Đằng sau trào lưu mua smartwatch cho con của phụ huynh Trung Quốc

Khi con trai tham gia chuyến dã ngoại đầu tiên ở trường mẫu giáo, Jane Ding, 39 tuổi, sống tại Thượng Hải, lập tức lo lắng khả năng cậu bé có thể bị lạc giữa chuyến đi. Để yên tâm hơn, vợ chồng cô mua một chiếc smartwatch dành cho trẻ em, thiết bị đang xuất hiện phổ biến tại nhiều thành phố Trung Quốc nhờ khả năng định vị và liên lạc. Với mẫu đồng hồ nội địa do Xiaotiancai, còn gọi là Thiên tài nhỏ, sản xuất, họ có thể theo dõi vị trí, trò chuyện video cùng con và sử dụng thêm nhiều tính năng hỗ trợ khác. Vì trường không cho phép học sinh mang thiết bị điện tử trong chuyến dã ngoại, hai vợ chồng lén đặt chiếc đồng hồ vào ba lô của con trai trước giờ khởi hành. Sau chuyến đi, họ hướng dẫn cậu bé cách sử dụng, còn hiện nay, khi đã lên 8 tuổi, em luôn đeo smartwatch mỗi lần ra ngoài vui chơi. Câu chuyện của gia đình Jane phần nào cho thấy lý do smartwatch trẻ em trở thành món đồ quen thuộc, kết hợp nhu cầu bảo vệ với mong muốn liên lạc thuận tiện. Theo thông tin được WSJ dẫn lại từ cơ quan chức năng, khoảng một phần ba trẻ em Trung Quốc trong độ tuổi từ 5 đến 12 đang sở hữu smartwatch. Tại các khu vực thành thị, tỷ lệ này tăng lên hơn một phần hai, phản ánh mức độ phổ biến đặc biệt cao của thiết bị trong các gia đình đô thị. Counterpoint Research nhận định Trung Quốc là thị trường smartwatch trẻ em lớn nhất thế giới, chiếm 58% doanh số toàn cầu trong nửa đầu năm 2026. Tại Trung Quốc, những mẫu cơ bản dành cho trẻ có giá từ 90 USD, tương đương khoảng 2,3 triệu đồng, trong khi các model cao cấp có thể đạt khoảng 300 USD. Mức giá này khiến smartwatch không còn chỉ là thiết bị liên lạc đơn giản, mà dần trở thành sản phẩm công nghệ được cha mẹ cân nhắc như một khoản đầu tư cho sự an toàn. Các mẫu đồng hồ thường dùng thẻ SIM giống điện thoại, đồng thời cung cấp ứng dụng thanh toán để cha mẹ nạp tiền cho con sử dụng trong những trường hợp phù hợp. Một số sản phẩm còn tích hợp định vị 3D, cho phép xác định khá chính xác người đeo đang ở tầng nào trong một tòa nhà, vượt xa chức năng định vị thông thường. Nhờ đó, phụ huynh có thể kiểm tra vị trí của con, gọi điện hoặc trò chuyện video mà chưa cần trao cho trẻ một chiếc điện thoại thông minh đầy đủ chức năng. Trong những tình huống khẩn cấp, khả năng định vị và liên lạc cơ bản được xem là điểm hấp dẫn nhất của smartwatch trẻ em đối với nhiều gia đình. Tuy nhiên, sự tiện lợi ấy đi kèm những lo ngại liên quan sức khỏe tinh thần, đặc biệt khi trẻ tiếp xúc thường xuyên với màn hình, ứng dụng và các tính năng tương tác. Theo WSJ, thương hiệu nổi tiếng Little Genius từng bị truyền thông nhà nước và mạng xã hội chỉ trích vì sản phẩm có thể gây nghiện, đồng thời làm gia tăng lo âu xã hội. Những lo ngại này khiến smartwatch bị cấm tại nhiều lớp học, dù nhiều phụ huynh vẫn xem thiết bị là lựa chọn an toàn hơn điện thoại. Jiang Kai, 48 tuổi, có hai con, gần đây chi khoảng 200 USD cho mỗi chiếc smartwatch thế hệ mới vì không muốn con cảm thấy thua kém bạn bè. Ông lo trẻ có thể so sánh chiếc đồng hồ của mình với những mẫu đắt tiền hơn mà bạn bè đang sử dụng, sau đó nảy sinh thất vọng hoặc áp lực. Trường hợp của Jiang cho thấy cuộc đua công nghệ không chỉ liên quan chức năng, mà còn tác động đến tâm lý trẻ em và cách các em nhìn nhận bản thân. Dù tồn tại nhiều vấn đề, phụ huynh vẫn tiếp tục mua smartwatch vì cảm thấy thiết bị này dễ kiểm soát hơn smartphone, từ khả năng truy cập internet đến danh sách liên lạc. Cha mẹ có thể quản lý ứng dụng, trò chơi, khoản tiền nạp và những người được phép liên hệ với con, trong khi vẫn duy trì kênh kết nối cần thiết. Zhang Hongli, 39 tuổi, cho biết chưa định mua điện thoại cho con gái 12 tuổi trước khi bé học cấp ba hoặc đại học, bởi smartwatch giúp ông gọi điện, kiểm tra vị trí và tắt những ứng dụng không cần thiết dễ dàng hơn.