Theo báo cáo kết quả giám sát của Ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường (Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội), tính đến cuối tháng 7/2026, tổng khối lượng tro bay tồn lưu tại hai nhà máy điện rác Sóc Sơn hiện khoảng 100.000 tấn. Khối lượng tro bay tồn đọng này không chỉ chiếm dụng quỹ đất tại khu xử lý, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ vận hành và mở rộng của các nhà máy.
Tại phiên chất vấn của Thường trực Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội về lĩnh vực môi trường, đại biểu Hội đồng nhân dân Thành phố Nguyễn Thị Diễm Hằng nêu rõ thực trạng, qua giám sát thực tế, mặc dù tro bay đã được xử lý hóa rắn đạt tiêu chuẩn môi trường và đã xác định vị trí chôn lấp, các nhà đầu tư vẫn phản ánh chưa được hướng dẫn quy trình để triển khai.
Kho lưu trữ tro bay của Nhà máy điện rác Nam Sơn đã hết thời hạn lưu giữ 2 năm, ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai giai đoạn 2 của dự án. Trong khi đó, Nhà máy điện rác Seraphin chỉ còn hơn 3 tháng là hết thời hạn lưu giữ cho phép.
Bà Nguyễn Thị Diễm Hằng đề nghị Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội khẩn trương xem xét, tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội phương án xử lý dứt điểm bằng hình thức chôn lấp hoặc tái chế, tránh ảnh hưởng hoạt động của các nhà máy đốt rác.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Thành phố Hà Nội Lê Thanh Nam cho biết, tỷ lệ tro bay phát sinh tại hai nhà máy hiện khoảng 1,5-1,6% khối lượng rác sinh hoạt đầu vào, thấp hơn ngưỡng 3% được cơ quan quản lý chuyên ngành đề ra. Tuy nhiên, tổng lượng tro bay tồn đọng đã vào khoảng 100.000 tấn. Lượng tro bay này đã được xử lý hóa rắn, ổn định và phân định là chất thải rắn công nghiệp thông thường.
“Tháng 8/2026, Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội đã có văn bản chấp thuận các vị trí chôn lấp tro bay tại bãi rác Sóc Sơn và vị trí lưu trữ tạm thời tại ô đất rộng 3 ha thuộc Khu xử lý Sóc Sơn. Sở Nông nghiệp và Môi trường đang khẩn trương hoàn thiện các bước quản lý theo quy định, tháng 11/2026, sẽ triển khai các biện pháp kỹ thuật để hai nhà máy tiến hành chôn lấp tro bay theo đúng văn bản chấp thuận của thành phố...” - ông Lê Thanh Nam cam kết.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường chia sẻ, thành phố mong muốn tiếp cận công nghệ phù hợp để xử lý, tái sử dụng theo hướng kinh tế tuần hoàn. Về lâu dài, thành phố định hướng chuyển từ chôn lấp sang tái chế, tận dụng tro bay làm nguyên liệu phục vụ sản xuất vật liệu xây dựng.
Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội giao Công ty cổ phần Năng lượng môi trường Thiên Ý Hà Nội (chủ đầu tư Nhà máy điện rác Sóc Sơn) tiếp tục nghiên cứu, tiếp cận công nghệ xử lý hiện đại; định hướng bố trí khu xử lý tro bay tập trung tại Nam Sơn để phục vụ các nhà máy đốt rác trên địa bàn.
Theo báo cáo của Sở Tài chính Hà Nội ngày 18/9, dự báo đến năm 2030, tổng công suất đốt rác phát điện của các dự án trên địa bàn thành phố đạt khoảng 14.900 tấn/ngày đêm. Trong khi đó, lượng chất thải rắn phát sinh theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô chỉ gần 14.000 tấn/ngày, bao gồm cả chất thải có thể phân loại, tái chế.
Vấn đề đặt ra với Hà Nội hiện nay không chỉ xử lý lượng tro bay hiện hữu, mà phải bảo đảm sự phát triển bền vững của mô hình điện rác, hướng tới mục tiêu chấm dứt chôn lấp trực tiếp rác thải sinh hoạt.
Nếu không có giải pháp triệt để, nguy cơ ùn ứ sẽ ảnh hưởng đến công suất tiếp nhận rác hằng ngày, làm gián đoạn tiến độ các giai đoạn mở rộng, gây lãng phí tài nguyên đất tại khu vực Sóc Sơn, nơi vốn đã chịu áp lực lớn từ việc xử lý chất thải của cả thành phố.
Hơn nữa, dù tro bay đã được hóa rắn và phân loại là chất thải rắn công nghiệp thông thường, việc lưu giữ kéo dài vẫn tiềm ẩn rủi ro về môi trường nếu không được quản lý theo đúng quy chuẩn.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam, thành phố đã chấp thuận phương án nghiên cứu, áp dụng công nghệ tái chế tro bay, tro xỉ nhằm nâng cao hiệu quả vận hành các nhà máy điện rác. Đối với các dự án mới, yêu cầu nghiên cứu công nghệ xử lý tro bay tiên tiến cần được đặt ra ngay từ quá trình chuẩn bị và triển khai đầu tư.
Để duy trì hiệu quả của các nhà máy điện rác hiện đại và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững, Hà Nội cần quyết liệt hơn nữa, hoàn thiện chuỗi kinh tế tuần hoàn trong quản lý chất thải. Chỉ khi đó, mô hình “biến rác thành điện” mới thật sự trở thành giải pháp xanh, toàn diện và lâu dài.
MINH THU