Ba ngày sau thất bại của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ, Tổng thống Donald Trump ngày 6/11 thông báo Susie Wiles, chánh văn phòng đồng thời là đồng minh thân cận của ông, sẽ rời Nhà Trắng và Stephen Miller sẽ là người thay thế.
Trước thông báo này, Miller đang giữ chức Phó chánh văn phòng phụ trách chính sách và cố vấn an ninh nội địa Mỹ. Tuy nhiên, chức danh này không phản ánh hết vai trò to lớn của ông trong việc định hình các chính sách đối nội và đối ngoại của Tổng thống, theo Neil Mehta, nhà bình luận của WSJ.
Stephen Miller, sinh năm 1985, xuất thân trong một gia đình Do Thái có tư tưởng tự do ở Santa Monica, bang California. Tuy nhiên, ông đã sớm có quan điểm bảo thủ từ thời trung học. Ông từng gây chú ý khi thường xuyên phàn nàn với giới truyền thông bảo thủ về những biểu hiện mà ông cho là thiên về tư tưởng tự do của ban giám hiệu trường.
Stephen Miller, khi còn là phó chánh văn phòng Nhà Trắng, trả lời phỏng vấn ở Washington ngày 30/5/2025. Ảnh: AFP
Khi theo học Đại học Duke, Miller viết bài bình luận cho báo sinh viên, trong đó ông thể hiện quan điểm bảo thủ và chỉ trích khuynh hướng tự do của trường. Sau khi tốt nghiệp năm 2007, Miller làm việc cho nghị sĩ Cộng hòa Michele Bachmann và sau đó là thượng nghị sĩ Jeff Sessions ở Đồi Capitol.
Năm 2015, Miller gia nhập chiến dịch tranh cử tổng thống của ông Trump. Ông được các đồng nghiệp đánh giá cao nhờ truyền tải trọn vẹn được phong cách và quan điểm của ông Trump. Miller cũng được chú ý nhiều hơn sau khi chấp bút bài phát biểu nhận đề cử của đảng Cộng hòa cho ông Trump năm 2016.
"Stephen là một trong những nhân vật quan trọng nhất trong chiến dịch tranh cử. Ông ấy thực sự hiểu cách diễn đạt và phong cách của ông Trump", Paul Manafort, giám đốc chiến dịch của ông Trump, nói trong cuộc phỏng vấn với WSJ năm 2016.
Sau khi ông Trump đắc cử, Miller được bổ nhiệm làm giám đốc phụ trách soạn thảo diễn văn tại Nhà Trắng.
Stephen Miller (trái), khi đó là cố vấn chính sách cấp cao, cùng chiến lược gia Steve Bannon (ngoài cùng bên phải) tại khuôn viên Nhà Trắng ở Washington ngày 13/5/2017. Ảnh: AFP
Khi ông Trump thất bại trong cuộc tái tranh cử tổng thống năm 2020 và cuộc bạo loạn Đồi Capitol ngày 6/1/2021 xảy ra, nhiều đồng minh đã quay lưng với ông, nhưng Miller thì không. Miller đã giúp soạn thảo bài phát biểu cho ông Trump vào sáng ngày 6/1 và từng nói với những người khác rằng tổng thống sẽ trở lại.
Miller sau đó thành lập một tổ chức mới có tên America First Legal nhằm khiếu nại các sáng kiến do chính quyền tổng thống Joe Biden ban hành, quy tụ các luật sư thân ông Trump và phối hợp cùng các tổng chưởng lý bang thuộc đảng Cộng hòa. Nhóm đã khởi kiện nhằm phản đối các chính sách thúc đẩy sự đa dạng (ưu tiên tuyển dụng theo nhóm sắc tộc và giới tính) tại nhiều doanh nghiệp.
Miller đóng vai trò then chốt trong việc đưa vấn đề người nhập cư thành con bài chủ lực trong chiến dịch tái tranh cử năm 2024 của ông Trump. Sang nhiệm kỳ mới, ông trực tiếp định hình đường lối siết chặt quản lý, bao gồm các đợt trục xuất quy mô lớn và thu hồi quy chế cư trú hợp pháp
"Chiến dịch siết chặt thực thi luật nhập cư đến nay đã giúp số vụ vượt biên trái phép vào Mỹ giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ", nhà bình luận Mehta cho hay.
Stephen Miller (ngoài cùng bên phải) cùng các quan chức cấp cao Mỹ nghe Tổng thống Donald Trump họp báo ở Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ ngày 8/7. Ảnh: AFP
Tuy nhiên, dư luận đã thay đổi trong năm nay. Sau khi hai người Mỹ bị bắn chết ở Minnesota đầu năm nay trong một chiến dịch truy quét nhập cư, các cuộc biểu tình kéo dài nhiều tuần đã nổ ra.
Trong nội bộ Nhà Trắng, ảnh hưởng của Miller suy giảm phần nào từ đầu năm nay, đồng thời chính sách trục xuất trên diện rộng của chính quyền ngày càng mất lòng cử tri. Dù vậy, Miller không mất đi vị thế đối với ông Trump. Tổng thống ngày 6/11 nhận xét rằng Miller "rất giỏi về mặt chính trị."
"Stephen đã đồng hành cùng tôi ngay từ đầu. Cậu ấy hiểu tôi", ông nói. Miller là một trong số ít nhân sự từ nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump tiếp tục giữ vị trí trong chính quyền hiện nay, bên cạnh trợ lý lâu năm Dan Scavino, người hiện phụ trách công tác nhân sự Nhà Trắng.
Stephen K. Bannon, cựu chiến lược gia Nhà Trắng trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, mô tả Miller là "hiện thân tư tưởng của phong trào MAGA".
Stephen Miller (trái) cùng Tổng thống Donald Trump tại Phòng Bầu dục ngày 6/8. Ảnh: AFP
Không chỉ ảnh hưởng đến chính sách đối nội, việc bổ nhiệm Miller còn củng cố vị thế của một trong những kiến trúc sư chủ chốt trong chiến lược của chính quyền đối với Venezuela, theo Natalie Allison, nhà bình luận của Washington Post.
Chiến lược này bao gồm chiến dịch đột kích và bắt giữ tổng thống Nicolas Maduro đầu năm nay, cùng các cuộc không kích nhằm vào những tàu thuyền bị cáo buộc chở ma túy của Venezuela trên biển Caribe. Ông Miller đã phối hợp chặt chẽ với Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth trong các chiến dịch tấn công tàu thuyền này.
Bannon nhận xét Miller có khả năng đặc biệt trong việc chuyển hóa những ý tưởng phức tạp của Tổng thống thành các chính sách cụ thể và thúc đẩy thực thi.
"Ông ấy không tìm cách thuyết phục người khác bằng sự khéo léo hay sức hút cá nhân, mà bằng hành động", Bannon cho hay.
Thanh Tâm (Theo WSJ, Washington Post, AFP)