Cụm công trình vi phạm xây dựng, sử dụng đất ở phường Bình Trưng (TP.HCM) đã bị tháo dỡ năm 2025- Ảnh: T.T.
Khi dự thảo nghị quyết này được HĐND thông qua, có hiệu lực thì các công trình, cơ sở sản xuất, kinh doanh có vi phạm sẽ bị cắt điện, nước và hết thời dây dưa vi phạm.
Cắt điện, nước chặn vi phạm, giữ vững trật tự
Đây là một thẩm quyền mới và vượt trội được Luật Phát triển đô thị trao quyền cho HĐND TP.HCM được ban hành quy định để thực thi nhằm bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội trên địa bàn thành phố với phạm vi áp dụng rộng và hiệu lực.
Bao gồm nhóm công trình đang xây dựng, đang hoạt động (như nhà ở, cơ sở kinh doanh, dịch vụ...) mà vi phạm về quy hoạch, thiết kế, không có giấy phép, sai nội dung giấy phép; vi phạm phòng cháy chữa cháy, điều kiện về môi trường, không chấp hành quyết định xử lý vi phạm của cơ quan chức năng...
Có thể nói quá trình phát triển đô thị ở TP.HCM đã chứng kiến những giai đoạn, những khu vực có nhiều công trình vi phạm xây dựng, vi phạm sử dụng đất mà không có biện pháp hữu hiệu để chặn đứng.
Thậm chí lãnh đạo Thành ủy TP.HCM từng phải ban hành Chỉ thị số 23 năm 2019 (về tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn thành phố) để gắn trách nhiệm của hệ thống chính trị, người đứng đầu đối với bảo đảm trật tự xây dựng.
Mới đây, Chỉ thị số 19 (ngày 17-8-2026) của Ban Thường vụ Thành ủy cũng tiếp tục chỉ đạo tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo nâng cao hiệu lực, hiệu quả công tác quản lý nhà nước về trật tự xây dựng trên địa bàn TP.HCM.
Trong các giải pháp thì cắt điện, nước là giải pháp được đề nghị, bàn luận, nhận được nhiều ý kiến quan tâm cả đồng thuận lẫn trái chiều ở bình diện thành phố lẫn hoạt động nghị trường ở Quốc hội nhằm chặn đứng vi phạm xây dựng. Tuy nhiên, biện pháp này đã không được chấp thuận do trái với các luật và quy định liên quan.
Lần này, Luật Phát triển đô thị trao quyền cho HĐND TP.HCM được ban hành quy định cụ thể vấn đề này.
Công trình xây dựng trên đất nông nghiệp ở phường Bình Trưng (TP.HCM) đã bị tháo dỡ năm 2025 - Ảnh: MINH HÒA
Hết thời cho công trình vi phạm dây dưa
Bình luận về thẩm quyền cắt điện, nước, luật sư Nguyễn Hải Long, Đoàn luật sư TP.HCM, cho rằng đây là thẩm quyền cần thiết để thành phố xử lý hiệu quả ngay "điểm nóng" về vi phạm xây dựng. Đồng thời thẩm quyền cắt điện, nước cũng giúp mở rộng hơn phạm vi áp dụng để thành phố bảo đảm an ninh, trật tự, an toàn xã hội chung.
"Từ năm 2008, nghị định 180 về xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị đã quy định việc áp dụng biện pháp ngừng cung cấp điện, nước cho các hoạt động kinh doanh và các dịch vụ khác đối với công trình xây dựng vi phạm. Tuy nhiên, quy định này lại trái với các quy định có liên quan và cũng không có hiệu lực bắt buộc với đơn vị kinh doanh điện, nước.
Nay Luật Phát triển đô thị đã trao và mở rộng quyền cho thành phố áp dụng biện pháp cắt điện, nước để xử lý hiệu quả không chỉ các công trình vi phạm xây dựng từ khâu phát hiện vi phạm, đình chỉ, buộc khắc phục hậu quả, phá dỡ...
Thẩm quyền này rất có ý nghĩa để thành phố có thêm công cụ hiệu lực để thiết lập trật tự kỷ cương, bảo đảm quy hoạch đô thị ở thành phố được phát triển đúng định hướng, không bị phá vỡ bởi những trường hợp vi phạm...", luật sư Hải Long phân tích.
Đồng tình, luật sư Bùi Quốc Tuấn, Đoàn luật sư TP.HCM, cũng cho rằng thẩm quyền cắt điện, nước cũng giúp thành phố ngăn chặn hoạt động của các cơ sở kinh doanh vũ trường, karaoke không bảo đảm an toàn phòng cháy, chữa cháy nhằm tránh các thiệt hại gây ra nếu chẳng may có sự cố.
Theo Sở Xây dựng TP.HCM, thẩm quyền cắt điện, nước thông qua Luật Phát triển đô thị kỳ vọng tạo ra công cụ đủ mạnh, ngăn chặn hiệu quả các công trình xây dựng vi phạm cũng như xử lý các vi phạm liên quan. Đây là một trong những nội dung được thành phố xây dựng trong tháng 9 để HĐND thông qua, áp dụng sớm.
Công trình xây dựng trên đất nông nghiệp đã bị phường Thới An (TP.HCM) xử lý gần đây - Ảnh: MINH HÒA
Vi phạm xây dựng, phòng cháy, môi trường diễn biến phức tạp
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, trong 9 tháng năm 2026, tại 102/168 phường, xã, đặc khu đã phát hiện xử lý 629 trường hợp vi phạm trong lĩnh vực xây dựng, trong đó có những vụ việc phát hiện xử lý còn chậm, chưa kịp thời.
Đồng thời, các hành vi vi phạm trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy diễn biến ngày càng phức tạp, ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn tính mạng, sức khỏe của người dân. Trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn thành phố xảy ra 228 vụ cháy, làm 14 người chết, 27 người bị thương, thiệt hại tài sản khoảng 207 tỉ đồng.
Đề xuất dừng xuất cảnh, cắt điện, nước cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính: Các bộ, ngành góp ý gì?Trong hồ sơ chính sách Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) cho thấy các bộ, cơ quan có nhiều ý kiến góp ý về đề xuất dừng xuất cảnh, cắt điện, nước cưỡng chế xử phạt vi phạm hành chính và cơ quan soạn thảo đã có giải trình.