Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth - Ảnh: REUTERS
Trong chương trình "This Week" của Đài ABC phát sóng ngày 8-11, lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Mỹ Hakeem Jeffries tuyên bố ủng hộ mạnh mẽ việc luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth.
"Tôi hoàn toàn ủng hộ nghị quyết về ông Hegseth. Vị quan chức này đã lạm dụng quyền lực, làm suy yếu an ninh quốc gia và dàn dựng cuộc chiến tranh tốn kém, liều lĩnh tại Iran. Điều này đã khiến giá cả leo thang đối với người dân Mỹ và làm cho đất nước trở nên kém an toàn hơn. Ông Hegseth phải rời ghế” - ông Jeffries nhấn mạnh.
Nóng từ khóa “luận tội ông Hegseth”
Ông Jeffries không phải là tiếng nói duy nhất muốn luận tội người đứng đầu Lầu Năm Góc.
Hạ nghị sĩ Cộng hòa Thomas Massie (bang Kentucky) đang thúc đẩy nỗ lực luận tội ông Hegseth, dự kiến sẽ tái đệ trình dự thảo nghị quyết luận tội sớm nhất vào ngày 9-11 (giờ Mỹ).
Bản dự thảo bao gồm tám điều khoản luận tội. Trong đó cáo buộc Bộ trưởng Hegseth vi phạm Nghị quyết về Quyền hạn Chiến tranh năm 1973 khi điều hành cuộc chiến tranh Iran, đồng thời có những hành động phi pháp trong các chiến dịch quân sự tại Venezuela, Yemen, biển Caribe và khu vực đông Thái Bình Dương.
Khi được hỏi liệu có kỳ vọng toàn bộ nghị sĩ Đảng Dân chủ tại Hạ viện sẽ ủng hộ nghị quyết này hay không, ông Jeffries cho biết các thành viên sẽ "thảo luận về vấn đề đó" vào sáng 10-11.
"Tôi tin rằng nghị quyết này sẽ nhận được sự ủng hộ cực kỳ mạnh mẽ" - ông Jeffries nhận định.
Áp lực ngày càng gia tăng đối với ông Hegseth xuất hiện sau những thất bại của Đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ.
Theo Kênh Al Jazeera, nhiều nghị sĩ Cộng hòa hiện vẫn không muốn trực tiếp đổ lỗi cho Tổng thống Mỹ Donald Trump về thất bại bầu cử giữa kỳ, song họ thừa nhận cuộc chiến tại Iran chính là nguyên nhân cốt lõi dẫn đến sự sụp đổ diện rộng này.
Dù không chỉ trích đích danh cá nhân nào, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã phải thừa nhận rằng "lý do chúng ta thất bại chính là cuộc chiến".
Bộ trưởng Hegseth trong tình cảnh đó lại được nhiều người xem là nhân tố then chốt đã thuyết phục tổng thống can dự vào một cuộc xung đột làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt và tiêu tốn lượng đạn dược đắt đỏ của Mỹ.
“Bạn có thể thấy người ta đã bắt đầu mài dao nhắm vào Bộ trưởng Hegseth” - ông Paul Musgrave, Phó Giáo sư Khoa học chính trị tại Đại học Georgetown (Qatar), nhận định.
Thượng nghị sĩ Cộng hòa Thom Tillis (bang North Carolina) cho biết ông Hegseth sẽ phải đối mặt với một cuộc "phán xét" trong kỳ họp Quốc hội cuối khóa, đồng thời khẳng định ông Trump sẽ không thể nhận được các khoản ngân sách cần thiết cho Lầu Năm Góc nếu ông Hegseth vẫn tại vị.
Thượng nghị sĩ Tillis, người từng ủng hộ việc phê chuẩn ông Hegseth vào tháng 1-2025, gọi lá phiếu đó là "sự hối tiếc lớn nhất trong sự nghiệp của tôi". Tháng trước, ông đã thúc giục ông Trump sa thải vị bộ trưởng vì "sự quản lý yếu kém đối với những quân nhân quả cảm".
Đài CNN cũng dẫn lời các nguồn tin nội bộ Đảng Cộng hòa (yêu cầu giấu tên) nói rằng ông Hegseth đã thổi phồng khả năng của Mỹ trong việc áp đảo Iran và liên tục kêu gọi leo thang căng thẳng, ngay cả khi thực tế đã phơi bày rằng sức mạnh quân sự sẽ không thể ép buộc chính quyền Tehran đầu hàng.
"Nếu Tổng thống nghiêm túc về việc yêu cầu ai đó phải chịu trách nhiệm, thì người đó chính là ông Hegseth. Ông ấy đã không trung thực hoặc sai lầm về các mốc thời gian, mục tiêu và đích đến kể từ khi bắt đầu" - một đảng viên Cộng hòa thân cận với Nhà Trắng chia sẻ với Đài CNN hồi tuần trước.
Lãnh đạo phe thiểu số tại Hạ viện Mỹ Hakeem Jeffries tuyên bố ủng hộ mạnh mẽ việc luận tội Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth - Ảnh: AFP
Quy trình bỏ phiếu luận tội
Một cuộc bỏ phiếu luận tội chỉ cần tỉ lệ đa số quá bán để được Hạ viện thông qua. Đảng Dân chủ hiện nắm giữ 214 ghế tại cơ quan này, và họ chỉ cần thêm một vài nghị sĩ Cộng hòa ủng hộ kiến nghị của ông Massie là đủ 218 phiếu cần thiết để đạt thế đa số.
Nếu cuộc bỏ phiếu diễn ra sau khi Hạ viện khóa mới đi vào hoạt động vào tháng 1-2027, Đảng Dân chủ khi đó không cần bất kỳ sự hỗ trợ nào từ phe Cộng hòa, vì hiện đảng này được dự báo đã giành được hơn 250 ghế sau bầu cử giữa kỳ.
Tuy nhiên, một nghị quyết luận tội tại Hạ viện cần được Thượng viện phê chuẩn với tỉ lệ đa số hai phần ba mới có thể bãi nhiệm ông Hegseth.
Đảng Dân chủ hiện là phe thiểu số tại Thượng viện, và ngay cả trong Quốc hội khóa mới, họ cũng chỉ có tối đa 56/100 ghế. Điều đó có nghĩa là họ cần ít nhất 11 nghị sĩ Cộng hòa "vượt rào" gia nhập để đạt đủ 67 phiếu cần thiết nhằm xác lập thế đa số hai phần ba.
Rào cản này giải thích lý do vì sao Tổng thống Trump, dù hai lần bị Hạ viện luận tội, đều được Thượng viện tuyên trắng án.
Đây cũng là lý do vì sao hai thành viên nội các duy nhất từng bị Hạ viện luận tội trong lịch sử, Bộ trưởng Chiến tranh William Belknap vào năm 1876 và Bộ trưởng An ninh Nội địa Alejandro Mayorkas vào năm 2024, sau đó đều được Thượng viện tha bổng.
Sức ép từ chức
Giới phân tích nhận định rằng bất chấp kết quả kiến nghị luận tội của ông Massie ra sao, áp lực buộc ông Hegseth phải rời ghế sẽ ngày càng lớn, gồm cả sức ép từ ngay trong nội bộ đảng Cộng hòa.
Ông Richard Johnson, Giảng viên cao cấp về khoa học chính trị tại Đại học Queen Mary (Anh), cho biết thành tích kém của Đảng Cộng hòa trong kỳ bầu cử giữa kỳ có thể thúc đẩy những cá nhân có tham vọng lãnh đạo đảng phải thể hiện mình mang "chất MAGA hơn cả ông Trump".
Chấm dứt và né tránh các cuộc chiến tranh ở nước ngoài vốn là một trụ cột cốt lõi của phong trào 'làm nước Mỹ vĩ đại trở lại' (MAGA) do ông Trump gầy dựng.
Các ứng cử viên này có thể sẽ lập luận rằng ông Trump và vòng tròn thân tín của mình đã khuất phục trước "chính phủ ngầm" (deep state, thuật ngữ ám chỉ một đội ngũ quyền lực) của Mỹ trong vấn đề Iran.
Điều này, theo ông Johnson, là "sự phản bội lại lời hứa không khơi mào các cuộc chiến tranh mới và đẩy chi phí sinh hoạt của những người dân Mỹ bình thường lên cao".
Từ thực tế đó, ông Johnson nhận định Đảng Cộng hòa trong thời gian tới có thể sẽ quay lưng với các ứng cử viên thuộc giới tinh hoa truyền thống, để tìm kiếm một gương mặt mới có tiềm năng hơn.
Trong lúc này, các chính trị gia Cộng hòa có thể tìm cách tách mình khỏi cuộc chiến Iran, như cách Phó Tổng thống JD Vance đang làm.
Và việc có một "người giơ đầu chịu báng" sẽ là mảnh ghép hoàn hảo cho chiến lược này.
Ông Trump tuyên bố sẽ trở lại, chê bầu cử giữa kỳ là 'bước lùi lịch sử'Tổng thống Mỹ cho rằng chiến thắng của Đảng Dân chủ tại bầu cử giữa kỳ là bước lùi lớn trong lịch sử Mỹ.