Hai chị em tôi lớn lên trong đủ đầy, chưa từng phải lo nghĩ nhiều về tiền bạc. Bố thường xuyên đi công tác xa nhà, mẹ vừa may đồ kiếm thêm thu nhập, vừa quán xuyến mọi việc trong nhà, chăm sóc và dạy dỗ hai chị em.
Mẹ hiền lành và nhẹ nhàng, còn bố nghiêm khắc và là người quyết định những chuyện lớn trong gia đình.
Cuộc sống cứ thế êm đềm cho đến một ngày, có người tìm đến nhà đòi nợ. Họ nói bố đã vay tiền nhưng không còn khả năng trả, nếu gia đình không thanh toán thì căn nhà sẽ bị siết. Tôi không tin chuyện đó cho đến khi nghe chính bố mẹ nói chuyện với nhau. Hóa ra, bố làm ăn thua lỗ, dẫn đến khoản nợ lớn mà mẹ con tôi hoàn toàn không hay biết.
Từ trước đến nay, chuyện bố vay tiền làm ăn hay nợ nần thế nào, mẹ con tôi đều không biết. Vậy nếu bố không có khả năng trả nợ, mẹ con tôi có phải gánh khoản nợ đó thay bố không?
Độc giả Dạ Thảo
Thạc sĩ luật Nguyễn Trúc Anh tư vấn:
Tôi đồng cảm với những gì gia đình bạn đang trải qua. Cuộc sống vốn không phải lúc nào cũng thuận lợi, sẽ có những lúc gặp khó khăn và chúng ta buộc phải đối diện để tìm cách vượt qua. Để trả lời câu hỏi của bạn, tôi dẫn chứng một số quy định của pháp luật có liên quan.
Theo pháp luật về hôn nhân gia đình hiện hành, vợ chồng có quyền lựa chọn áp dụng chế độ tài sản theo luật định hoặc theo thỏa thuận. Thông thường, khi giữa vợ chồng không có thỏa thuận, sẽ áp dụng chế độ tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân theo luật định.
Khoản 1 Điều 33 Luật hôn nhân và gia đình 2014 quy định tài sản chung của vợ chồng gồm tài sản do vợ chồng tạo ra, thu nhập do lao động, hoạt động sản xuất, kinh doanh, hoa lợi, lợi tức phát sinh từ tài sản riêng và thu nhập hợp pháp khác (trừ trường hợp có thỏa thuận phân chia tài sản chung trong thời kỳ hôn nhân), tài sản được thừa kế chung hoặc tặng cho chung và tài sản khác mà vợ chồng thỏa thuận là tài sản chung.
Lưu ý, quyền sử dụng đất mà vợ chồng có được sau khi kết hôn là tài sản chung của vợ chồng, trừ khi được thừa kế riêng hoặc tặng cho riêng hoặc có được thông qua giao dịch bằng tài sản riêng. Tài sản chung của vợ chồng thuộc sở hữu chung hợp nhất dùng để đảm bảo nhu cầu của gia đình cũng như thực hiện nghĩa vụ chung của vợ chồng.
Trong đó, nghĩa vụ chung của vợ chồng, theo Điều 37 Luật hôn nhân gia đình 2014, được xác định bao gồm các nghĩa vụ phát sinh từ giao dịch do vợ chồng cùng thỏa thuận xác lập, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại mà theo quy định pháp luật họ phải cùng chịu trách nhiệm; nghĩa vụ do mỗi bên thực hiện nhằm thực hiện nhu cầu thiết yếu của gia đình; nghĩa vụ phát sinh từ việc chiếm hữu, sử dụng, định đoạt chung; nghĩa vụ phát sinh từ việc dùng tài sản riêng để duy trì, phát triển khối tài sản chung hoặc tạo ra nguồn thu nhập chủ yếu của gia đình, nghĩa vụ bồi thường thiệt hại do con gây ra mà theo quy định của Bộ luật Dân sự cha mẹ phải bồi thường và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật có liên quan.
Qua câu chuyện bạn kể, thoạt nhìn chuyện này có vẻ không liên quan đến mẹ con bạn, nhưng đối với bố bạn suy cho cùng, dù làm công ăn lương hay đầu tư kinh doanh, mục đích cuối cùng vẫn là tạo ra thu nhập để đảm bảo cuộc sống của gia đình.
Việc đầu tư kinh doanh luôn có những rủi ro chực chờ phía trước, thất bại là điều không thể tránh khỏi. Do đó, dù chỉ có bố bạn vay tiền nhưng mục đích là đầu tư kinh doanh nhằm sinh lợi, cuối cùng vẫn là để phục vụ cho nhu cầu thiết yếu của gia đình nên nghĩa vụ này không phải của riêng bố bạn, mà được xác định là chung của bố mẹ bạn. Vì vậy, mẹ bạn cũng có nghĩa vụ phải thực hiện cùng với bố.
Chúc bạn và gia đình sớm giải quyết được vấn đề, vượt qua giai đoạn khó khăn này.