Giải pháp chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn
Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau phối hợp với Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam (VSSA) vừa tổ chức Diễn đàn “Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong chuỗi giá trị tôm, lúa theo hướng liên ngành và bền vững tỉnh Cà Mau”.
Ông Trương Minh Út – Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông, Khuyến ngư tỉnh Cà Mau cho biết, tỉnh có lợi thế về thủy sản, nông nghiệp và hệ sinh thái ven biển. Tuy nhiên, hoạt sản xuất đang chịu sức ép từ biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào, yêu cầu thị trường và bài toán xử lý chất thải. Vì vậy, chuyển đổi xanh và kinh tế tuần hoàn là giải pháp để sử dụng hiệu quả tài nguyên, tiết giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao sức cạnh tranh cho ngành tôm, lúa.
Theo ông Út, để đạt mục tiêu trên, cần tập trung tái sử dụng nguồn lực trong chuỗi sản xuất. Phụ phẩm từ tôm và lúa có thể được thu gom, xử lý để tạo ra sản phẩm có giá trị; nước cần được sử dụng tiết kiệm hơn; chú trọng an toàn sinh học, bảo vệ rừng ngập mặn và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Tại diễn đàn, đại diện ngành nông nghiệp địa phương nhấn mạnh rằng, một cơ quan hay dự án riêng lẻ khó giải quyết toàn bộ vấn đề. Nơi có ý tưởng có thể thiếu vốn, nơi có nguồn vốn lại chưa gặp được mô hình khả thi. Doanh nghiệp cần công nghệ và vùng nguyên liệu, hợp tác xã, người dân cần kỹ thuật, tiêu chuẩn và đầu ra. Vì vậy, cần kết nối để cùng hành động, phối hợp nguồn lực để tránh phân tán và đưa hỗ trợ đến đúng nhu cầu.
Để các kết nối đi vào thực chất, ông Út cho rằng, các bên xác định rõ mô hình có thể triển khai tại Cà Mau, nguồn lực mỗi bên có thể đóng góp và kế hoạch tiếp theo sau diễn đàn. “Hiệu quả cần thể hiện qua mô hình được triển khai, nguồn vốn được kết nối và lợi ích cụ thể đối với sản xuất, môi trường và cộng đồng”, ông Út nói.
Áp dụng kinh tế tuần hoàn cho một nửa vùng nuôi
Ông Nguyễn Công Quốc – Phó Trưởng phòng Quản lý nuôi trồng thuỷ sản (Chi cục Thuỷ sản Cà Mau) cho biết, việc áp dụng kinh tế tuần hoàn vào vùng sản xuất tôm, lúa ở địa phương còn mốt ố khó khăn, điểm nghẽn. Trong đó, thị trường và cơ chế khuyến khích cho mô hình mới này chưa hoàn thiện; các vùng sản xuất nhỏ lẻ, phân tán; kinh tế biển còn nhiều điểm nghẽn…
Theo ông Quốc, trong thời gian tới, ngành thuỷ sản Cà Mau đặt mục tiêu có 25 – 35% cơ sở sản xuất đạt các chứng nhận bền vững (VietGAP, ASC, MSC,…); 100% cơ sơ chế biến thuỷ sản lớn tái sử dụng phụ phẩm, áp dụng công nghệ tuần hoàn nước; 50 – 60% cơ sở nuôi trồng áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn và 40 – 50% lượng nước sau xử lý được tái sử dụng.
Ông Lê Đình Huynh - Tổng Thư ký VSSA cho rằng, việc thúc đẩy kinh tế tuần hoàn cần tập trung vào ba nhóm ưu tiên gồm kết nối khoa học – kỹ thuật gắn với mô hình đổi mới sáng tạo; phát triển kết nối thị trường và huy động nguồn lực tài chính. Trong đó, cần xác định trọng tâm vào công nghệ, đổi mưới sáng tạo và giải pháp thuận thiên để nâng cao hiệu quả sản xuất.
Bên cạnh việc áp dụng các giải pháp kỹ thuật, kết nối thị trường được xác định là khâu quan trọng để chuyển hóa những giá trị từ phương thức sản xuất truyền thống sang sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu. “Nếu không bán được những giá trị này, hiệu quả áp dụng kinh tế tuần hoàn sẽ chưa được khai thác triệt để”, ông Huynh nhấn mạnh.
Về vốn, cần thúc đẩy các chính sách tài chính phù hợp, tạo điều kiện để nguồn vốn bên ngoài tiếp cận đúng đối tượng có nhu cầu đầu tư đổi mới sáng tạo, chuyển đổi sản xuất xanh.
Trong khuôn khổ diễn đàn, Liên minh Tôm sạch và Bền vững Việt Nam ký kết hợp tác với Tổ chức Cải thiện xã hội và Chuyển đổi phát triển bền vững châu Á tại Việt Nam (ASSIST), hướng đến thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và chuyển đổi xanh trong ngành tôm tại Cà Mau.