Hôm 24/9, The New York Times công bố danh sách 100 tác phẩm truyền hình xuất sắc từ năm 2000 đến nay, tên Breaking Bad ở vị trí đầu bảng. Nhận định này nối dài sự đồng thuận suốt nhiều năm qua khi Forbes hay chuyên trang điện ảnh MovieWeb, ScreenRant đánh giá series là chuẩn mực khó xô đổ của phim truyền hình.
Phát sóng 5 mùa từ năm 2008 đến 2013, phim giữ vững điểm số gần như tuyệt đối trên Rotten Tomatoes, với 96% điểm "tươi" từ giới phê bình và 97% từ khán giả cùng 16 giải thưởng Emmy. Phía sau những con số kỷ lục, điều thực sự giữ chân hàng triệu người xem suốt hơn một thập niên qua là câu chuyện về sự suy đồi đạo đức.
Phân đoạn 'Say my name' trong 'Breaking Bad'
Trích đoạn Walter White khẳng định quyền lực qua câu thoại kinh điển "Say my name" (Hãy gọi tên tao ra) trong mùa 5 "Breaking Bad". Video: AMC
Điểm đột phá lớn nhất làm nên tầm vóc của tác phẩm là việc nhà làm phim để nhân vật chính thay đổi hoàn toàn tính cách. Theo cây bút Allen St. John của Forbes, các dự án truyền hình thường áp dụng công thức an toàn, trong đó có giữ nguyên bản tính và nếp sống của nhân vật qua từng tập rồi khép lại với kết thúc có hậu, giúp nhà đài kéo dài câu chuyện từ mùa này sang mùa khác. Thậm chí, các tác phẩm kinh điển như The Sopranos hay The Wire cũng chỉ xoay quanh những nhân vật mắc kẹt trong bế tắc. Trong khi đó, Breaking Bad biến một giáo viên dạy hóa hiền lành trở thành kẻ cầm đầu đường dây ma túy. Người xem không chỉ theo dõi một vụ án mà chứng kiến nhân cách của Walter White biến đổi theo từng ngày, từng tháng qua 62 tập phim.
Tác phẩm không bao biện cho tội ác của Walter White, cũng không sa vào những bài học đạo đức sáo rỗng. Kịch bản thẳng thắn chỉ ra hoàn cảnh nghiệt ngã chỉ là chất xúc tác đánh thức bản ngã ngạo mạn và thèm khát quyền lực của nhân vật.
Bước ngoặt bùng nổ ở tập 14 - Ozymandias - của mùa cuối. Nội dung lấy cảm hứng từ bài thơ cùng tên của Percy Bysshe Shelley về sự sụp đổ của một vị vua ngạo mạn, ngụ ý dù Walter White có xây dựng nên đế chế ma túy lẫy lừng đến đâu thì đến cuối cùng, mọi quyền lực và kiêu hãnh cũng tan thành cát bụi giữa sa mạc.
Trong tập phim, lời bao biện "kiếm tiền vì muốn lo cho gia đình" của Walter sụp đổ hoàn toàn. Cảnh tượng diễn ra trong phòng khách, người vợ Skyler cầm dao tự vệ trong sợ hãi, còn người con trai tật nguyền che chắn cho mẹ rồi bấm máy gọi cảnh sát để tố cáo cha ruột. Hình ảnh Walter ôm con gái đỏ hỏn chạy trốn cho thấy cái giá của tội lỗi, khi sự tha hóa đã hủy hoại gia đình mà ông từng hứa bảo vệ bằng mọi giá.
Tạo hình của Bryan Cranston (trái) và Aaron Paul trong phim. Ảnh: AMC
Màn hóa thân của Bryan Cranston góp phần tạo sức nặng cho series. Từng được biết đến chủ yếu qua vai Hal - ông bố hài hước, có phần ngờ nghệch - ở series Malcolm in the Middle, tài tử gây chú ý với khán giả khi lột xác thành phản diện. Ông thay đổi nhân vật qua từng cử chỉ nhỏ, truyền tải qua dáng đi khúm núm của người thầy giáo phải đi rửa xe thuê kiếm thêm tiền ở mùa đầu, chuyển dần sang ánh mắt vô cảm và giọng nói đe dọa ở phần cuối.
Tương phản sự lạnh lùng của Walter là người học trò Jesse Pinkman (Aaron Paul thủ vai). Trong khi Walter ngày càng chai sạn, Jesse lại là nhân vật mang nhiều vết thương lòng. Ánh mắt tuyệt vọng, tiếng gào thét bất lực của Jesse khi người bạn gái qua đời hay lúc chứng kiến những người vô tội ngã xuống nhắc nhở người xem về giá trị của lương tri.
Sức hút của Breaking Bad còn đến từ ngôn ngữ hình ảnh đậm chất điện ảnh. Bối cảnh của vùng sa mạc Albuquerque (New Mexico, Mỹ) làm nổi bật sự ngột ngạt trong đời sống nhân vật. Đạo diễn sử dụng nhiều góc máy lạ như gắn camera dưới gầm xe hơi, đáy xô hóa chất hay nhìn từ trên cao xuống, tạo cảm giác bất an xuyên suốt các tập phim. Màu sắc quần áo cũng được tính toán khi trang phục sáng màu ở những phần đầu chuyển sang các tông màu tối khi nhân vật ngày càng lún sâu vào con đường phạm pháp.
Đỉnh cao của thủ pháp kể chuyện tối giản được cô đọng trong "Fly" – tập phim gây nhiều kinh ngạc khi Walter White thức trắng đêm chỉ để truy lùng một con ruồi nhỏ vì ám ảnh nó sẽ làm nhiễm bẩn mẻ ma túy đá. Nỗi hoang tưởng trước sinh vật nhỏ bé ấy bóc trần sự hoảng loạn tột cùng của một kẻ nhận ra guồng quay tham vọng đang hoàn toàn vượt khỏi tầm kiểm soát của chính mình.
Khác với nhiều dự án dài tập thường rơi vào cảnh "đầu voi đuôi chuột", "Breaking Bad" duy trì phong độ đỉnh cao cho đến tận phút chót. Khoảnh khắc Walter White trút hơi thở cuối cùng giữa phòng điều chế quen thuộc đã đặt dấu chấm hết cho chuỗi ngày trượt dài trong tội lỗi, đồng thời khép lại một trong những series thành công nhất lịch sử phim truyền hình.
Cát Tiên (theo Forbes, MovieWeb, ScreenRant)