Học sinh THPT ở TP.HCM - Ảnh: DUYÊN PHAN
Suốt 6 năm qua, quy định cho phép học sinh sử dụng điện thoại trong giờ học để phục vụ học tập khi được giáo viên đồng ý luôn gây nhiều ý kiến trái chiều.
Thực tế, nhiều trường phải chủ động siết quản lý bằng cách thu điện thoại của học sinh ngay từ đầu giờ. Nay, khi vấn đề được đặt trong một đề án tổng thể, bao gồm cả quản lý không gian mạng xã hội, câu chuyện nên cấm hay cho phép học sinh dùng điện thoại ở trường lại tiếp tục gây tranh luận.
Ngồi trong lớp nhưng tâm trí treo trên mạng xã hội
Ngày 9-11, trao đổi với Tuổi Trẻ, một cô giáo chủ nhiệm lớp 8 trường THCS ở trung tâm TP.HCM ví điện thoại thông minh trong cặp học sinh giống "cơn ác mộng" ngầm.
Cô chia sẻ trường cô không cấm tuyệt đối, cho học sinh mang đến trường nhưng tự bảo quản, tự nâng ý thức sử dụng theo quy định nhà trường và chỉ sử dụng trong giờ tích hợp công nghệ khi giáo viên bộ môn yêu cầu.
"Các em vẫn lén lút giấu dưới hộc bàn để nhắn tin, lướt TikTok. Có những em ngồi trong lớp nhưng tâm trí hoàn toàn treo trên mạng xã hội. Chưa kể nhiều xích mích trên không gian ảo đã biến thành chuyện xô xát thực tế ngay sau giờ tan học", cô giáo trăn trở.
Theo cô giáo này, các biện pháp ngăn học sinh sử dụng điện thoại đã được áp dụng từ nhắc nhở tại lớp, thông báo cho gia đình đến thu điện thoại một tuần nhưng tình trạng tái phạm vẫn tiếp diễn.
"Đỉnh điểm, tôi phải báo phụ huynh và thu điện thoại của học sinh đến cuối năm học mới trả lại", cô nói.
Ở góc độ phụ huynh, anh Võ Văn Lai, có con đang học Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai (phường Xuân Hòa, TP.HCM), cũng đồng tình với việc siết chặt quản lý học sinh sử dụng điện thoại.
"So với học sinh THCS, học sinh THPT có thể kiểm soát tốt hơn khi sử dụng mạng xã hội. Tuy nhiên, tôi nghĩ phụ huynh nào cũng ủng hộ việc nhà trường thu điện thoại đầu giờ và trả lại khi tan học. Đã đến trường thì phải tập trung nghe giảng, tương tác với thầy cô, bạn bè chứ không phải cúi gằm vào màn hình", anh Lai nói.
Chia sẻ câu chuyện từ thực tế quản lý hơn 2.500 học sinh trong năm học trước và năm học 2026-2027, thầy Trịnh Hoàng Quân, Hiệu trưởng Trường THPT Võ Thị Sáu (phường Gia Định, TP.HCM), cho biết cách quản lý điện thoại thay đổi đã mang lại chuyển biến rõ rệt.
Theo thầy Quân, năm học trước, trường cho phép học sinh mang điện thoại đến lớp để phục vụ học tập. Tuy nhiên, nhiều em lén sử dụng trong giờ học. Dù giáo viên nhắc nhở nhiều lần nhưng nhà trường không thể tịch thu điện thoại.
Sang năm học này, trường bố trí tủ riêng để điện thoại theo từng lớp. Nếu tiết học cần sử dụng điện thoại, giáo viên bộ môn sẽ thông báo trước để học sinh lấy ra dùng, hết giờ lại cất vào tủ.
"Giáo viên phản hồi cách làm này rất hiệu quả, học sinh tập trung hơn, chú ý nghe giảng và tham gia đầy đủ các hoạt động học tập. Vì vậy, Chính phủ yêu cầu xây dựng đề án phân loại theo từng cấp học, có giải pháp cụ thể là rất trúng và đúng.
Cấp tiểu học và THCS nên hạn chế tối đa, thậm chí có thể cấm mang điện thoại vào trường. Riêng bậc THPT, nhà trường có thể linh hoạt hơn nhưng phải có hàng rào kỹ thuật. Cái khó nhất hiện nay là trường chỉ quản lý được 8 tiếng học sinh ở lớp, còn khi các em về nhà, mạng xã hội lại nằm ngoài tầm kiểm soát của nhà trường", thầy Quân nói.
Dạy "đề kháng" số mới là gốc
Ở chiều ngược lại, nhiều học sinh và chuyên gia giáo dục lo ngại nếu đề án nghiêng về hướng cấm tuyệt đối sẽ làm chậm quá trình chuyển đổi số, đồng thời hạn chế tính chủ động trong học tập của học sinh.
Em Nguyễn Thị Xuân Thanh, học sinh lớp 10 Trường THPT Marie Curie, thừa nhận một số bạn mang điện thoại vào lớp nhưng không tập trung nghe giảng. Tuy nhiên, theo Thanh, học sinh THPT vẫn rất cần điện thoại như một công cụ hỗ trợ học tập.
"Có điện thoại, em tra cứu tài liệu nhanh hơn, làm bài tập nhóm hay quét mã QR để nhận đề cương từ thầy cô cũng rất tiện. Em mong thay vì cấm, thầy cô và cha mẹ hướng dẫn chúng em cách sử dụng mạng xã hội văn minh và biết tự chịu trách nhiệm", Thanh chia sẻ.
Đồng quan điểm, chuyên gia giáo dục Nguyễn Thị Ngọc Nga cho rằng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo, việc tách học sinh khỏi các thiết bị thông minh là điều không thể.
"Nếu thầy cô, nhà trường chọn giải pháp dễ nhất là thu giữ điện thoại và cấm đoán, học sinh sẽ mất đi môi trường thực hành kỹ năng số an toàn. Các em dễ phản ứng ngược hoặc lạm dụng điện thoại vào ngày nghỉ, khi bước vào đại học.
Tôi từng gặp những học sinh đi học cả tuần, đến thứ bảy, chủ nhật lại ít tương tác với gia đình vì mải sử dụng điện thoại để bù cho những ngày bận học", bà Nga dẫn chứng.
Thay vì cấm đoán, bà Nga cho rằng đề án quản lý học sinh sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội cần tập trung xây dựng bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng, đồng thời trang bị kỹ năng "đề kháng" cho học sinh.
Theo chuyên gia này, quản lý điện thoại trong lớp học mới chỉ giải quyết phần ngọn, còn không gian mạng xã hội mới là vấn đề cốt lõi. Nhà trường không thể một mình "gác cổng" khi học sinh sử dụng điện thoại tại nhà, mà cần cơ chế phối hợp ba bên: gia đình, nhà trường và các nhà cung cấp nền tảng số.
Bảo đảm phù hợp từng cấp học
Theo nghị quyết ngày 6-11 của Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao chủ trì xây dựng Đề án tổng thể về quản lý việc sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội tại các cơ sở giáo dục, bảo đảm phù hợp với từng cấp học.
Điểm mới đáng chú ý của chỉ đạo này là không chỉ dừng lại ở việc quản lý thiết bị vật lý (chiếc điện thoại) trong khuôn viên trường học như Điều lệ nhà trường năm 2020, mà mở rộng sang hành vi sử dụng mạng xã hội của học sinh, gắn liền với nhiệm vụ xây dựng văn hóa học đường và phòng chống bạo lực học đường.
Từ thực tế nhà trường có tủ giữ điện thoại nhưng mạng xã hội vẫn bủa vây học sinh ngoài giờ học, theo bạn đề án mới cần những giải pháp đột phá nào? Mời bạn chia sẻ ý kiến, góp ý, hiến kế ở ô Bình luận dưới bài viết.
Cho học sinh dùng điện thoại trong lớp: Cần hướng dẫn kỹ năng dùng điện thoạiTTO - Tôi ủng hộ quyết định của Bộ GD-ĐT khi cho học sinh sử dụng điện thoại trong lớp. Vì Bộ GD-ĐT cho học sinh dùng điện thoại để phục vụ học tập chứ không phải để làm việc riêng.