Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị đặt ra mục tiêu hướng tới 100% học sinh, sinh viên trong hệ thống giáo dục quốc dân được tiếp cận, tham gia hiệu quả, thường xuyên các hoạt động nghệ thuật, giáo dục di sản văn hóa, một trong những nhiệm vụ cấp thiết nhằm bồi đắp nhân cách và bản sắc cho thế hệ tương lai.
Đứng trước yêu cầu phát triển mới của đất nước, Viện Phim Việt Nam đã tiên phong xác lập một phương thức hoạt động mới: Gắn kết di sản điện ảnh cách mạng với không gian giáo dục học đường. Đây là sự chuyển mình mang ý nghĩa quan trọng của Viện Phim Việt Nam dưới sự chỉ đạo của Viện trưởng Lê Thị Hà với mục tiêu đưa di sản điện ảnh đến giới trẻ, tạo động lực khơi dậy lý tưởng sống cho thế hệ trẻ, đồng thời triển khai đưa Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị vào đời sống học đường.
Nhận thức rõ nhiệm vụ quan trọng đó, Viện Phim Việt Nam đã không đứng ngoài cuộc với vai trò lưu trữ thuần túy. Viện trưởng Lê Thị Hà và tập thể Viện Phim Việt Nam đã nhanh chóng xây dựng Kế hoạch hành động tổng thể, đưa các kho tàng lưu trữ tư liệu, phim ảnh kinh điển của Viện thành "học liệu sống" sinh động cho ngành giáo dục.
Chuỗi hoạt động chiếu phim lịch sử, giao lưu nhân chứng không chỉ là bài học tri ân sâu sắc mà còn là dấu ấn đột phá, nâng tầm vị thế của Viện Phim Việt Nam trong sự nghiệp đổi mới văn hóa dân tộc.
Chương trình chiếu phim “Đừng đốt” (Đạo diễn, Nghệ sĩ Nhân dân Đặng Nhật Minh) kết hợp giao lưu khán giả dành cho học sinh Trường trung học phổ thông Phan Chu Trinh (Hà Nội) ngày 16/10/2026 tại Rạp Ngọc Khánh chính là một điểm nhấn, khai mở chuỗi hoạt động chiếu phim giáo dục truyền thống cách mạng và lịch sử dân tộc.
Sự kiện diễn ra đúng vào đợt cao điểm “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, làm tăng thêm chiều sâu tri ân, giúp các em học sinh tưởng niệm, tri ân và tìm hiểu đầy đủ hơn những cống hiến hy sinh của các thế hệ cha anh trước khi bước vào buổi chiếu phim.
Nhiều bộ phim đã được giới thiệu trong nhà trường hay trên truyền hình nhưng xem tại rạp mang đến trải nghiệm và cảm xúc chân thực hơn rất nhiều. Những câu từ, diễn xuất trong bộ phim rất gần gũi, giản dị phù hợp với bối cảnh chiến tranh lúc bấy giờ. Việc được xem trực tiếp giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, về sự hy sinh xương máu và truyền thống cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ.
Thầy Phạm Tiến Dũng, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Phan Chu Trinh (Hà Nội)
Sự chuyển mình mạnh mẽ của Viện Phim Việt Nam trong thời gian qua gắn liền với vai trò lãnh đạo tâm huyết và tư duy đổi mới của Viện trưởng Lê Thị Hà. Trăn trở trước thực trạng các tác phẩm điện ảnh kinh điển, phim chiến tranh cách mạng từng có giai đoạn bị coi là "kén khán giả" hoặc chỉ nằm yên trong kho lưu trữ, bà Hà và tập thể lãnh đạo Viện đã đề ra phương châm hành động đột phá: “Bảo tồn để phát huy - Đưa di sản sống lại trong lòng công chúng trẻ”.
Viện Phim Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp liên tục và trong khoảng thời gian dài vừa qua, từng bước đưa chương trình vào thực hiện. Trong đó, có việc tái cấu trúc, thiết kế không gian thưởng thức nghệ thuật biến Rạp Ngọc Khánh của Viện trở thành một địa chỉ văn hóa cho dòng phim di sản. Những bộ phim trình chiếu tại rạp không cạnh tranh với thị trường bằng phim thương mại bom tấn, mà chinh phục công chúng bằng giá trị tư tưởng, chiều sâu lịch sử và tính giáo dục nhân văn.
Viện cũng mở rộng liên kết đa tầng, chủ động phối hợp với các tổ chức phát triển tài năng điện ảnh (như Trung tâm TPD), Đại sứ quán Thụy Điển và một số nước, Nhà xuất bản Kim Đồng cùng hệ thống các trường phổ thông trên địa bàn Thủ đô để đa dạng hóa đối tượng khán giả, từ thiếu nhi, học sinh phổ thông đến giới nghiên cứu trẻ.
Bên cạnh đó, Viện Phim Việt Nam cũng tích cực thúc đẩy xây dựng hệ sinh thái cộng đồng yêu điện ảnh. Điển hình là việc đồng hành duy trì chuỗi chương trình “Như trăng trong đêm” qua 5 mùa liên tiếp (từ năm 2021). Nhờ sự kiên trì thực hiện, chương trình đã tạo nên một cộng đồng trẻ đông đảo cùng nghiên cứu, trân trọng và lan tỏa phim kinh điển Việt Nam.
Những nỗ lực của Viện Phim Việt Nam đã nhận được sự hưởng ứng vô cùng tích cực từ ngành giáo dục. Không gian rạp chiếu Ngọc Khánh đã trở thành một "lớp học lịch sử đặc biệt", nơi kiến thức không đến từ lời giảng một chiều mà thẩm thấu qua ánh sáng nghệ thuật và nhịp đập cảm xúc.
Đánh giá về giá trị thực tiễn này, thầy Phạm Tiến Dũng, Hiệu trưởng Trường trung học phổ thông Phan Chu Trinh chia sẻ: "Nhiều bộ phim đã được giới thiệu trong nhà trường hay trên truyền hình nhưng xem tại rạp mang đến trải nghiệm và cảm xúc chân thực hơn rất nhiều. Những câu từ, diễn xuất trong bộ phim rất gần gũi, giản dị phù hợp với bối cảnh chiến tranh lúc bấy giờ. Việc được xem trực tiếp giúp thế hệ trẻ hiểu sâu sắc hơn về giá trị của hòa bình, về sự hy sinh xương máu và truyền thống cao đẹp của Bộ đội Cụ Hồ”.
Thành công từ các chương trình chiếu phim học đường và giao lưu văn hóa quốc tế thời gian qua đã khẳng định bước đi đúng đắn, thiết thực triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước về văn hóa và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
Trong định hướng chiến lược tiếp theo, Viện trưởng Lê Thị Hà cùng tập thể Viện Phim Việt Nam sẽ tiếp tục đẩy mạnh các chương trình phối hợp liên ngành điện ảnh và giáo dục, quyết tâm đưa hoạt động này thành nếp sống văn hóa thường xuyên.
Rạp Ngọc Khánh của Viện sẽ không chỉ dừng lại ở hoạt động của một rạp chiếu phim mà sẽ nâng tầm trở thành hệ sinh thái di sản điện ảnh - nơi bồi đắp lòng yêu nước, giáo dục thẩm mỹ, phát triển tư duy sáng tạo và định hình nhân cách cho thế hệ trẻ Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
HOÀNG MAI