Xe đi chừng hơn 1 giờ đồng hồ thì trời sáng. Ở một ngã tư trung tâm huyện cũ, chúng tôi chọn 1 cái quán ven đường để dùng bữa sáng. Quán vắng. Chủ quán cũng chẳng mấy niềm nở với những người khách lạ. Xe chớm dừng ở cửa quán.
Tôi nhìn sang phía bên kia, đối diện với cái quán mà chiếc xe của chúng tôi vừa đỗ. Bên đó tấp nập những người là người. Khách tới đó ăn sáng chủ yếu là dân bản địa bởi đa phần họ tới bằng xe máy. Phần ít còn lại đi bộ, nhà gần… Kinh nghiệm cho biết nơi nào có người bản địa tới, nơi đó chất lượng tốt hơn.
Tôi bảo lái xe lùi lại để sang cái quán đông người ở phía bên kia đường. Cậu lái xe khi ấy vẫn đang loay hoay tìm chỗ đỗ. Thị trấn nhỏ, vỉa hè cũng nhỏ. Chỉ có cái xe là hơi cồng kềnh.
Anh đứng cạnh tôi. Khẽ bảo “vào đây ăn thôi em ạ”. Khi ấy, người chủ quán nơi chúng tôi dừng xe cũng mới vừa dợm bước ra cửa đón khách. Chắc chúng tôi là những người khách đầu tiên của quán. Xe đỗ lại. Ba anh em vào dùng bữa. Đồ ăn của quán cũng không dở, nhưng cũng chẳng có gì là đặc sắc. Phù hợp với cấp tiêu dùng hàng huyện.
Chúng tôi lên xe tiếp tục cuộc hành trình. Khi xe đã chạy được một thôi đường, anh mới nói như giải thích vì sao mình không chọn cái quán đông người “em ạ, một bữa ăn có ngon hay không cũng chẳng làm sao cả. Nhưng anh em ta không thể và cũng không nên để những người ở cái quán bên này họ oán trách. Thực sự, chúng ta đừng để họ phải nói ra. Hoặc thậm chí chỉ là một lời oán trách không thành tiếng”.
Có kinh nghiệm lang thang miền núi, chúng tôi có nhiều sự lựa chọn phù hợp cho mình trên đường thiên lý. Song cái sự tự trọng trước hoàn cảnh cụ thể như vậy thì không mấy ai hiểu được. Nó không chỉ là nết văn hóa, còn là nhân cách của những người đồng hành. Rõ ràng là miếng ăn, có đôi khi không quan trọng tới mức cần phải lựa chọn, suy nghĩ. Nó quan trọng ở chỗ, làm sao mỗi cá nhân có thể đàng hoàng khi sử dụng dịch vụ. Dù biết rằng nhường nhịn thường thua thiệt.
MAI TÂM HIẾU