Ngày 28/9/2026, tuyến đường sắt cao tốc Cáp Nhĩ Tân – Y Xuân tại tỉnh Hắc Long Giang, Đông Bắc Trung Quốc đã chính thức vận hành, rút ngắn hành trình giữa hai thành phố từ khoảng 7 giờ xuống chưa đầy 2 giờ.
Theo hồ sơ dự án, tuyến có tổng mức đầu tư khoảng 44,98 tỷ nhân dân tệ, tương đương khoảng 174.000 tỷ đồng. Công trình dài 318 km, tốc độ thiết kế 250 km/h, với 9 nhà ga. Trong đó, Y Xuân Tây là ga đường sắt cao tốc nằm ở vĩ độ cao nhất Trung Quốc tại thời điểm khai trương.
Điểm đặc biệt của tuyến nằm ở điều kiện khí hậu và địa chất dọc hành trình. Theo Tân Hoa xã, khu vực này có chênh lệch nhiệt độ trong năm vượt 70°C, còn nhiệt độ cực thấp vào mùa đông có thể xuống -40°C. Dọc tuyến phân bố 14 dải đất đóng băng lâu năm dạng đảo, tổng chiều dài khoảng 5,8 km.
Điều kiện tự nhiên khắc nghiệt đặt ra nhiều thách thức đối với thiết kế, thi công và vận hành. Khi nhiệt độ tăng, nền đất đóng băng có thể tan; khi nhiệt độ giảm, đất có thể giãn nở do đóng băng. Quá trình biến đổi lặp lại có nguy cơ gây lún nền đường, biến dạng đường ray và ảnh hưởng đến an toàn chạy tàu.
Nhiệt độ thấp cũng đặt ra yêu cầu nghiêm ngặt đối với hệ thống cấp điện, thông tin và tín hiệu. Trước khi đón khách, tuyến phải trải qua quá trình kiểm tra đồng bộ để đánh giá khả năng hoạt động của từng hệ thống và mức độ phối hợp giữa chúng, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu khai thác an toàn.
Tuyến đường sắt cao tốc Cáp Nhĩ Tân – Y Xuân đi qua khu vực có đất đóng băng lâu năm, nơi nhiệt độ mùa đông có thể xuống -40°C (Ảnh: CREC).
Tuyến đường sắt cao tốc Cáp Nhĩ Tân – Y Xuân sử dụng công nghệ đường sắt điện khí hóa, với đoàn tàu chạy bằng bánh xe trên ray thép và nhận điện từ hệ thống dây tiếp xúc trên cao.
Theo Ủy ban Phát triển và Cải cách tỉnh Hắc Long Giang, đoạn Thiết Lực – Y Xuân sử dụng đường ray có ballast, tức ray và tà vẹt được đặt trên lớp đá dăm. Khi bắt đầu đặt ray tại đoạn này, nhà thầu sử dụng các thanh ray dài 500 m.
Thách thức lớn nằm ở việc giữ ổn định nền đường trong điều kiện đóng băng và tan băng. Những biến đổi của nền đất theo nhiệt độ có thể gây lún, trương nở và ảnh hưởng đến hình dạng đường ray. Băng tuyết cũng đặt ra yêu cầu bảo vệ hệ thống cấp điện, thông tin và tín hiệu.
Theo China Railway Group, tùy điều kiện từng khu vực, nhà thầu áp dụng phương án đào bỏ, thay vật liệu nền kết hợp làm tan trước, hoặc sử dụng ống nhiệt kết hợp tấm cách nhiệt. Các biện pháp này được triển khai cùng thử nghiệm và quan trắc dài hạn nhằm theo dõi sự biến đổi của đất đóng băng lâu năm và tác động đến công trình.
Tuyến còn sử dụng nhiều cầu để thích ứng với địa hình và điều kiện tự nhiên. Theo thông tin được dẫn trong bản gốc, cầu chiếm khoảng 72% chiều dài đoạn tuyến đi qua khu vực được đề cập; con số này cần được phân biệt với tỷ lệ cầu trên toàn tuyến.
Việc đưa tuyến Cáp Nhĩ Tân – Y Xuân vào khai thác giúp Tuy Hóa và Y Xuân kết nối với mạng lưới đường sắt cao tốc quốc gia, cải thiện khả năng đi lại giữa vùng rừng phía bắc với các trung tâm đô thị.
Theo Global Times, tuyến mới được kỳ vọng tạo thêm động lực cho quá trình phục hồi kinh tế khu vực Đông Bắc Trung Quốc. Hắc Long Giang vốn là một trung tâm công nghiệp truyền thống, phát triển dựa trên các ngành thép và máy móc, đồng thời là điểm đến du lịch mùa đông nổi tiếng. Tỉnh đang tìm kiếm những động lực tăng trưởng mới, trong đó có du lịch và các hoạt động gắn với tài nguyên sinh thái.
Thời gian di chuyển được rút ngắn tạo điều kiện kết nối các điểm đến, mở rộng hoạt động du lịch và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân. Tuyến đường cũng bổ sung kinh nghiệm xây dựng, vận hành đường sắt cao tốc trong môi trường lạnh sâu và nền đất phức tạp.