Quyết định về ban hành Từ điển dữ liệu dùng chung Bộ Khoa học và Công nghệ phiên bản 1.0 được ký ngày 9/10. Theo đó, từ điển sẽ được áp dụng trong tạo lập, chuẩn hóa, quản trị, kết nối, chia sẻ, khai thác và tái sử dụng dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Từ điển gồm ba phụ lục: danh mục các miền dữ liệu và phạm vi quản trị; danh mục phần tử dữ liệu chuẩn hóa và ánh xạ; sổ đăng ký ánh xạ phần tử dữ liệu cùng mẫu triển khai. Bộ xác định đây là phạm vi khởi tạo có kiểm soát, không thay thế Từ điển dữ liệu dùng chung cấp quốc gia.
Người dân thao tác xử lý thủ tục hành chính tại kiosk dịch vụ công tự động của Bộ Khoa học và Công nghệ. Ảnh: Trọng Đạt
Theo Phụ lục I về Danh mục miền dữ liệu và phạm vi quản trị, dữ liệu sẽ được phân thành các miền để phục vụ kiểm kê và xác định phạm vi quản trị. Trong đó có dữ liệu phục vụ quản lý, chỉ đạo điều hành và dữ liệu về hoạt động khoa học, công nghệ như nhiệm vụ, công bố, nhân lực, tổ chức và thống kê khoa học công nghệ. Quy tắc đánh mã miền dữ liệu là DOG6. Chẳng hạn, mã DOG626.03 là tập hợp dữ liệu được tạo, thu thập, quản lý và khai thác trong quá trình tổ chức, vận hành, quản lý và hỗ trợ hoạt động đổi mới sáng tạo, phục vụ cho việc ra quyết định, điều hành, đánh giá và phát triển hệ sinh thái ĐMST.
Ở Phụ lục II có 23 phần tử dữ liệu cốt lõi (CDE) đã được đối soát theo hướng dẫn của Bộ Công an, bao gồm những thông tin nền tảng như mã tỉnh, thành phố; mã quận, huyện; mã xã, phường, thị trấn và các trường dữ liệu dùng chung khác.
Chẳng hạn, mã tỉnh, thành phố được quy định là chuỗi hai chữ số, mã quận, huyện là chuỗi ba chữ số và mã xã, phường, thị trấn là chuỗi năm chữ số. Các hệ thống khi sử dụng những dữ liệu này phải tuân thủ định nghĩa, kiểu dữ liệu, miền giá trị và nguồn chính thức đã được xác định.
Ngoài CDE, Bộ cũng thiết lập nhóm phần tử dữ liệu dùng chung cấp Bộ với mã CDMST. Những phần tử này được ánh xạ với CDE quốc gia khi có tương ứng. Quyết định lưu ý mã CDMST là mã đăng ký của Bộ Khoa học và Công nghệ, không thay thế mã CDE quốc gia.
Phụ lục III quy định mỗi hệ thống hoặc cơ sở dữ liệu phải có sổ đăng ký ánh xạ. Hồ sơ phải thể hiện trường dữ liệu nguồn, kiểu và định dạng hiện tại, phần tử dữ liệu đích, loại ánh xạ, quy tắc chuyển đổi, điều kiện và ngoại lệ, kết quả kiểm thử cùng xác nhận của nghiệp vụ và kỹ thuật.
Theo Bộ, "từ điển dữ liệu" không chỉ là danh sách tên các trường dữ liệu. Đây là tập hợp có cấu trúc gồm định nghĩa nghiệp vụ, thuộc tính kỹ thuật, quản trị, an toàn, bảo vệ, nguồn gốc và quan hệ tham chiếu, nhằm thống nhất ngữ nghĩa và giúp dữ liệu có thể được xử lý bằng máy.
Các dự án đầu tư mới, thuê dịch vụ, mua sắm, xây dựng hoặc nâng cấp hệ thống thông tin phải áp dụng từ điển ngay từ giai đoạn khảo sát, phân tích yêu cầu và thiết kế. Yêu cầu về từ điển dữ liệu, siêu dữ liệu, ánh xạ, bảng mã và khả năng kết nối, chia sẻ phải được đưa vào hồ sơ yêu cầu, hợp đồng và tiêu chí nghiệm thu.
Với các hệ thống đang vận hành, các đơn vị được yêu cầu kiểm kê, lập sổ ánh xạ, chuẩn hóa và chuyển đổi theo kế hoạch. Bộ ưu tiên các cơ sở dữ liệu có kết nối, chia sẻ bắt buộc, dữ liệu dùng chung, dữ liệu mở và dữ liệu phục vụ thủ tục hành chính.
Việc chuẩn hóa được thực hiện theo quy trình sáu bước, gồm: Kiểm kê, phân tích và xác định nhu cầu; Lựa chọn phương án, lập hồ sơ và xác nhận nội dung nghiệp vụ; Thẩm tra nghiệp vụ, kỹ thuật, pháp lý, an ninh, an toàn theo chức năng; Tổng hợp, trình lãnh đạo Bộ phê duyệt, công bố; Đăng ký hoặc ánh xạ với Từ điển dữ liệu dùng chung cấp quốc gia khi thuộc trường hợp phải thực hiện; Ghi sổ, quản trị, giám sát, cập nhật hoặc ngừng áp dụng.
Trung tâm Chuyển đổi số được giao làm đầu mối kỹ thuật và quản trị kỹ thuật của từ điển, quản lý sổ đăng ký, mã, phiên bản và lịch sử thay đổi; đồng thời hướng dẫn kiểm kê, chuẩn hóa, lập hồ sơ ánh xạ và đối soát với Từ điển dữ liệu dùng chung cấp quốc gia.
Lưu Quý