Bốn năm xây dựng Dinh Độc Lập

Khoảng 100 bản vẽ thiết kế, hình ảnh quá trình hơn 4 năm thiết kế, xây dựng Dinh Độc Lập được trưng bày nhân dịp kỷ niệm 60 năm công trình khánh thành (31/10/1966 - 31/10/2026).

Dinh Norodon - tiền thân của Dinh Độc Lập qua ảnh chụp năm 1873.

Công trình do chính quyền Pháp xây dựng tại Sài Gòn, hoàn thành năm 1871. Ban đầu, đây là nơi ở và làm việc của Thống đốc Nam Kỳ, sau đó được sử dụng làm nơi ở và làm việc của Toàn quyền Đông Dương. Năm 1954, dinh đổi tên thành Dinh Độc Lập sau khi ông Ngô Đình Diệm, thời điểm này là thủ tướng, nhận bàn giao từ Pháp.

Dinh Norodon - tiền thân của Dinh Độc Lập qua ảnh chụp năm 1873.

Ngày 27/2/1962, hai phi công thuộc Không lực Việt Nam Cộng hòa là Phạm Phú Quốc và Nguyễn Văn Cử ném bom dinh, khiến công trình hư hại nghiêm trọng, đặc biệt ở khu vực cánh trái. Sự việc này đặt ra yêu cầu tái thiết, đồng thời mở ra quá trình tìm kiếm phương án kiến trúc cho công trình mới.

Do không thể khôi phục, Tổng thống Ngô Ðình Diệm đã cho san bằng và xây một dinh thự mới ngay trên nền đất cũ theo đồ án thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ.

Nhiều phương án được nghiên cứu trước khi đồ án của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ cùng cộng sự được chọn. Trong ảnh là các thiết kế theo hướng tân cổ điển và kết hợp Đông - Tây được trưng bày.

Khuynh hướng tân cổ điển kế thừa kết cấu còn lại của dinh Norodom, đồng thời duy trì tính cân đối, bề thế và tỉnh đối xứng đặc trưng của kiến trúc cổ điển, nhằm tiết kiệm chi phí tái thiết. Tiêu biểu là các phương án của nhóm kiến trúc sư Hoa - Thâng - Nhạc, Bùi Quang Hanh - Lê Văn Lắm và Trần Văn Đường.

Khuynh hướng kết hợp giữa Đông - Tây như các kiến trúc sư Hoàng Hùng, Nguyễn Bá Chí, và Nguyễn Mạnh Bảo mang phong cách Đông Dương nhưng chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của kiến trúc cổ Việt Nam.

Bản vẽ của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ theo khuynh hướng hiện đại tại triển lãm.

Đồ án tổng thể Dinh Độc Lập của nhóm thiết kế gồm kiến trúc sư Ngô Viết Thụ, điêu khắc gia Nguyễn Văn Thế và các cộng sự hoàn thiện tháng 12/1962 tại Đà Lạt. Trước đó vào ngày 1/7/1962, công trình được khởi công xây dựng.

Chịu ảnh hưởng của trường phái kiến trúc hiện đại, nhóm kết hợp kết cấu bê tông cốt thép với ngôn ngữ tạo hình tiết chế, đồng thời vận dụng triết lý Á Đông, nghệ thuật trang trí Việt Nam và giải pháp thích ứng với khí hậu nhiệt đới phương nam.

Bản vẽ của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ theo khuynh hướng hiện đại tại triển lãm.

Dinh được thiết kế theo triết lý phương Đông qua nghệ thuật chiết tự chữ Hán. Mặt bằng tổng thể mang hình chữ Cát tượng trưng cho may mắn, tốt lành; các đường nét kiến trúc còn gợi hình chữ Khẩu, Tam, Vương, Chủ, Hưng mang hàm ý tự do ngôn luận, chủ quyền độc lập và khát vọng đất nước hưng thịnh.

Bản vẽ giới thiệu về khu nhà chính của dinh có hình chữ T, diện tích mặt bằng 4.500 m2, cao 26 m, nằm ở vị trí trung tâm khu đất.

Nhóm thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ (thứ ba từ trái qua - ảnh đầu) chụp ảnh trước bản vẽ đồ án.

Ông Thụ tốt nghiệp kiến trúc tại Trường cao đẳng Mỹ thuật Paris và đoạt Giải thưởng Khôi nguyên La Mã (Premier Grand Prix de Rome) năm 1955. Năm 1962, ông được Viện Kiến trúc Hoa Kỳ trao danh hiệu Viện sĩ Danh dự (Honorary Fellow of the American Institute of Architects - Hon. FAIA).

Nhóm thiết kế của kiến trúc sư Ngô Viết Thụ (thứ ba từ trái qua - ảnh đầu) chụp ảnh trước bản vẽ đồ án.

Dinh Độc Lập trong quá trình thi công, xây dựng năm 1963-1964.

Công trình đang xây dựng thì ông Ngô Ðình Diệm bị phe đảo chính ám sát ngày 2/11/1963. Tổng thống Đệ nhị Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Văn Thiệu là chủ tọa lễ khánh thành vào ngày 31/10/1966 và sống ở nơi này từ tháng 10/1967 đến tháng 4/1975.

Dinh Độc Lập trong quá trình thi công, xây dựng năm 1963-1964.

Quá trình thi công nội thất bên trong dinh vào năm 1964. Ảnh trước là cảnh thi công treo bức tranh Việt Nam Quốc tổ trong phòng khánh tiết. Ảnh sau là xây dựng các phòng công năng bên trong.

Dinh Độc Lập có khoảng 100 phòng được bố trí hài hòa trên diện tích sử dụng rộng 20.000 m2. Hệ thống phòng ốc tại đây được chia thành nhiều khu vực chức năng khác nhau bao gồm các phòng làm việc, khánh tiết, ngoại giao, khu vực sinh hoạt gia đình của Tổng thống và hệ thống hầm trực chiến kiên cố dưới lòng đất.

Dinh Độc Lập năm 1955 và hiện nay.

Ngày 30/4/1975, xe tăng của quân giải phóng tiến vào dinh. Lá cờ Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam được cắm trên nóc dinh, đánh dấu ngày thống nhất đất nước.

Năm 1976, dinh được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa quốc gia đặc biệt, hiện do Hội trường Thống Nhất (đơn vị thuộc Văn phòng Chính phủ) quản lý. Công trình là di tích lịch sử nổi tiếng, thu hút nhiều du khách.

Dinh Độc Lập năm 1955 và hiện nay.

Triển lãm về Dinh Độc Lập với chuyên đề "Từ bản vẽ đến biểu tượng" mở cửa từ ngày 28/10, nhân kỷ niệm 60 năm khánh thành công trình.

Sự kiện trưng bày gồm 4 phần: Bản vẽ kiến tạo (giới thiệu Dinh Norodom - tiền thân của Dinh Độc Lập), quá trình hình thành công trình, ngôn ngữ kiến trúc, không gian nội thất và biểu tượng di sản.

Triển lãm diễn ra trong 3 tháng, kéo dài đến ngày 28/1/2027, mở cửa từ 7 - 18h hàng ngày, giá vé 40.000 đồng một người.

Triển lãm về Dinh Độc Lập với chuyên đề "Từ bản vẽ đến biểu tượng" mở cửa từ ngày 28/10, nhân kỷ niệm 60 năm khánh thành công trình.

Triển lãm diễn ra trong 3 tháng, kéo dài đến ngày 28/1/2027, mở cửa từ 7 - 18h hàng ngày, giá vé 40.000 đồng một người.

Quỳnh Trần