'Bố trí cán bộ không phải do xuất thân mà là có làm được việc hay không'

Sáng 16/10, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tổ chức Hội nghị toàn quốc quán triệt và triển khai Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa 14.

Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc trình bày nội dung ba Nghị quyết về xây dựng Đảng mới được Trung ương thông qua. Đó là chuyên đề Nghị quyết số 29 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về tiếp tục đổi mới, hoàn thiện phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 30 về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết 31 của Ban Chấp hành Trung ương về tăng cường xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Theo ông, thực tiễn cho thấy cùng một chủ trương, cơ chế, chính sách nhưng có nơi thực hiện rất tốt, có nơi trì trệ, kéo dài. Sự khác biệt nhiều khi không nằm ở chủ trương, mà ở năng lực, trách nhiệm và bản lĩnh của đội ngũ cán bộ, trước hết là người đứng đầu. Do đó phải tạo ra sự thay đổi thực chất về chất lượng đội ngũ, để người có đức, có tài được phát hiện, trọng dụng, phát huy; người dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung được khuyến khích, bảo vệ; người không đáp ứng yêu cầu phải được bố trí lại hoặc thay thế kịp thời.

Nghị quyết 30 đổi mới tư duy về công tác cán bộ, xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ để lựa chọn, xây dựng và phát triển đội ngũ; không bố trí công việc theo con người hiện có. "Không thể vì đang có cán bộ như thế nào mà thiết kế công việc theo con người như thế ấy, hoặc chỉ căn cứ vào bằng cấp, thâm niên, quá trình công tác để bố trí cán bộ", ông nói.

Sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khối lượng công việc và yêu cầu năng lực của cán bộ cấp xã thay đổi rất lớn. Nếu vẫn đánh giá, bố trí cán bộ chủ yếu theo chức danh, thâm niên hoặc kinh nghiệm trước đây thì khó đáp ứng yêu cầu. "Phải căn cứ vào nhiệm vụ thực tế để xác định cần người có năng lực gì, thiếu năng lực nào, ai có thể đảm đương, ai cần đào tạo thêm và vị trí nào phải điều chỉnh, bố trí lại", ông Ngọc nói và nhấn mạnh công tác cán bộ phải bắt đầu từ yêu cầu của công việc và kết thúc bằng hiệu quả, không tìm việc cho người mà tìm đúng người để làm việc.

Bộ Chính trị đã chỉ đạo trong quý IV cả hệ thống chính trị phải hoàn thành xây dựng vị trí việc làm. Đây là cơ sở nền tảng để xác định biên chế, cải cách tiền lương và thực hiện chính sách về cán bộ.

Phân biệt người đóng góp thực và thành tích trên báo cáo

Theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, công tác đánh giá cán bộ cũng được đổi mới, lấy phẩm chất, năng lực, uy tín và kết quả, sản phẩm công việc làm thước đo chủ yếu. Qua nhiều nhiệm kỳ, công tác đánh giá cán bộ được xác định là "khâu yếu, nay được xem là điểm đột phá quan trọng nhất".

Nghị quyết yêu cầu khắc phục tình trạng đánh giá hình thức, bình quân, nể nang, né tránh. Đánh giá cán bộ không chỉ qua hồ sơ, báo cáo, nhận xét chung chung mà phải dựa vào kết quả thực hiện nhiệm vụ, sản phẩm cụ thể, có thể kiểm chứng.

Tuy nhiên, ông lưu ý đánh giá bằng kết quả không có nghĩa chỉ nhìn vào con số mà phải xem xét trong mối quan hệ với tính chất, độ khó của nhiệm vụ, điều kiện thực hiện, nguồn lực được giao và đóng góp thực chất của từng cá nhân.

Ví dụ, cùng là người đứng đầu địa phương, nhưng có cán bộ được giao địa bàn thuận lợi, nguồn lực lớn, còn người khác phụ trách nơi khó khăn, nhiều tồn đọng. Vì vậy, không thể chỉ so sánh chỉ tiêu tuyệt đối để kết luận ai làm tốt hơn mà phải đánh giá người nào giải quyết được việc khó, tạo ra chuyển biến thực chất, sử dụng hiệu quả nguồn lực, được cán bộ, nhân dán tín nhiệm. Hoặc cán bộ nhiều năm liên tục được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ, nhưng khi giao việc khó thì chậm quyết định, đùn đẩy trách nhiệm, không tạo ra sản phẩm.

"Đánh giá cán bộ phải phân biệt được người làm tốt với người làm chưa tốt, người thực sự dám làm với người chỉ làm tròn quy trình, người có đóng góp thực chất với người có thành tích chủ yếu trên báo cáo", ông nói và cho biết kết quả đánh giá phải được sử dụng thực chất trong đào tạo, bố trí, sử dụng, đề bạt, trọng dụng hoặc thay thế cán bộ. "Không thể đánh giá là một việc, sử dụng cán bộ lại là việc khác".

Cán bộ không đáp ứng yêu cầu sẽ bị miễn nhiệm

Cơ chế phát hiện, tạo nguồn, lựa chọn và sử dụng cán bộ được đổi mới theo hướng rộng mở, thực chất. Nghị quyết yêu cầu khắc phục tình trạng tạo nguồn khép kín, cục bộ; chủ động chuẩn bị đội ngũ kế cận từ sớm, từ xa, nhiều lớp, nhiều phương án; mở rộng nguồn cán bộ có chất lượng từ thực tiễn công tác, lĩnh vực, khu vực và môi trường hoạt động khác nhau.

"Phải mạnh dạn phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số, cán bộ khoa học, kỹ thuật và những người có năng lực nổi trội", ông Ngọc nói. Đồng thời, các đơn vị phải phát triển đội ngũ chuyên gia, cán bộ chuyên môn sâu, tạo điều kiện để những người giỏi chuyên môn được cống hiến, phát triển tương xứng, không nhất thiết phải trở thành cán bộ lãnh đạo, quản lý mới được ghi nhận, đãi ngộ".

Trưởng ban Tổ chức Trung ương dẫn thực tế có những cán bộ trẻ có tư duy mới, năng lực công nghệ tốt, giải quyết công việc hiệu quả nhưng chưa được mạnh dạn giao nhiệm vụ vì chưa đủ thâm niên hoặc chưa trải qua đầy đủ những vị trí theo cách làm quen thuộc. Ngược lại, có người đã kinh qua nhiều vị trí nhưng năng lực thực tế chưa đáp ứng yêu cầu.

Nghị quyết đòi hỏi phải nhìn nhận và xử lý những vấn đề đó một cách khách quan, đúng nguyên tắc, đúng tiêu chuẩn và quy định; không hạ thấp tiêu chuẩn, nhưng cũng không để những cách làm máy móc trở thành rào cản đối với người thực sự có năng lực. "Điều quan trọng không phải cán bộ xuất thân từ đâu, đã trải qua bao nhiêu vị trí, mà là có đủ phẩm chất, năng lực, đáp ứng tiêu chuẩn và làm được việc hay không", ông nói.

Nghị quyết đặt ra yêu cầu phải xây dựng môi trường làm việc trong đó người có đức, có tài có cơ hội phát huy; người làm tốt được ghi nhận, trọng dụng, đãi ngộ xứng đáng; người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung được khuyến khích và bảo vệ. Đồng thời, Trung ương yêu cầu khắc phục tình trạng cán bộ yếu kém, trì trệ, né tránh trách nhiệm nhưng vẫn được bố trí, sử dụng kéo dài; thực hiện nghiêm việc rà soát, sàng lọc, bố trí lại, miễn nhiệm hoặc thay thế những người không đáp ứng yêu cầu.

"Chúng ta dứt khoát không chấp nhận tình trạng không dám làm, nhưng lại đổ cho cơ chế, chính sách chưa đầy đủ", ông Ngọc nói và nhấn mạnh yêu cầu kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ. Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm về việc nhận xét, đánh giá, tiến cử, giới thiệu và sử dụng cán bộ.

Trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu không chỉ được đo bằng kết quả của một nhiệm kỳ, mà còn bằng chất lượng đội ngũ cán bộ được xây dựng và nguồn kế cận được chuẩn bị cho những nhiệm kỳ tiếp theo. Người đứng đầu hoàn thành tốt nhiệm vụ trước mắt nhưng không chuẩn bị được đội ngũ cán bộ cho tương lai thì chưa hoàn thành đầy đủ trách nhiệm đối với sự phát triển lâu dài của tổ chức.

Vũ Tuân