Việc giảm môn thi hướng đến mục tiêu để học sinh học toàn diện, không xem kỳ thi là mục tiêu cuối cùng mà coi quá trình học tập là cơ hội phát hiện năng lực bản thân. Kỳ thi chỉ là thời điểm áp dụng trong một số tình huống bắt buộc nhằm tuyển sinh đúng đối tượng.
Vì vậy, việc giảm số môn thi xuống còn hai có nhiều ý nghĩa: giảm áp lực thi cử, hướng đến giáo dục toàn diện, không dùng kỳ thi để gây áp lực cho học sinh và tránh vô tình định hướng các em lựa chọn ngành nghề theo môn thi.
Xóa chênh lệch chất lượng giáo dục
- Thưa ông, có thể thấy một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo thông tư là đảm bảo học sinh được học trường gần nhà. Ông có thể chia sẻ thêm về nội dung này?
Ông Thái Văn Tài: Đối với việc tiếp nhận học sinh trong độ tuổi nhằm thực hiện giáo dục bắt buộc từ lớp 1 đến lớp 9, xuyên suốt nội dung và cấu trúc của thông tư có những nguyên tắc căn bản.
Theo đó, khi triển khai kế hoạch tuyển sinh trên địa bàn, ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố phải ban hành kế hoạch tổng thể. Sau đó, ủy ban nhân dân cấp phường, xã triển khai kế hoạch tổng thể để điều phối cơ sở vật chất và khả năng đáp ứng của từng trường. Căn cứ vào đó, các nhà trường xây dựng kế hoạch tuyển sinh của mình.
Nguyên tắc quan trọng là không phân biệt địa giới hành chính, học sinh được học tại trường gần nhà. Đây là một trong những nguyên tắc cốt lõi của dự thảo thông tư.
Tuy nhiên, trong bối cảnh thực tế, các cơ sở giáo dục phổ thông vừa thực hiện sáp nhập, có những trường có phân hiệu. Vì vậy, khi xây dựng kế hoạch tuyển sinh, mỗi trường phải tính toán để bảo đảm một cơ sở giáo dục có chung kế hoạch giáo dục, chung cam kết chất lượng và các điều kiện bảo đảm về đội ngũ giáo viên, cơ sở vật chất. Qua đó, xóa nhòa quan niệm về trường trọng điểm hay trường có thương hiệu như trước đây.
Đề nghị các nhà trường cần nghiên cứu kỹ nội dung này đồng thời thực hiện công tác truyền thông, tham mưu để bảo đảm đúng tinh thần: trường có phân hiệu thì cơ sở vật chất và các điều kiện bảo đảm phải như nhau để khi triển khai tuyển sinh, không hình thành tâm lý phân biệt giữa phân hiệu tốt và phân hiệu chưa tốt.
Đây cũng là tinh thần của dự thảo thông tư nhằm lường trước những vấn đề có thể phát sinh và ban hành quy định sớm để các nhà trường kịp thời chuẩn bị.
- Xin trân trọng cảm ơn ông!./.
(Vietnam+)