Đặt một bữa sáng, hộp cơm trưa hay li đồ uống qua ứng dụng đã trở thành thói quen của nhiều người. Chỉ vài thao tác trên điện thoại, món ăn được giao tới tận cửa. Tuy nhiên, phía sau một gian hàng trực tuyến đôi khi người mua lại biết rất ít về cơ sở thực tế đang chế biến món ăn.
Điều này có thể thay đổi nếu những đề xuất mới trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) được thông qua.
Phải cho khách biết “quán ở đâu”
Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), trong đó lần đầu đề xuất những quy định riêng về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến.
Theo Điều 42 của dự thảo, khi kinh doanh thực phẩm thông qua phương thức thương mại điện tử, cơ sở kinh doanh phải thực hiện các trách nhiệm theo pháp luật về thương mại điện tử, đồng thời phải công khai và cung cấp một số thông tin, giấy tờ liên quan.
Đối với những sản phẩm thuộc nhóm phải đăng kí bản công bố hoặc công bố tiêu chuẩn sản phẩm, cơ sở kinh doanh phải đăng tải thông tin về giấy đăng kí bản công bố hoặc hồ sơ công bố tiêu chuẩn sản phẩm trên nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội hoạt động thương mại điện tử của chính cơ sở.
Với những sản phẩm thuộc danh mục phải xác nhận nội dung quảng cáo, thông tin về giấy xác nhận nội dung quảng cáo đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt cũng phải được công khai theo đề xuất.
Trường hợp bán hàng thông qua một nền tảng thương mại điện tử trung gian, cơ sở kinh doanh phải cung cấp những giấy tờ này cho đơn vị quản lý nền tảng để thực hiện việc đăng tải thông tin.
Những yêu cầu này hướng tới việc đưa thêm thông tin về nguồn gốc và tính pháp lý của sản phẩm lên môi trường trực tuyến, thay vì để người mua chỉ dựa vào hình ảnh, đánh giá hoặc thông tin do người bán tự giới thiệu.
Có thể phải đăng ảnh mặt tiền quán
Với các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ có giao đồ ăn trực tuyến, dự thảo đưa ra yêu cầu cụ thể hơn.
Ngoài việc phải đáp ứng các điều kiện an toàn thực phẩm tương ứng với từng loại hình, cơ sở phải đăng tải hoặc cung cấp bản cam kết đáp ứng điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.
Thông tin trong bản cam kết bao gồm địa điểm kinh doanh, tên chủ cơ sở, tên cơ sở, loại hình cơ sở và loại thực phẩm được sản xuất, kinh doanh. Cùng với đó là giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh, giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng kí đầu tư hoặc giấy tờ có giá trị pháp lí tương đương do cơ quan nhà nước có thẩm quyền cấp. Những trường hợp pháp luật quy định không phải đăng kí kinh doanh được loại trừ.
Đáng chú ý, dự thảo còn yêu cầu cơ sở đăng tải hình ảnh tên biển hiệu hoặc hình ảnh mặt trước địa điểm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử. Đây có thể là thay đổi dễ nhận thấy nhất đối với người đặt đồ ăn.
Nếu quy định được thông qua, một gian hàng bán đồ ăn trên ứng dụng có thể phải cung cấp thêm hình ảnh giúp khách hàng nhận diện địa điểm kinh doanh thực tế, thay vì chỉ xuất hiện như một “địa chỉ ảo” trên màn hình điện thoại.
Chỉ giao đồ ăn cũng phải nói rõ mình là ai
Không chỉ các quán ăn, nhà hàng hay cơ sở sản xuất thực phẩm, dự thảo còn dành quy định cho những cơ sở không trực tiếp sản xuất, kinh doanh thực phẩm theo hình thức thông thường mà chỉ thực hiện hoạt động giao đồ ăn trực tuyến, tức chuyển thực phẩm từ nơi sản xuất, kinh doanh đến người mua.
Nhóm cơ sở này được đề xuất phải đăng tải hình ảnh giấy chứng nhận đăng kí kinh doanh, giấy chứng nhận đăng kí doanh nghiệp, giấy chứng nhận đăng kí đầu tư hoặc giấy tờ có giá trị pháp lí tương đương, trừ trường hợp không thuộc diện phải đăng kí kinh doanh.
Thông tin về tên cơ sở, tên biển hiệu hoặc hình ảnh mặt trước địa điểm kinh doanh cũng phải được công khai. Đặc biệt, cơ sở phải gắn nhãn thể hiện rõ “không phục vụ đồ ăn tại chỗ, chỉ giao hàng”.
Quy định này giúp người mua phân biệt rõ hơn giữa nơi trực tiếp chế biến, phục vụ đồ ăn và những địa điểm chỉ đóng vai trò giao nhận.
Một điểm khác đáng chú ý trong dự thảo là trách nhiệm được đặt lên cả chủ quản nền tảng thương mại điện tử có thực hiện giao đồ ăn trực tuyến.
Theo đề xuất, các nền tảng phải thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh từ người giao hàng trực tuyến và người tiêu dùng về những dấu hiệu không bảo đảm an toàn thực phẩm đối với sản phẩm hoặc cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
Như vậy, khi một đơn hàng có dấu hiệu bất thường về an toàn thực phẩm, người tiêu dùng và người giao hàng sẽ có một kênh để phản ánh thay vì chỉ liên hệ riêng với người bán.
Từ “đặt món” đến biết rõ món ăn đến từ đâu
Điểm đáng chú ý trong các đề xuất lần này là cách tiếp cận đối với hoạt động bán đồ ăn trực tuyến: thông tin về an toàn thực phẩm không chỉ nằm ở cơ sở kinh doanh mà được đề xuất đưa lên chính môi trường nơi người tiêu dùng đặt hàng.
Với người mua, điều đó có nghĩa trước khi nhấn nút đặt món, họ có thể được tiếp cận nhiều thông tin hơn về cơ sở đứng phía sau gian hàng trực tuyến: địa điểm, chủ cơ sở, loại hình kinh doanh, giấy tờ đăng ký và hình ảnh nhận diện địa điểm.
Đây cũng là vấn đề ngày càng được quan tâm khi mô hình bếp trực tuyến, cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ và hoạt động giao đồ ăn qua ứng dụng phát triển mạnh, khiến khoảng cách giữa “gian hàng trên điện thoại” và cơ sở kinh doanh thực tế ngày càng khó nhận biết.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng đây mới là đề xuất trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được Bộ Y tế lấy ý kiến. Các quy định cụ thể có thể tiếp tục được chỉnh sửa, bổ sung trước khi dự luật được hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền xem xét.